Qısa cavab
ساکیت بیر یئرده دانیشین، اینسانین اوزونه باخین، آدینی ایشله‌دین و یاواش، قیسا و ساده جومله‌لرله دانیشین. بیر زاماندا تکجه بیر سوال وئرین، آچیق سواللار یئرینه ایکی سئچیم تکلیف ائدین و طبیعی حس ائتدیگینیزدن داها اوزون گؤزله‌یین. موباحیثه ائتمه‌یین، دوزلتمه‌یین و یوخلاما سواللاری وئرمه‌یین. سؤزلرین آرخاسینداکی دویغویا جاواب وئرین و دانیشماق چتینلشنده توخونما، شکیل و ایشاره‌لردن ایستیفاده ائدین.
- دانیشماغا باشلامازدان اؤنجه اطرافی سس-کوی‌دن اوزاقلاشدیرین و گؤز تماسی قورون.
- قیسا جومله‌لر ایشله‌دین، هر دفعه بیر فیکیر دئیین و «او، اونلار» یئرینه آد ایشله‌دین.
- آچیق سواللار یئرینه ایکی سئچیم و یا «بلی/خئیر» سوالی تکلیف ائدین.
- جاواب اوچون گؤزله‌یین. سؤز آنلاشیلمایاندا عئینی سؤزلری تکرارلایین، سونرا باشقا سؤزلرله سینایین.
- موباحیثه ائتمه‌یین و دوزلتمه‌یین. دئییلنلرین آرخاسینداکی دویغویا جاواب وئرین.
- سؤزلر آزالدوقجا توخونما، سس تونو، اوز ایفاده‌سی و اورتاق شکیللرله ایلگی قورون.
Bu səhifədə (8 bölmələr)
- دئمنسییا ایله یاشایان اینسانلا دانیشماقدا ان اؤنملی اؤنری‌لر هانسیلاردیر؟
- سؤهبته نئجه باشلامالی‌یام؟
- دئدیکلریمی نئجه ایفاده ائده‌رم؟
- نئجه یاخشی دینله‌یه‌رم؟
- حقیقت اولمایان بیر شئی دئسه نه ائده‌رم؟
- دئمنسییا ایره‌لیله‌دیکجه ایلگی قورماق نئجه دَییشیر؟
- شکیللر و فعالیت‌لر سؤهبتی آسانلاشدیرابیلرمی؟
- صبریمی ایتیرسَم نه ائده‌رم؟
دئمنسییا اویغون سؤزلری تاپماغی، اوزون بیر جومله‌نی ایزله‌مه‌یی و یا آرخا پلانداکی سس-کویو نظره آلما ماغی چتینلش‌دیره بیلر. بو، اینسانین آرتیق ایلگی قورماق ایسته‌مه‌دیگی آنلامینا گلمیر. سؤهبتی نئجه حاضیرلادیغینیزدا، نئجه دانیشدیغینیزدا و نئجه دینله‌دیگینیزده ائده‌جگینیز کیچیک دَییشیکلیک‌لر دانیشماغی هر ایکینیز اوچون داها آسان و داها ساکیت ائده بیلر.
دئمنسییا ایله یاشایان اینسانلا دانیشماقدا ان اؤنملی اؤنری‌لر هانسیلاردیر؟
اونون دیقّتینی جلب ائدین، ساده دانیشین و صبور اولون. یالنیز بئش شئیی خاطرلایاجاقسینیزسا:
- اوطاغی ساکیت‌لشدیریب اونون اوزونه باخین. تلویزیونو سؤندورون، گؤز سوییه‌سینده اوتورون و آدینی ایشله‌دین.
- هر دفعه بیر شئی دئیین. قیسا جومله‌لر، بیر فیکیر، بیر سوال.
- ایکی سئچیم تکلیف ائدین. «چای، یوخسا قهوه؟» سوالی «نه ایسته‌ییرسن؟» سوالیندان داها آسان‌دیر.
- گؤزله‌یین. جاواب اوچون طبیعی حس ائتدیگینیزدن داها چوخ واخت وئرین و سؤزونو کسمه‌مه‌یه چالیشین.
- هئچ واخت موباحیثه ائتمه‌یین و یوخلاما سواللاری وئرمه‌یین. حقیقت‌لرین دوغرو اولوب-اولمادیغینا دئییل، اونون نئجه حس ائتدیگینه جاواب وئرین.
سؤهبته نئجه باشلامالی‌یام؟
اورتامی ائله قورون کی اینسان دیقّتینی سیزه یؤنلته بیلسین. Family Caregiver Alliance guide اولجه سس-کویو آزالتماغی تؤوصیه ائدیر: رادیونو و یا تلویزیونو سؤندورون، پرده‌لری و یا قاپینی باغلایین، یا دا داها ساکیت بیر یئره کئچین.
- قارشیدان یاخینلاشین. آرخادان و یا یاندان گلمک اینسانی قورخودا بیلر.
- کیم اولدوغونوزو دئیین. «سالام آتا، منم، سارا، قیزین.» بو، اونون آدینیزی آختارماسینی آزالدیر.
- اونون سوییه‌سینه ائنین. او اوتورورسا، گؤزلرینیز عئینی سوییه‌ده اولسون دئیه سیز ده اوتورون و یا دیز چؤکون.
- اوز ایفاده‌نیزه و سس تونونوزا دیقّت ائدین. National Institute on Aging (NIA) سس تونونو، اوجالیغینی، اوز ایفاده‌سینی و بدن دیلینی نظره آلماğı و ایستی، ساده بیر داورانیش ساخلاماغی تؤوصیه ائدیر.
- عینک و ائشیتمه جیهازی‌نین یئرینده اولدوغونو یوخلایین. تام گؤرمه‌دیگی و یا ائشیتمه‌دیگی بیر سؤهبتی ایزله‌مک چتین‌دیر.
دئدیکلریمی نئجه ایفاده ائده‌رم؟
ساده سؤزلر، قیسا جومله‌لر و ساکیت، آلچاق بیر سس ایشله‌دین.
- هر جومله‌ده بیر فیکیر اولسون. «گَل پالتارینی گئیدک. سونرا چؤله چیخاریق.» ایکیسی‌نی بیر نفسده دئمه‌یین.
- آد ایشله‌دین، عوضلیک دئییل. «خالا ژان زنگ ائتدی» «او زنگ ائتدی» جمله‌سیندن داها آیدین‌دیر.
- سسی اوجالتمایین، آلچاق توتون. Family Caregiver Alliance اوجالتماقدانسا داها آلچاق سسله دانیشماغی تؤوصیه ائدیر.
- تکرارلایین، سونرا باشقا سؤزلرله دئیین. آنلاماییبسا، عئینی سؤزلری بیر دفعه تکرارلایین. یئنه ایشه یارامازسا، بیر آز گؤزله‌ییب فرقلی سؤزلرله سینایین.
- هم گؤستَرین، هم دئیین. فینجانی گؤستَرین، ایکی سویتری اوجالدیب گؤستَرین و یا ایلک آددیمی نؤماییش ائتدیرین.
- اونونلا دانیشین، اونون حاقیندا دئییل. NIA اینسان اورادا یوخموش کیمی اونون حاقیندا دانیشماقدان و اوشاقلارا دانیشار کیمی دانیشماقدان چکینمه‌یی خاطیرلادیر.
NIA عادی سواللارین داها ساده شکیللرینی تکلیف ائدیر. بورادا همین روحا اویغون اؤرنک‌لر وئریلمیش‌دیر:
| بونون یئرینه | بونو سینایین |
|---|---|
| «آخشام یئمگینه نه ایسته‌ییرسن؟» | «بالیق ایسته‌ییرسن، یوخسا تویوق؟» |
| «اؤزونو نئجه حس ائدیرسن؟» | «یورغونسان؟» |
| «آجسان؟» | «آخشام یئمگی بئش دقیقه‌یه حاضیر اولاجاق.» |
| «بو ایش بئله گؤرولمور.» | «گَل بونو بئله سینایاق.» |
| «گؤلون کنارینداکی سفریمیزی خاطیرلاییرسان؟» | «گؤلون کنارینداکی سفریمیزی دوشونوردوم. اورادا ان چوخ نه‌یی بَینمیشدین، منه دانیش.» |
| «من بونو آرتیق دئمیشدیم.» | ایلک دفعه ائشیدیرمیش کیمی، نازیکجه یئنی‌دن جاواب وئرین. |
نئجه یاخشی دینله‌یه‌رم؟
سؤزلردن داها چوخ معنا و دویغویا قولاق آسین.
- گؤزله‌یین. سوسغونلوق چوخ واخت دوشونمک اوچون واخت‌دیر. آرا گیرمه‌دن اؤنجه یاواشجا اونا قدر سایین.
- یالنیز چتینلیک چکه‌نده سؤز تکلیف ائدین. Family Caregiver Alliance دئییر کی، اینسان چتینلیک چکه‌نده سؤز تکلیف ائتمک اولار.
- ائشیندیگینیزی یوخلایین. Alzheimer’s Association guide to communication سؤزلرین آرخاسینداکی معنانی آختاریب، دوغرو آنلادیغینیزی یوخلاماق اوچون اونو یئنی‌دن ایفاده ائتمه‌یی تؤوصیه ائدیر. «ماشین اوچون ناراحاتسان؟»
- اوزونه و بدنینه دیقّت ائدین. دانیشماق چتینلشنده، NIA قئید ائدیر کی، اوز ایفاده‌لری کدر، عصبی‌لیک و یا ناراحاتلیغی سؤزلردن داها آیدین گؤستره بیلر.
- ناراحاتلیقلاری جدی قبول ائدین. بیر قایغی یانلیش بیلگیه اساسلانساجا دا، اونون آرخاسینداکی دویغو گرچک‌دیر.
حقیقت اولمایان بیر شئی دئسه نه ائده‌رم؟
موباحیثه ائتمه‌یین. بؤیوک احتیماللا قلبه قازانمایاجاقسینیز و اینسان اؤزونو اوتانمیش و یا قورخموش حس ائده بیلر. اونون یئرینه دویغو ایله ایلگی قورون، سونرا نازیکجه مؤوضونو دَییشین.
Family Caregiver Alliance اؤنجه دویغونو قبول ائدیب سونرا یؤنلندیرمه‌یی تؤوصیه ائدیر. مثلاً، آنانیز اوشاقلاری مکتبدن گؤتورمه‌لی اولدوغوندا ایصرار ائدیرسه:
- بونون یئرینه: «آنا، اوشاقلارین بؤیویوب. بو، قیرخ ایل اؤنجه‌نین ایشی‌دیر.»
- بونو سینایین: «سن همیشه چوخ قیغیجی بیر آنا اولموسان. اونو منه دانیش، اوشاقلاری نئجه گؤتورردین. اولجه بیر شئی آرتیق یئه‌یَک؟»
Alzheimer’s Association دا قاتیلمادیغینیز سؤزلر اوزرینده موباحیثه ائتمه‌مه‌یی تؤوصیه ائدیر. آنی سئچین: یانلیش اینانج ضررسیز ایسه، اونو بئله بوراخین.
دئمنسییا ایره‌لیله‌دیکجه ایلگی قورماق نئجه دَییشیر؟
زامانلا ائحتیاجلار دَییشیر، بونا گؤره یاناشمانیزی دا اویغونلاشدیرین. Alzheimer’s Association اوچ عومومی مرحله‌نی تصویر ائدیر:
| مرحله | نه کؤمک ائدیر |
|---|---|
| ائرکن | اونون ایلگی قورا بیلمه‌یه‌جگینی فرض ائتمه‌یین. اونو سؤهبته قاتین، بیرباشا اونونلا دانیشین، نه جور کؤمک ایسته‌دیگینی سوروشون و یاراییرسا، یوموردان ایستیفاده ائدین. |
| اورتا | ساکیت بیر یئرده بیر-بیر دانیشین. یاواش دانیشین، گؤز تماسی قورون، «بلی/خئیر» سواللاری وئرین، آددیم-آددیم گؤستریش‌لر وئرین و تنقید و یا دوزلتمه ائتمه‌یین. |
| سون | قارشیدان یاخینلاشین و کیم اولدوغونوزو دئیین. ایشاره ائتمه‌یی و ال حرکتلرینی دستکله‌یین. توخونما، سس، گؤرونتو و قوخولاردان ایستیفاده ائدین. هئچ واخت اورادا یوخموش کیمی دانیشمایین. |
هر اینسان فرقلی‌دیر و عئینی اینسانین یاخشی و چتین گونلری اولا بیلر. بیر اتیکئته دئییل، بو آن نئجه اولدوغونا جاواب وئرین.
شکیللر و فعالیت‌لر سؤهبتی آسانلاشدیرابیلرمی؟
بلی. اورتاق بیر شکیل تضییقی آزالدیر و هر ایکینیزه باخاجاق، ایشاره ائده‌جک بیر شئی وئریر.
- شکیل ایله باشلانان سؤهبت‌لر. Conversation Cards هئچ واخت یوخلامایان آچیق سواللارلا شکیللر تقدیم ائدیر.
- عائیله شکیللری. Photo Pairs سئچدیگینیز شکیللری نازیک بیر اویغونلاشدیرما اویونونا چئویریر و بو، چوخ واخت خاطیره‌لری اویاتیر.
- تانیش سؤزلر. Finish the Saying تانیش آمریکان ایفاده‌لریندن ایستیفاده ائدیر و سونوندا سؤهبت اوچون بیر سوال وئریر.
- سؤهبتین یانیندا اویغونلاشدیرما اویونلاری. Picture Pairs دانیشارکن اللرینیزین مشغول اولماسی اوچون بیر شئی وئریر.
داها چوخو اوچون بیرلیکده اویون اویناماق اوچون قیلاووز و خاطیره فعالیتلری بؤلمه‌لرینه باخین. گؤروشلر و زنگلر اوچون گؤروش و تلفون و ویدئو زنگلر قیلاووزلاریمیزی اوخویون.
چوخ‌دیللی اینسان اوچون فرقلی دیللرده ایلگی قورماق اوزره قیلاووزوموزا باخین.
صبریمی ایتیرسَم نه ائده‌رم؟
بو، هر کسين باشینا گله بیلر. NIA دئییر کی، عصبیلشسه‌نیز، اؤزونوزو ساکیتلش‌دیرمک اوچون بیر آز واخت آییرین. باشقا اوتاغا کئچین، بیر نئچه دفعه یاواش نفس آلین و داها ساکیت حس ائتدیکده قاییدین. سؤهبته یئنی‌دن باشلایا بیلرسینیز و اینسان سیزین داها ساکیت حالینیزا یاخشی جاواب وئره بیلر. اگر عصبی‌لیک دایمی حال آلیبسا، بو، اوغورسوز اولدوغونوز دئییل، داها چوخ دستگه ائحتیاجینیز اولدوغو آنلامینا گلیر. قایغی گؤسترنلر اوچون اؤزونه قایغی قیلاووزوموز کؤمک تاپاجاغینیز یئرلری گؤستریر.
Ümumi suallar
دئمنسییا ایله یاشایان اینسانا نه دئمهمک داها یاخشیدیر؟
یوخلاما سواللاریندان («خاطیرلاییرسان؟»)، دوزلتمهدن («بو یانلیشدیر»)، ایتکیلری خاتیرلادماقدان («من آرتیق دئمیشدیم») و اینسان اورادا یوخموش کیمی اونون حاقیندا دانیشماقدان چکینین. اوشاقلارا دانیشار کیمی دانیشمایین. بونلار چوخ واخت کؤمک ائتمهدن اوتانما و یا ناراحاتلیق یارادا بیلر.
حقیقتلری یانلیش دئسه، اونو دوزلتمهلییَم؟
چوخ واخت دوزلتمهمک داها یاخشیدیر. یانلیش بیلگی ضررسیز ایسه، اونو بئله قویون. موباحیثه نادیر حاللاردا اینسانین فیکرینی دَییشیر و چوخ واخت اونو کدرلندیریر. بو آن اونون نئجه حس ائتدیگینه و نهیه ائحتیاجی اولدوغونا دیقّت ائدین.
اویغون سؤزو تاپا بیلمه‌سه، نه ائده‌رم؟
اولجه اونا زامان وئرین. آچیق شکیلده چتینلیک چکیردیسه، نازیکجه بیر سؤز تکلیف ائتمک و یا نه دئمک ایسته‌دیگینی تخمین ائدیب سوروشماق اولار. ایشاره ائتمک، ال حرکتی و شکیللر ده کؤمک ائده بیلر.
سون مرحله‌ده اولوب آز دانیشان اینسانلا نئجه دانیشیم؟
قارشیدان یاخینلاشین، کیم اولدوغونوزو دئیین و ساکیت سسله، نازیک بیر توخونوشلا دانیشین. دویغولاری آنلاماق اوچون اوز ایفاده‌سینه و بدن دیلینه دیقّت ائدین. یانینیزدا اولماغینیز، تانیش بیر ماهنی و یا ال توتماق سؤزسوز ده چوخ شئیی ایفاده ائده بیلر.
Mənbələr
Biz bu səhifənin istinad etdiyi təşkilatlara və araşdırmalara keçid veririk. Səhifə yeniləndikdə hər biri yoxlanılıb.
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance