پاسخ کوتاه
در جایی آرام گفتگو کنید، روبه‌روی فرد بنشینید، از نام او استفاده کنید و آهسته، با جمله‌های کوتاه و ساده صحبت کنید. هر بار یک پرسش بپرسید، به‌جای پرسش‌های باز دو گزینه پیشنهاد دهید و بیش از آنچه طبیعی به نظر می‌رسد صبر کنید. بحث، اصلاح یا پرسوجو نکنید. به احساسی که پشت کلمات است پاسخ دهید و با دشوارتر شدن گفتار، از لمس، تصویرها و اشاره‌ها کمک بگیرید.
- پیش از شروع گفتگو، صدای اضافی محیط را کم کنید و تماس چشمی برقرار کنید.
- از جمله‌های کوتاه، هر بار یک موضوع، و نام افراد به‌جای او، ایشان یا آن‌ها استفاده کنید.
- به‌جای پرسش‌های باز، دو گزینه یا یک پرسش بله‌یا‌خیر پیشنهاد دهید.
- برای شنیدن پاسخ صبر کنید. اگر منظور فرد فهمیده نشد، همان کلمات را تکرار کنید، سپس با کلمات تازه تلاش کنید.
- بحث یا اصلاح نکنید. به احساسی که پشت حرف‌های اوست پاسخ دهید.
- با کم‌رنگ شدن کلمات، از راه لمس، لحن، حالت چهره و تصویرهای مشترک ارتباط برقرار کنید.
در این صفحه (8 بخش)
دمانس میتواند پیدا کردن واژه‌ها، دنبال کردن یک جملهٔ بلند یا نادیده گرفتن صدای پس‌زمینه را دشوارتر کند. اما این به معنی آن نیست که فرد دیگر تمایلی به برقراری ارتباط ندارد. تغییرهای کوچک در آماده کردن گفتگو، در شیوهٔ صحبت کردن و در شیوهٔ گوش دادن میتواند گفت‌وگو را برای هر دوی شما آسان‌تر و آرام‌تر کند.
مهم‌ترین راهکارها برای گفتگو با فردی که با دمانس زندگی میکند چیست؟
توجه او را جلب کنید، ساده صحبت کنید و صبور باشید. اگر فقط پنج نکته را به یاد بسپارید:
- محیط را آرام کنید و روبه‌روی او بنشینید. تلویزیون را خاموش کنید، هم‌سطح چشم او بنشینید و از نامش استفاده کنید.
- هر بار یک چیز بگویید. جمله‌های کوتاه، یک موضوع، یک پرسش.
- دو گزینه پیشنهاد دهید. «چای یا قهوه؟» آسان‌تر از «چه می‌خواهی بخوری؟» است.
- صبر کنید. برای شنیدن پاسخ، بیش از آنچه طبیعی است زمان بدهید و تلاش کنید حرف او را قطع نکنید.
- هرگز بحث یا پرسوجو نکنید. به احساس او پاسخ دهید، نه به درست یا نادرست بودن حقیقت‌ها.
چگونه گفتگو را شروع کنم؟
شرایط را طوری فراهم کنید که فرد بتواند روی شما تمرکز کند. راهنمای Family Caregiver Alliance پیشنهاد میکند ابتدا سر و صدا را کم کنید: رادیو یا تلویزیون را خاموش کنید، پرده‌ها یا در را ببندید، یا به جایی آرام‌تر بروید.
- از روبهرو نزدیک شوید. نزدیک شدن از پشت سر یا از کنار میتواند او را بترساند.
- بگویید شما چه کسی هستید. «سلام بابا، من سارا هستم، دخترت.» این کار باعث می‌شود او برای به یاد آوردن نام شما تلاش نکند.
- هم‌سطح او قرار بگیرید. اگر او نشسته است، بنشینید یا زانو بزنید تا چشمانتان هم‌سطح باشد.
- به حالت چهره و لحن خود توجه کنید. مؤسسهٔ ملی سالمندی (NIA) توصیه میکند به لحن، بلندی صدا، حالت چهره و زبان بدن خود توجه داشته باشید و رفتاری گرم و روشن داشته باشید.
- مطمئن شوید عینک و سمعک سر جایشان هستند. دنبال کردن گفت‌وگویی که فرد نمی‌تواند به‌خوبی ببیند یا بشنود دشوار است.
حرف‌هایم را چگونه بیان کنم؟
از واژه‌های ساده، جمله‌های کوتاه و صدایی آرام و پایین استفاده کنید.
- در هر جمله یک موضوع. «بیا کتت را بپوشیم. بعد بیرون می‌رویم.» نه هر دو در یک نفس.
- به‌جای ضمیر از نام استفاده کنید. «عمه ژان تلفن کرد» روشن‌تر از «او تلفن کرد» است.
