Tips per discurrer cun ina persuna cun demenza

La demenza po far pli difficil da chattar pleds, da suandar ina frasa lunga u da ignorar rumurs da fund. Quai na vul dentant betg dir che la persuna na vulgia betg pli avair contact. Pitschnas midadas en la moda co Vus preparais ina conversaziun, co Vus discurris e co Vus tadlais pon far il discurrer pli simpel e pli calm per omaduas parts.

Tgenins èn ils tips ils pli impurtants per discurrer cun ina persuna cun demenza?

Attirai sia attenziun, tegnai quai simpel e sajais pazients. Sche Vus As regurdais mo da tschintg chaussas:

1. Fai quiet en la stanza e guardai la persuna en fatscha. Stizai il televisur, sezai a medema autezza dals egls e numnai ses num.
2. Di ina chaussa per giada. Frasas curtas, ina idea, ina dumonda.
3. Porschi ina tscherna tranter duas pussaivladas. «Tè u caffè?» è pli simpel che «Tge vulessas ti beiber?»
4. Spetga. Dai pli temp per ina resposta che quai che para natural, ed empruvai da betg interrumper.
5. Mai discutar u interrogar. Respuntai a quai ch’ella senta, betg a la dumonda sche ils fatgs èn corrects.

Co duess jau cumenzar ina conversaziun?

Preparai la situaziun uschia che la persuna possia sa concentrar sin Vus. Il guid da la Family Caregiver Alliance recumonda d’emprim da reducir il ramur: stizai la radio u il televisur, serrai las cortinas u l’isch, u midai en in lieu pli quiet.

• N’approschai da davant. Vegnir davos u da la vart po sgarmentar.
• Ditg tgi che Vus essas. «Chau bab, jau sun Sarah, tia figlia.» Uschia na sto la persuna betg tschertgar Voss num.
• Vegni a medema autezza. Sche la persuna suta, As sezai u As schaniugliai uschia che Voss egls sajan a medema autezza.
• Fai attenziun a Vossa mimica ed a Voss tun. Il National Institute on Aging (NIA) recumonda da far attenziun al tun, a la fermezza da la vusch, a la mimica ed a la lingua dal corp, e da tschertgar in tun cordial e calm.
• Controllai che bretgs ed apparats auditivs sajan endrads. Igl è difficil da suandar ina conversaziun che Vus na vesais u na udis betg bain.

Co duess jau formular quai che jau di?

Duvrai pleds simplas, frasas curtas ed ina vusch calma e bassa.

• Ina idea per frasa. «Nus mettain aint tia giacca. Lura main nus ora.» Betg omaduas chaussas en ina frasa.
• Duvrai nums, betg pronoms. «La tatta Jean ha telefonà» è pli cler che «Ella ha telefonà».
• Pli bass, betg pli ferm. La Family Caregiver Alliance propona ina vusch pli bassa enstagl dad ina vusch pli auta.
• Repeter, lura formular autramain. Sche la persuna n’ha betg chapì, repeti las medemas pleds ina giada. Sche quai na gida betg, spetgai in mument ed empruvai cun autras pleds.
• Mussai ed expliquei. Mussai sin la tazza, tegnai si ils dus pullovers u mussai l’emprim pass.
• Discurri cun ella, betg davart ella. Il NIA avertescha da betg discurrer davart la persuna sco sche ella na fiss betg qua, e da betg duvrar ina lingua da uffant.

Il NIA propona versiuns pli simplas da dumondas frequentas. Qua èn exempels en quest senn:

Co poss jau tadlar bain?

Tadlai per chapir il senn ed il sentiment, betg mo las pleds.

• Spetgai. Il silenzi è savens temp per pensar. Dumbrai plaun enfin diesch avant che Vus intervenis.
• Porschi ina pled mo sche la persuna è bloccada. La Family Caregiver Alliance di ch’i saja en in urden da proponer pleds cura che insaquel ha difficultads.
• Controllai tge che Vus avais chapì. Il guid da l’Alzheimer’s Association per la communicaziun propona da tschertgar il senn davos las pleds e da repeter quai per controllar sche Vus avais chapì dretg. «Ti ta fas quitads per l’auto?»
• Observai la fatscha ed il corp. Cura che discurrer daventa pli difficil, remarquescha il NIA, pon expressiuns da la fatscha mussar tristezza, gritta u frustraziun pli cler che las pleds.
• Prendai quitads per serius. Er sche in quitad sa basa sin in fatg nuncorrect, è il sentiment real.

Tge sch’ella di insatge che na è betg vair?

Betg discutar. Igl è nunprobabel che Vus gudagniais, e la persuna po sa sentir genussada u sgarmentada. Enstagl da quai, tschertgai il contact cun il sentiment e midai lura plaun il tema.

La Family Caregiver Alliance propona da renconuscher l’emprim l’emozziun avant che Vus midais il tema. Per exempel, sche Vossa mamma insisteschia ch’ella sto ir a prender ils uffants a la scola:

• Enstagl da: «Mamma, tes uffants èn creschids. Quai è stà avant quaranta onns.»
• Empruvai: «Ti has adina stà ina mamma fitg premurada. Ma raquinta, co ti als prenavas. Vulain nus l’emprim mangiar in snack?»

L’Alzheimer’s Association recumonda era da betg discutar davart decleraziuns cun las qualas Vus n’essas betg d’accord. Tscherni ils muments: sche ina cretta nuncorrecta na porta nagin donn, laschai quai esser.

Co mida la communicaziun en il decurs da la demenza?

Ils basegns sa midan cun il temp, perquai adattai Vossa moda. L’Alzheimer’s Association descriva en grond trais fasas:

Mintga persuna è differenta, e la medema persuna po avair dis buns e dis difficils. Respuntai a la moda co ella è ussa, betg ad ina etichetta.

Pon maletgs ed activitads facilitar la conversaziun?

Gea. In maletg cundividì prend davent la pressiun e dat ad omaduas parts insatge per guardar e mussar sin.

• Impuls cun maletgs. Conversation Cards porscha maletgs cun dumondas avertas che mai n’interrogeschan.
• Fotos da famiglia. Photo Pairs fa da las fotos che Vus tschernis in gieu da chattar paraiglias plaun, quai che chaschuna savens raquints.
• Plaids enconuschents. Finish the Saying duvra plaids enconuschents, suandads dad in impuls per discurrer.
• Gieus da chattar paraiglias sco fund. Picture Pairs dat a Vossas mauns insatge da far durant che Vus discurris.

Legiai co giugar ensemen ed activitads da regurdientschas per ulteriuras ideas. Per visitas e telefons, legiai nossas cussegliaziuns davart visitas e telefons e video-cloms.

Per ina persuna plurilingua, legiai noss guid per communitgar tras differentas linguas.

Tge sch’jau perd la pazienza?

Quai capita a mintgin. Il NIA propona che Vus prendais in pau temp per As calmar, sche Vus daventais frustrads u frustradas. Midai en in’autra stanza, respirai plaun in pèr giadas e turnai cura che Vus essas pli calms u calmas. Vus pudais adina cumenzar danovamain la conversaziun, e la persuna reagescha savens bain sin Vossa meglra calma. Sche la frustraziun daventa permanenta, è quai in segn che Vus avais basegn da dapli sustegn, betg che Vus na reussis betg. Noss guid davart la tgira da sasez per persunas che tgiran inditgescha nua che Vus chattais agid.