Kussulyow kesklappya gans den ow pewa gans dismyk

Dismyk a yll gul moy kales kavos geryow, holya lavar hir, po lettya tros a-dryv. Ny styr hemma vyth na wrug an den hedhi hwans dhe junya. Chanjyow byghan yn fordh may pareusowgh hwi kesklapp, fatell gewsowgh ha fatell woslowowgh a yll gul kewsel esya ha kosella rag an dhew ahanowgh.

Pyth yw an kussulyow moyha posek rag kewsel gans den ow pewa gans dismyk?

Kewgh aga attendyans, synsowgh yn sempel, ha bedhewgh perthynek. Mar kovhewgh hwi hwetek tra yn unnik:

1. Gwrewgh an stevel kosel ha facyowgh dhedha. Sklinyewgh an bellwolok, esedhowgh orth nivel aga lagas, ha gwrewgh devnydh a’ga hanow.
2. Leverowgh unn dra orth termyn. Lavarow berr, unn dybyans, unn wovyn.
3. Profyowgh dewis a dhew. «Te po koffi?» yw esya es «Pyth a vynnowgh hwi?»
4. Gortowgh. Rowgh moy termyn rag gorthebi es dell hevel naturel, hag assayowgh na wrewgh treghi a-dreus.
5. Na arguyewgh ha na apposyewgh bythkweth. Gorthebowgh orth an fordh mayth omglywons, nyns orth mars yw ewn an fydhyow.

Fatell dhallav vy kesklapp?

Pareusowgh an traow may hallo an den fogella warnowgh hwi. An kowethlyver Family Caregiver Alliance a gomend lehe tros yn kynsa: sklinyewgh an radyo po’n bellwolok, degeowgh an lennow po an daras, po gwrewgh mos dhe le moy kosel.

• Dewgh dhyworth a-rag. Dos dhyworth a-dryv po a-denewen a yll sowdhana.
• Leverowgh piw owgh hwi. «Hay Tas, Sarah ov vy, dha vyrgh.» Hemm a with dhedha rag hwilas dha hanow.
• Gwrewgh mos dhe’ga nivel. Mars yns i owth esedha, esedhowgh po plegyewgh may fo agas lagasow orth an keth nivel.
• Checkyowgh agas enep ha’gas ton. An National Institute on Aging (NIA) a gusul bos war agas ton, ughelder, semlant enep ha yeth an korf, ha strivya orth fordh toemm ha sempel.
• Surhewgh bos gwedrow lagas ha devisyow klewans yn le. Kales yw holya kesklapp na yllowgh hwi gweles po klewes yn tien.

Fatell dhallav vy lavarel an pyth a vynnav?

Gwrewgh devnydh a eryow sempel, lavarow berr ha lev kosel, isel.

• Unn dybyans yn pub lavar. «Gwren ni gwiska dha gota. Ena ni a dhe’n mes.» Nyns an dhew yn unn anall.
• Gwrewgh devnydh a henwyn, nyns raghenwyn. «Modereb Jean a wrug galow» yw klerra es «Hi a wrug galow.»
• Gwrewgh an lev isella, nyns ughella. Family Caregiver Alliance a brof lev isella yn le lev ughella.
• Dasleverowgh, ena chanjyowgh an geryow. Mar ny gonvedhsons, dasleverowgh an keth geryow unnweyth. Mar ny ober henna, gortowgh pols hag assayowgh geryow dyffrans.
• Diskwedhowgh keffrys ha leverel. Poyntyowgh orth an hanaf, dalghennowgh an dhew grys, po diskwedhowgh an kynsa kamm.
• Kowsowgh orta, nyns a-dro dhodho/dhedhi. An NIA a warn a erbynn kewsel a-dro dhe’n den kepar ha pan na vo ev/hi ena, hag a erbynn «kewsel floghik».

An NIA a brof versyons sempel a wovynnow kemmyn. Ottomma ensamplys y’n keth spyrys:

Fatell woslowav vy yn ta?

Goslowowgh orth an styr hag orth an omglywans, nyns orth an geryow yn unnik.