- صدا را پایین‌تر کنید، نه بلندتر. Family Caregiver Alliance پیشنهاد میکند به‌جای بلندتر صحبت کردن، از صدایی پایین‌تر استفاده کنید.
- تکرار کنید، سپس بازگو کنید. اگر متوجه نشد، همان کلمات را یک بار دیگر تکرار کنید. اگر کارساز نبود، کمی صبر کنید و با کلمات دیگری بگویید.
- هم نشان دهید، هم بگویید. به فنجان اشاره کنید، دو ژاکت را نشان دهید یا نخستین گام را انجام دهید.
- با او صحبت کنید، نه دربارهٔ او. NIA هشدار می‌دهد که دربارهٔ فرد طوری صحبت نکنید که انگار حضور ندارد، و از حرف زدن کودکانه هم پرهیز کنید.
NIA پیشنهاد میکند پرسش‌های رایج را ساده‌تر کنیم. نمونه‌هایی در همین راستا:
| به‌جای این | این را بگویید |
|---|---|
| «برای شام چه می‌خواهی بخوری؟» | «ماهی می‌خواهی یا مرغ؟» |
| «حالت چطور است؟» | «احساس خستگی می‌کنی؟» |
| «گرسنه‌ای؟» | «شام پنج دقیقهٔ دیگر آماده می‌شود.» |
| «این کار را این‌طور انجام نمی‌دهند.» | «بیا این‌طور امتحان کنیم.» |
| «سفرمان به دریاچه را یادت میآید؟» | «به سفرمان به دریاچه فکر می‌کردم. دوست داری بگویی از آن چه خوشت می‌آمد؟» |
| «قبلاً بهت گفتم.» | دوباره، با مهربانی، طوری پاسخ دهید که انگار بار اول است. |
چگونه خوب گوش کنم؟
به معنی و احساس پشت کلمات گوش دهید، نه فقط به خود کلمات.
- صبر کنید. سکوت اغلب زمان فکر کردن است. پیش از وارد شدن، آرام تا ده بشمارید.
- فقط اگر واقعاً گیر کرده است، یک کلمه پیشنهاد دهید. Family Caregiver Alliance میگوید اگر فردی در تلاش است، پیشنهاد دادن واژه اشکالی ندارد.
- آنچه شنیده‌اید را بررسی کنید. راهنمای ارتباط از Alzheimer’s Association پیشنهاد میکند به دنبال معنی پشت کلمات او باشید و آن را بازگو کنید تا مطمئن شوید درست فهمیده‌اید. «نگران ماشین هستی؟»
- به چهره و بدن او نگاه کنید. NIA اشاره میکند که با دشوارتر شدن گفتار، حالت‌های چهره ممکن است غم، خشم یا ناامیدی را روشن‌تر از کلمات نشان دهند.
- نگرانی‌ها را جدی بگیرید. حتی اگر نگرانی بر پایهٔ یک حقیقت اشتباه باشد، احساس پشت آن واقعی است.
اگر چیزی گفت که درست نیست چه؟
بحث نکنید. احتمالاً نتیجه‌ای نمی‌گیرید و ممکن است فرد احساس خجالت یا ترس کند. در عوض، با احساس او همراه شوید و سپس با آرامی موضوع را عوض کنید.
Family Caregiver Alliance پیشنهاد میکند پیش از تغییر مسیر گفتگو، احساس او را بپذیرید. برای نمونه، اگر مادرتان اصرار دارد باید بچه‌ها را از مدرسه بیاورد:
- به‌جای این: «مامان، بچه‌هایت بزرگ شده‌اند. آن مال چهل سال پیش بود.»
- این را بگویید: «تو همیشه مادر مهربانی بودی. برام بگو چطور آن‌ها را می‌آوردی. اول یک چیزی بخوریم؟»
Alzheimer’s Association هم توصیه میکند دربارهٔ گفته‌هایی که با آن‌ها موافق نیستید بحث نکنید. زمان مناسب را انتخاب کنید: اگر باور اشتباه بیضرر است، از آن بگذرید.
با پیشرفت دمانس، ارتباط چگونه تغییر میکند؟
نیازها با گذشت زمان تغییر می‌کنند، پس شیوهٔ خود را هماهنگ کنید. Alzheimer’s Association سه مرحلهٔ کلی را توضیح می‌دهد:
| مرحله | چه چیزی کمک میکند |
|---|---|
| آغازین | فرض نکنید که او نمی‌تواند ارتباط برقرار کند. او را در گفتگوها دخالت دهید، مستقیم با او صحبت کنید، بپرسید چه کمکی می‌خواهد و اگر کمک میکند از شوخی ملایم استفاده کنید. |
| میانی | گفت‌وگوهای دونفره در جایی آرام. آهسته صحبت کنید، تماس چشمی برقرار کنید، از پرسش‌های بله‌یا‌خیر استفاده کنید، دستورها را گام‌به‌گام بدهید و انتقاد یا اصلاح نکنید. |
| پیشرفته | از روبهرو نزدیک شوید و بگویید شما چه کسی هستید. او را به اشاره کردن و ژست گرفتن تشویق کنید. از لمس، صداها، دیدنی‌ها و بوها کمک بگیرید. هرگز طوری صحبت نکنید که انگار او آنجا نیست. |
هر فردی متفاوت است و حتی یک نفر ممکن است روزهای خوب و سخت داشته باشد. به حال و شرایط او در همین لحظه پاسخ دهید، نه به یک برچسب.
آیا تصویرها و فعالیت‌ها می‌توانند گفتگو را آسان‌تر کنند؟
بله. یک تصویر مشترک فشار را کم میکند و چیزی به شما می‌دهد که هر دو بتوانید به آن نگاه کنید و به آن اشاره کنید.
- تصویرهای گفت‌وگو. Conversation Cards تصویرهایی با پرسش‌های باز ارائه می‌دهد که هرگز پرسوجو نمیکنند.
- عکس‌های خانوادگی. Photo Pairs عکس‌هایی را که شما انتخاب می‌کنید به یک بازی تطبیق آرام تبدیل میکند که اغلب باعث یادآوری خاطره‌ها می‌شود.
- ضرب‌المثل‌ها و گفتارهای آشنا. Finish the Saying از گفتارهای آشنای آمریکایی استفاده میکند و پس از آن یک موضوع برای گفت‌وگو پیشنهاد می‌دهد.
- بازی‌های تطبیق به‌عنوان همراه گفتگو. Picture Pairs در حالی که گفتگو می‌کنید، کاری برای دست‌ها فراهم میکند.
برای اطلاعات بیشتر، راهنمای انجام بازی‌ها با هم و فعالیت‌های خاطره‌گویی را ببینید. برای دیدارها و تماس‌ها، راهنماهای ما دربارهٔ دیدار و تماس تلفنی و تصویری را بخوانید.
برای فردی که به چند زبان صحبت میکند، راهنمای ما دربارهٔ ارتباط در چند زبان را ببینید.
اگر حوصله‌ام سر برود چه؟
این برای همه پیش میآید. NIA پیشنهاد میکند اگر ناراحت یا کلافه شدید، کمی زمان بگذارید تا آرام شوید. به اتاقی دیگر بروید، چند نفس آرام بکشید و وقتی آرام‌تر بودید برگردید. همیشه می‌توانید گفتگو را دوباره شروع کنید و ممکن است فرد به حال آرام‌تر شما خوب پاسخ دهد. اگر این کلافگی مداوم شده است، نشانهٔ آن است که به پشتیبانی بیشتری نیاز دارید، نه اینکه شما شکست خورده‌اید. راهنمای ما دربارهٔ مراقبت از خود برای مراقبان جاهایی را برای دریافت کمک معرفی میکند.
پرسش‌های رایج
چه چیزهایی را نباید به فردی که با دمانس زندگی میکند گفت؟
از پرسوجو («یادت میآید...؟»)، اصلاح کردن («این درست نیست»)، یادآوری دوبارهٔ چیزهای از دسترفته («قبلاً بهت گفتم») و صحبت کردن دربارهٔ فرد طوری که انگار حضور ندارد، پرهیز کنید. از حرف زدن کودکانه هم دوری کنید. این رفتارها معمولاً باعث خجالت یا ناراحتی میشوند و کمکی نمیکنند.
آیا وقتی حقیقت را اشتباه میگوید باید او را اصلاح کنم؟
معمولاً نه. اگر اشتباه بیضرر است، از آن بگذرید. بحث کردن بهندرت نظر فرد را عوض میکند و اغلب او را ناراحت میسازد. روی احساسی که دارد و چیزی که همین حالا نیاز دارد تمرکز کنید.
وقتی نمی‌تواند کلمهٔ مورد نظرش را پیدا کند، چه کار کنم؟
ابتدا به او زمان بدهید. اگر آشکارا در تلاش است، اشکالی ندارد با مهربانی یک کلمه پیشنهاد دهید یا حدس بزنید منظورش چیست و از او بپرسید. اشاره کردن، ژست‌ها و تصویرها هم می‌توانند کمک کنند.
چگونه با فردی در مرحلهٔ پیشرفتهٔ دمانس که کم حرف میزند گفتگو کنم؟
از روبهرو نزدیک شوید، بگویید شما چه کسی هستید و با صدایی آرام و لمسی ملایم صحبت کنید. برای فهمیدن احساسات، به چهره و زبان بدن توجه کنید. حضور شما، یک آهنگ آشنا یا دست گرفتن میتواند بدون کلام هم چیزهای زیادی را منتقل کند.
منبع‌ها
ما به سازمان‌ها و مطالعه‌هایی که این صفحه به آن‌ها تکیه دارد پیوند می‌دهیم. هر کدام هنگام به‌روزرسانی صفحه بررسی شده است.
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance