Gwriansow demens heb kost dhe brinty

Treweythyow, an gwella gwrians yw folen baper ha pluven orth an voos gegin. Nyns eus edhom a jajya, ger-tremena po skrin rag printyadow, hag i yw es dhe dhri dhe vysytyans po dhe vagas. An folen ma a dhiskrif an gwriansow heb kost dhe brinty war agan gwiasva, fatell aga frinty mayth yns i es dhe weles ha dhe synsi, hag y’nwedh nebes printyadow sempel gwrys tre a yll bos gwerek rag teyluyow ha sodhogyon gwriansow.

Py gwriansow heb kost dhe brinty a brofyn?

Ni a brof peswar printyas heb kost. Ygor onan a’n folennow gwari ma hag usya an boton Print dhe gavos versyon parys rag an pryntyer.

Hwilas ger gans lytherennow bras

An Word Search a wra devnydh a lytherennow bras hag a with geryow ow resek a-dreus hag yn-nans yn unnik, heb geryow a-hes po war-dhelergh. Gwrewgh ober warno war-barth: onan a len ger a’n rol, ha’n den arall a’n hwila. Mar kwra bos hwilas geryow kales, assayowgh kelghya an kynsa lytheren a bub ger war-barth, po yn sempel redya an rol geryow yn ughel ha keskewsel a-dro dhe bub ger.

Folennow liwa

Folennow Coloring a yllir aga frinty rag markoryon po pluvennow liw, po aga liwa war leghen gans tappya liw, hag ena rann a’n skeusen. Rag folennow prentys, profyowgh markoryon tew ha nebes liwyow orth unn termyn. Gwelowgh agan gedyans a-dro dhe artys ha kreft rag fordhow dhe witha liwyans tevesik ha kosel.

Kartennow keskows

Conversation Cards a geworr skeusen gler gans govyn ygor, kepar ha «Derivowgh dhymm a-dro dhe…» po «Pyth a welowgh hwi?» Ymons i skrifys avel galowyow ygor, nag yns i govynnow apposyans. Printyowgh sett, treghowgh anedha yn arbennek, ha gwithowgh nebes yn sagh rag vysytyansow po ryb an pellgowser rag galowysow. I a ober yn ta ynwedh yn bagasow kovheans.

Kartennow bingo skeusennow

Kartennow Picture Bingo a wra devnydh a skeusennow yn le niverow. Printyowgh unn garten rag pub gwarior hag usyowgh an gelwel yn-skrin war jynn-amontya, pellwolok po ragdresor. Ni a brofya gelwel bys pan vo leun karten pubonan, may na vo nagonan gesys yn-mes. Gwelowgh gwriansow bagas rag chiow gwith rag fatell resek esedhek.

Fatell wrav vy printy gwriansow mayth yns i es dhe usya?

Chanjyow byghan y’n fordh may hwrowgh printy a wra dyffrans bras.

Gwrewgh ev es dhe weles

• Lytherennow bras, sempel. Usyowgh an settyans pryntya brassa a vydh hwath owth omdhesedha war an folen. Gwaytyowgh fontys koynt po skrif.
• Gorthwedh krev. Enk tewl war baper gwynn po krem. Gwaytyowgh kilvaow loos po gwyn po liwyow gwann.
• Paber heb splann a le gwynnder yn-dann golowyow splann.
• Checkyowgh dewweder ha golowyans. Alzheimer’s Association a verk bos kudynnow gweles po klewes a yll gul keskowsyans moy kales, hag a brofya aga hjeckya yn reyth. Lugarn splann, kompes a weres ynwedh.

Gwrewgh ev es dhe synsi

• Paber krev po kardyn a wra pesya gwastad, yw esya dhe gemeres yn-bann, hag a bes dres devnydh lieskweyth.
• Klyppbord po mat heb slynkya a with an folen rag slynkya.
• Markoryon tew po pluvennow tew yw esya dhe dhalghenna es pluvennow tanow.

Gwrewgh ev dasusadow

• Lamnyowgh folennow po gorrewgh i yn gwithysi kler. Usyowgh markoryon sygh-dilea war hwilansow ger ha kartennow bingo, hag ena dileah glan.
• Dewisowgh saghow heb splann mar yw golowder kudynn, ha tornyowgh an kornellow a gartennow lamnys gans gwelsow mayth yns i es dhe dhornla.
• Gwithowgh restren a’n re garadowgh may na wrewgh hwi printy an keth folen pub seythen.

Gwithowgh ev sempel

• Unn oberen war bub folen. Unn hwilas ger po unn skeusen, nag yw lies gwrians yn unn le.
• Lowr a spas gwynn. Folen leun a yll heveli bos re.
• Heb danvonadow dhe redya, mar possybyl. Diskwedhowgh dhe’n den fatell dhe wul.
• Treghowgh folennow yn byra. Mar yw folen leun re vras, treghowgh hi yn hanter po plegyewgh hi may hwerra bos gwelys rann yn unnik.

Printyadow erel gwerek a yllowgh gul tre

Nyns yw pub printyas gwerek gwari. An re ma yw es dhe wul gans argerdh ger ha pryntyer.

Folen istori bewnans

Folen unn folen «a-dro dhymm» gans skeusen, an hanow a gar an den bos gelwys ganso, le may teva ev, y ober, teylu, boesow gans an moyha les, ilow ha taklow a gonfort po a dhisturb. Dementia Australia a brof lyver kov gans manylyon a-dro dhe vewnans an den, an taklow a gar ev ha tus posek, dhe weres vysytyoryon ha gwithoryon ha dhe dhannvon keskows.

Ev yw gwerek yn arbennek yn klavjiow ha yn tylleryow gwith nowydh. An NIA a gomendya ri dhe sodhogyon klavji folen kedhlow personel a gomprehend usadow an den, an hanow a gar ev, an taklow a gar hag a nag gar, pyth a yll disturya, hag arwodhyow payn heb geryow.

Rolyar dedhyek

Rolyar dedhyek bras, sempel rag an jydh gans termynyow, nebes geryow ha skeusen vyghan rag pub rann: hansel, kerdh, li, powes, ilow, koen. Towl gwith dedhyek Alzheimer’s Association a brofya towllya a-dro dhe’n termynyow gwella a’n jydh rag an den, gans termynyow reyth rag difuna ha mos dhe goska ha kemmysk a wrians ha powes. Gorrewgh ev orth nivel an lagasow, martesen war an yeynell, ha gwithowgh ev hebleth. Gwelowgh agan gedyans a-dro dhe usadow dedhyek rag moy.

Labelys skeusennow rag stevellow ha kistennow

An NIA a brofya devnydh a arwodhyow splann po skeusennow sempel dhe labelya an stevel omwolghi, an stevel goska ha’n gegin. An keth tybyans a ober rag kistennow ha lestri: skeusen a lodhow war an gisten lodhow, hanafow war an lestrier hanafow. Printyowgh, lamnyowgh ha stagowgh i yn-bann.

Sett sortya

Printyowgh skeusennow a dhiw rumm sempel, kepar ha frutys ha bleujyow po toulys ha taklow kegin, war gardyn. Treghowgh anedha yn arbennek ha sortyowgh i war-barth yn dew gisten. An versyon war skrin a hemma yw Sort Together.

Folennow geryow kan

Printyowgh an geryow a nebes kanow meurgerys gans lytherennow pur vras rag kana war-barth. Hwath tus na wra redya meur a dermyn a yll omlowenhe ow synsi an folen.

Folen skeusennow teylu

Unn folen gans peder bys hwegh skeusen teylu bras, pubonan gans hanow kynsa yn-danno. Hi a yll esedha war an voos rag nebonan dhe’y gemeres yn-bann ha keskewsel a-dro dhedhi. Labelys a weres vysytyoryon ha sodhogyon dhe junya an keskows, ha nyns eus edhom dhe nebonan govyn «Piw yw hemma?»

Karten recet

Printyowgh recet teylu meurgerys gans lytherennow bras. Usyowgh hi dhe geginya war-barth, po yn sempel dhe geskewsel a-dro dhe voesow a’n termyn eus passyes.

Fatell brofyav vy printyas heb ev dhe heveli avel ober tre?

Profyowgh ev avel neppyth dhe gevrenna, nag yw apposyans.

• Esedhowgh ha dallethowgh ev agas honan. «Yth esov vy ow kul an hwilas ger ma. A vynnowgh hwi ow gweres dhe gavoes ‘lowarth’?»
• Gwrewgh ober war-barth. Kemmerowgh tro, po onan a gavo ha’n den arall a gylgh.
• Na verkyewgh ev byth ewn po kamm. Gedyans Alzheimer’s Association a-dro dhe wriansow tre a gusul fogella war an argerdh, nag yw an sewyans, ha war lowender yn le kowlwrians.
• Gesowgh folennow yn-mes. An keth gedyans a brofya gorra lyvrow kovskrif, lyvrow skeusennow po kovlyvrow coth yn tylleryow es dhe dhrehedhes. Kartennow prentys ha folennow skeusennow a yll esedha war voos ryb y’n keth fordh.
• Hedhowgh pan vynnowgh. Hanter folen liwa yw dohajydh da. Keffrys yw gorra an folen dhe-ves ha kemeres hanafas te.

Ple kavos moy

Peuryowgh oll agan gwariow ha printyadow, po gwelowgh gwriansow rag pub studh rag moy a dybyansow, gans po heb baper.