• Gortowgh. Tawes yw termyn prederi yn fenowgh. Kowlowgh yn lent bys yn deg kyns entra.
• Profyowgh ger marnas mars yns i gyllys yn fast. Family Caregiver Alliance a lever y vos da profya geryow pan vo nebonan ow strivya.
• Checkyowgh an pyth a glewsowgh. An kowethlyver Alzheimer’s Association a-dro dhe gesklappya a brof hwilas an styr a-dryv aga geryow ha’y dhasleverel rag checkya hwi dhe gonvedhes. «Yth esos ow prederi a-dro dhe’n karr?»
• Miryowgh orth aga enep ha’ga horf. Pan vo kewsel ow tos ha bos moy kales, an NIA a not, semlantow enep a yll diskwedhes tristys, sorr po anfesans moy kler es geryow.
• Kemmerowgh prederow yn seriosek. Kyn fo preder selys war gammwrians, an omglywans yw gwir.

Pyth mar leverons neppyth nag yw gwir?

Na arguyewgh. Annamlek yw hwi dhe waynya, hag an den a yll diwedha owth omglywes morthek po ownek. Yn y le, junyewgh gans an omglywans, hag ena gwrewgh mos yn-rag yn jentyl.

Family Caregiver Alliance a brof aswon an omglywans kyns hwi dhe dreylya an kesklapp. Rag ensampel, mar kwra dha vamm leverel yn kales bos res dhedhi kuntel an fleghes a’n skol:

• Yn le: «Mamm, dha fleghes yw tevesigyon. Hemm o moy es dew-ugens bledhen alebma.»
• Assayowgh: «Ty o mamm a vri pup-prys. Lever dhymm a-dro dhe’ga huntel. A vynnen ni kavos tamm boes kyns?»

Alzheimer’s Association a gusul ynwedh na arguyewgh a-dro dhe lavarow na assentowgh hwi orta. Dewisewgh agas termynyow: mar yw kryjyans kamm heb peryl, gasowgh ev dhe vos.

Fatell wra kesklappya chanjya dell avonsya dismyk?

Res yw chanjya dres termyn, ytho chanjyowgh agas fordh. Alzheimer’s Association a dheskrif tri chyf nivel:

Pub den yw dyffrans, hag y hyll bos dydhyow da ha kales dhe’n keth den. Gorthebowgh orth an fordh mayth yns i lemmyn, nyns orth label.

A yll skeusennow ha gwriansow gul kesklapp esya?

Ya. Skeusen kevrynnys a gemmer an gwask dhe-ves ha ri dhywgh hwi agas dew neppyth dhe vires orto ha poyntya orto.

• Anvodhow skeusen. Conversation Cards a brof skeusennow gans govynnow ygor na wra apposya bythkweth.
• Skeusennow teylu. Photo Pairs a dreyl skeusennow a dhewisowgh hwi yn gwari parow jentyl, hag yn fenowgh hemm a dhallath hwedhlow.
• Lavarow koth aswonys. Finish the Saying a wra devnydh a lavarow koth aswonys, gans anvodh kewsel a sew.
• Gwariow parow avel kilva. Picture Pairs a re neppyth dhe’gas dewdhornow gul hag hwi ow kewsel.

Gwrewgh mires orth fatell wari gwariow war-barth ha gwriansow kovheans rag moy. Rag vysytyansow ha galowys, redyowgh agan kowethlyvrow a-dro dhe vysytyansow ha galowys pellgowser ha gwydhyow.

Rag den liesyethyek, gwrewgh mires orth agan kowethlyver a-dro dhe gesklappya a-dreus yethow.

Pyth mar kyllav vy ow ferthyans?

Hemm a hwer dhe bubonan. An NIA a brof mar tegewgh hwi anfesik, kemmerowgh pols rag koselhe. Gwrewgh mos dhe stevel aral, kemmerowgh nebes anallyow lent, ha dehweliwgh pan yllowgh. Hwi a yll pup-prys dalleth an kesklapp arta, hag yn fenowgh an den a wra gorthebi orth agas modh moy kosel. Mar yw anfesans ow tos ha bos pup-prys, hemma yw arwodh bos res dhywgh moy skoodhyans, nyns hwi dhe fyllel. Agan kowethlyver a-dro dhe omwith gwithysi a’n jeves leow dhe dreylya dhedha.