Gwriansow rag Dismyk Diwedhes, y’n Gweli po yn Kador

Y’n studh dhiwedhes a dhismyk, nebonan a yll kewsel pur nebes, res yw dhedha gweres gans pub gwithyans pub dydh, hag i a yll spena meur a’n jydh y’n gweli po yn kador. Y hyll heveli nag eus travyth gesys dhe wul war-barth. Mes yma. An Alzheimer’s Association a not y hyll nebes kolonnen a honanieth an den pesya, hag y’n studh ma y feu an bys omglewys dre vras der an sensys. Ilow, toch, lev koth ha’gas kemmynieth kosel a yll hwath dri k comfort ha polsyow a gevrenn.

Py gwriansow a weres yn dismyk diwedhes?

Gwriansow sempel a’n sensys ha kemmynieth gosel a weres an moyha y’n studh dhiwedhes. An Alzheimer’s Association a brof seni ilow meurgerys, redya rannow a lyvrow a styr meur, strokyans eli gans sawr a garons war an kroghen, ha sedha war-barth yn-mes yn jydh teg. An National Institute on Aging a geworr derivas hwedhlow, diskwedhes skeusennow, toch klor po strokya, hag ilow, son gwynn po sonyow an natur, hag a lever y hyll agas presens yn unnik bos koselus.

An Alzheimer’s Foundation of America a not y’s teves tus y’n studh dhiwedhes edhomm krev dhe synsi neppyth ogas dhedha rag k comfort, hag a brof gwriansow sempel a’n sensys, stredhyansow klor, gwaya gans skarf, ilow, vysytyow enevales, toch denel hag art rydh.

Gwriansow rag nebonan y’n gweli po yn kador

1. Seni aga hilow. Dewisewgh kanow a’ga blydhynyow yowynk, a’ga fydh po a’ga theylu. Gwithewgh an ughelder medhel ha sedhewgh ogas. Hwath lemmyn, nebes tus a dapp aga bys po hummya. Gwelewgh gwriansow ilow.
2. Dalhenna leuv. Dalhenna leuv yn sempel, gans strok klor a’n besyas, yw gwrians. Leverewgh kyns pyth a wrewgh.
3. Ri strok es a’n leuv. Tommhewgh nebes eli yn agas dewdhorn ha strokyewgh dhyworth an arvregh dhe bennow an bysies. Dewisewgh eli heb sawr, po sawr a garens pup-prys mars yw da gans aga hroghen.
4. Redya yn ughel. Bardhonek veur gerys, darn a lyver kerys, skrifen sans po folen sport. Rythym agas lev yw moy a vern ages an geryow.
5. Derivas hwedhel. Kewsewgh a-dro dhe viaj teylu po an jydh mayth omdhismpsons. Ny’gas beus edhomm a worthypow.
6. Diskwedhes skeusennow. Synsewgh unn skeusen vras orth unn termyn orth nivel an lagasow ha deskrifewgh hi yn tomm. Gwaytyewgh govynn piw yw ynni.
7. Profya neppyth medhel dhe synsi. Lien golgh plegys, darn a vlanked medhel po eneval medhel. An NIA a brof ri lien golgh dhe’n den dhe synsi pan vo gwayys, may fo le govenek may hwra i krafya orthowgh hwi po orth an mebel.
8. Seni sonyow an natur. Glaw, mordonnow po kan edhyn orth ughelder isel a yll koselhe stevell dros.
9. Dri an bys a-ves a-bervedh. Igorewgh an kroglenni, gorryewgh bojer edhyn a-ves an fenester, po drowgh nebes bleujennow fresk po del dhe vires orta hag aga thochya.
10. Mos yn-mes. Mars yw possybyl dhe’n den sedha yn kador ros, nebes mynysennow y’n goskes yn jydh medhel a yll bos pur deg.
11. Kriba aga blew po profya lien domm. Gwithyans personel lent ha klor ha lien domm rag an dewdhorn ha’n bejeth a yll omglewes gans kerensa.
12. Gwaya yn es gans ilow. Gwayewgh skarf skav war-barth, po gweyewgh an dewdhorn orth rythym kan. Rag stredhyansow ha gwayans eseli, govynnewgh orth fysotherapydd po nors dhe dhiskwedhes dhywgh fordhow saw kyns.
13. Gul art rydh. Lesewgh liw heb gwenwyn war baper bras gans spong po leuv, hembrenkys gans agas huni. Nyns eus sewyans ewn.
14. Degemeres vysytyow enevales. Enyval kosel war an gweli po war an dhiwarr, mars o da gans an den enevales ha mars yw an tyller ow kul hemma possybyl.
15. Anella yn lent war-barth. Sedhewgh ogas hag anellewgh yn lent hag yn klevadow. Anellans kosel a yll agas gidya agas dew, ha hwi a dhalleth hag a hedha.
16. Bos ena yn sempel. Sedhewgh ogas, hummya, gwia po redya yn kosel. Bos ena yw lowr.

Fatell gevrenna gwrians y’n studh ma

• Dewgh dhyworth an tu a-rag. Leverewgh aga hanow hag agas hanow hwi, ha kewsewgh yn lent hag yn medhel kyns tochya.
• Profyewgh unn dra orth unn termyn. Sodh an bellwolok kyns seni ilow. Gwrewgh unn sens orth unn termyn.
• Gwithewgh an termynyow berr. Nebes mynysennow a yll bos lowr. Lies pols berr dres an jydh yw gwell ages unn esedhek hir.
• Gwrewgh es kyns oll. Gwiriwgh bos an den skoodhys yn ta. An NIA a brof bord a’n dhiwarr dhe skoodhya an breghow ha’n rann ughrann an korf pan vo ow sedha yn ewn.
• Mirewgh orth an gorthyp. Dewdhorn lows, bejeth moy medhel, mires y’n lagasow po hummya a yll diskwedhes k comfort. An NIA a not y hyll grysyow, grimasya, gwitha rann a’n korf po trobans a-dhistowgh bos arwodhyow a bayn. Hedhewgh, ha leverewgh dhe’n para gwithyans.

Gid skav herwydh an sens

Sawder y’n studh ma

Lenki a yll dos ha bos kales y’n studh dhiwedhes, hag an NIA a warn y hwra hemma kressya an chons a dagha. Na wrewgh gasa taklow byghan yn-dann dhorn, ha profyewgh boes po diwes yn unnsel gans an gnasow ha’n savleow a gomend an para gwithyans hepken. Gwiriwgh an kroghen yn es yn termyn gwriansow toch, drefen y hyll an kroghen ri po vroysa yn es. Rag moy a-dro dhe dybyansow saw a’n sensys, gwelowgh gwriansow a’n sensys.

Gwitha agas honan ynwedh

Gwitha nebonan y’n studh dhiwedhes yw poos yn korf hag yn brys, po yn chi po yn termyn vysytyow dhe dyller gwith. Para ospys ha gwithyans koselus a yll gweres gans k comfort, skoodhyans ha towlans, hag an NIA a’s re rol avel fenten a weres. Vysytyow berr ha kosel yw talvos; gwelowgh vysytya nebonan gans dismyk. Mar kwrewgh hwi hembronk bagasow, yma tybyansow yn gwriansow bagas yn tyller gwith rag aswonnya esedhogow. Ha mar pleg, redyewgh omwitha an gwithyas: powes yw rann a witha yn ta.