ຄຳແນະນຳໃນການສົນທະນາກັບຜູ້ທີ່ມີພາວະສະໝອງເສື່ອມ

ພາວະສະໝອງເສື່ອມອາດເຮັດໃຫ້ການຫາຄຳສັບ, ການຕິດຕາມປະໂຫຍກຍາວໆ ຫຼື ການຕັດສຽງລົບກວນເປັນເລື່ອງຍາກຂຶ້ນ. ແຕ່ນັ້ນບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າຜູ້ທີ່ທ່ານເບິ່ງແຍງບໍ່ຢາກສື່ສານອີກຕໍ່ໄປ. ການປັບປ່ຽນເລັກນ້ອຍໃນການກະກຽມການສົນທະນາ, ວິທີເວົ້າ ແລະ ວິທີຮັບຟັງ ອາດຊ່ວຍໃຫ້ການສົນທະນາງ່າຍຂຶ້ນ ແລະ ສະບາຍໃຈຂຶ້ນສຳລັບທັງສອງຝ່າຍ.

ຄຳແນະນຳທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດໃນການສົນທະນາກັບຜູ້ທີ່ມີພາວະສະໝອງເສື່ອມແມ່ນຫຍັງ?

ດຶງຄວາມສົນໃຈຂອງເຂົາເຈົ້າ, ເວົ້າໃຫ້ງ່າຍ, ແລະ ມີຄວາມອົດທົນ. ຖ້າທ່ານຈື່ໄດ້ພຽງຫ້າຢ່າງ:

1. ເຮັດໃຫ້ຫ້ອງງຽບ ແລະ ຫັນໜ້າເຂົ້າຫາເຂົາເຈົ້າ. ປິດໂທລະພາບ, ນັ່ງໃນລະດັບສາຍຕາດຽວກັນ, ແລະ ເອີ້ນຊື່ຂອງເຂົາເຈົ້າ.
2. ເວົ້າທີລະຢ່າງ. ໃຊ້ປະໂຫຍກສັ້ນໆ, ທີລະຄວາມຄິດ, ທີລະຄຳຖາມ.
3. ໃຫ້ເລືອກສອງຢ່າງ. “ດື່ມຊາ ຫຼື ກາເຟ?” ງ່າຍກວ່າ “ຢາກດື່ມຫຍັງ?”
4. ລໍຖ້າ. ໃຫ້ເວລາໃນການຕອບດົນກວ່າທີ່ຮູ້ສຶກປົກກະຕິ, ແລະ ພະຍາຍາມບໍ່ເວົ້າສອດ.
5. ຢ່າໂຕ້ຖຽງ ຫຼື ຖາມທົດສອບ. ໃຫ້ຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມຮູ້ສຶກຂອງເຂົາເຈົ້າ, ບໍ່ແມ່ນວ່າຂໍ້ເທັດຈິງຖືກ ຫຼື ຜິດ.

ຂ້ອຍຄວນເລີ່ມການສົນທະນາແນວໃດ?

ກະກຽມໃຫ້ຜູ້ທີ່ທ່ານເບິ່ງແຍງສາມາດຕັ້ງໃຈກັບທ່ານໄດ້. ຄູ່ມືຂອງ Family Caregiver Alliance ແນະນຳໃຫ້ຫຼຸດສຽງລົບກວນກ່ອນ: ປິດວິທະຍຸ ຫຼື ໂທລະພາບ, ປິດຜ້າມ່ານ ຫຼື ປະຕູ, ຫຼື ຍ້າຍໄປບ່ອນທີ່ງຽບກວ່າ.

• ເຂົ້າຫາຈາກດ້ານໜ້າ. ການເຂົ້າຫາຈາກດ້ານຫຼັງ ຫຼື ດ້ານຂ້າງອາດເຮັດໃຫ້ເຂົາເຈົ້າຕົກໃຈ.
• ບອກວ່າທ່ານແມ່ນໃຜ. “ສະບາຍດີພໍ່, ຂ້ອຍແມ່ນ Sarah, ລູກສາວຂອງພໍ່.” ນີ້ຊ່ວຍໃຫ້ເຂົາເຈົ້າບໍ່ຕ້ອງພະຍາຍາມຄິດຊື່ຂອງທ່ານ.
• ລົງມາໃນລະດັບດຽວກັນ. ຖ້າເຂົາເຈົ້ານັ່ງຢູ່, ໃຫ້ທ່ານນັ່ງ ຫຼື ຄຸເຂົ່າເພື່ອໃຫ້ສາຍຕາຢູ່ໃນລະດັບດຽວກັນ.
• ສັງເກດສີໜ້າ ແລະ ນ້ຳສຽງຂອງທ່ານ. National Institute on Aging (NIA) ແນະນຳໃຫ້ໃສ່ໃຈນ້ຳສຽງ, ລະດັບສຽງ, ສີໜ້າ ແລະ ພາສາກາຍຂອງທ່ານ, ແລະ ພະຍາຍາມໃຊ້ທ່າທີທີ່ອົບອຸ່ນ ແລະ ເປັນທຳມະຊາດ.
• ກວດເບິ່ງວ່າໃສ່ແວ່ນຕາ ແລະ ເຄື່ອງຊ່ວຍຟັງແລ້ວຫຼືຍັງ. ມັນຍາກທີ່ຈະຕິດຕາມການສົນທະນາທີ່ເບິ່ງ ຫຼື ໄດ້ຍິນບໍ່ຊັດເຈນ.

ຂ້ອຍຄວນເວົ້າແນວໃດ?

ໃຊ້ຄຳສັບງ່າຍໆ, ປະໂຫຍກສັ້ນໆ ແລະ ນ້ຳສຽງທີ່ສະຫງົບ ແລະ ຕ່ຳ.

• ທີລະຄວາມຄິດຕໍ່ປະໂຫຍກ. “ໃສ່ເສື້ອກັນໜາວກ່ອນ. ຫຼັງຈາກນັ້ນພວກເຮົາຈະອອກໄປຂ້າງນອກ.” ຢ່າເວົ້າທັງສອງຢ່າງໃນຄັ້ງດຽວ.
• ໃຊ້ຊື່, ບໍ່ໃຊ້ຄຳສັບພະນາມ. “ປ້າ Jean ໂທມາ” ຊັດເຈນກວ່າ “ລາວໂທມາ”.
• ໃຊ້ນ້ຳສຽງຕ່ຳ, ບໍ່ແມ່ນດັງຂຶ້ນ. Family Caregiver Alliance ແນະນຳໃຫ້ໃຊ້ນ້ຳສຽງຕ່ຳກວ່າການເວົ້າໃຫ້ດັງຂຶ້ນ.
• ເວົ້າຊ້ຳ, ຫຼັງຈາກນັ້ນປ່ຽນຄຳເວົ້າ. ຖ້າເຂົາເຈົ້າບໍ່ເຂົ້າໃຈ, ໃຫ້ເວົ້າຄຳເດີມອີກຄັ້ງ. ຖ້າຍັງບໍ່ໄດ້ຜົນ, ໃຫ້ລໍຖ້າຈັກໜ່ອຍ ແລ້ວລອງໃຊ້ຄຳອື່ນ.
• ສະແດງໃຫ້ເຫັນຄຽງຄູ່ກັບການເວົ້າ. ຊີ້ໄປທີ່ຈອກ, ຍົກເສື້ອກັນໜາວສອງຕົວໃຫ້ເຫັນ, ຫຼື ສະແດງຂັ້ນຕອນທຳອິດ.
• ເວົ້າກັບເຂົາເຈົ້າ, ບໍ່ແມ່ນເວົ້າເຖິງເຂົາເຈົ້າ. NIA ເຕືອນບໍ່ໃຫ້ເວົ້າເຖິງຜູ້ທີ່ທ່ານເບິ່ງແຍງຄືກັບວ່າເຂົາເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ແລະ ບໍ່ໃຫ້ໃຊ້ການເວົ້າຄືກັບເດັກນ້ອຍ.

NIA ແນະນຳຮູບແບບຄຳຖາມທີ່ງ່າຍຂຶ້ນສຳລັບຄຳຖາມທົ່ວໄປ. ນີ້ແມ່ນຕົວຢ່າງໃນແນວຄິດດຽວກັນ:

ຂ້ອຍຈະຮັບຟັງໃຫ້ດີໄດ້ແນວໃດ?

ໃຫ້ຮັບຟັງຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກ, ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຄຳເວົ້າ.

• ລໍຖ້າ. ຄວາມງຽບມັກເປັນເວລາທີ່ເຂົາເຈົ້າກຳລັງຄິດ. ນັບຊ້າໆ ເຖິງສິບກ່ອນທີ່ຈະເຂົ້າໄປຊ່ວຍ.
• ຊ່ວຍບອກຄຳສັບກໍຕໍ່ເມື່ອເຂົາເຈົ້າຕິດຂັດ. Family Caregiver Alliance ບອກວ່າການແນະນຳຄຳສັບເມື່ອເຂົາເຈົ້າກຳລັງພະຍາຍາມເວົ້າກໍເຮັດໄດ້.
• ກວດສອບສິ່ງທີ່ທ່ານໄດ້ຍິນ. ຄູ່ມືການສື່ສານຂອງ Alzheimer’s Association ແນະນຳໃຫ້ສັງເກດຄວາມໝາຍທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງຄຳເວົ້າ ແລະ ເວົ້າທວນເພື່ອກວດສອບວ່າທ່ານເຂົ້າໃຈຖືກຫຼືບໍ່. ເຊັ່ນ: “ເຈົ້າເປັນຫ່ວງລົດບໍ?”
• ສັງເກດສີໜ້າ ແລະ ພາສາກາຍ. ເມື່ອການເວົ້າຍາກຂຶ້ນ, NIA ລະບຸວ່າສີໜ້າອາດສະແດງຄວາມເສົ້າ, ຄວາມໃຈຮ້າຍ ຫຼື ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໄດ້ຊັດເຈນກວ່າຄຳເວົ້າ.
• ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບຄວາມກັງວົນ. ແມ່ນວ່າຄວາມກັງວົນຈະມາຈາກຂໍ້ເທັດຈິງທີ່ຜິດ, ແຕ່ຄວາມຮູ້ສຶກນັ້ນແມ່ນຄວາມຈິງ.

ຖ້າເຂົາເຈົ້າເວົ້າສິ່ງທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງຂ້ອຍຄວນເຮັດແນວໃດ?

ຢ່າໂຕ້ຖຽງ. ທ່ານອາດບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ເຂົາເຈົ້າປ່ຽນຄວາມຄິດໄດ້, ແລະ ສຸດທ້າຍອາດເຮັດໃຫ້ເຂົາເຈົ້າຮູ້ສຶກອາຍ ຫຼື ຢ້ານ. ແທນທີ່ຈະເຮັດແນວນັ້ນ, ໃຫ້ເຂົ້າໃຈຄວາມຮູ້ສຶກຂອງເຂົາເຈົ້າ ແລ້ວຄ່ອຍໆ ປ່ຽນເລື່ອງ.

Family Caregiver Alliance ແນະນຳໃຫ້ຮັບຮູ້ຄວາມຮູ້ສຶກກ່ອນແລ້ວຄ່ອຍປ່ຽນທິດທາງ. ຕົວຢ່າງ, ຖ້າແມ່ຂອງທ່ານຢືນຢັນວ່າຕ້ອງໄປຮັບລູກໆ ຈາກໂຮງຮຽນ:

• ແທນທີ່ຈະເວົ້າວ່າ: “ແມ່, ລູກໆ ໂຕແລ້ວ. ນັ້ນແມ່ນສີ່ສິບປີກ່ອນແລ້ວ.”
• ລອງເວົ້າວ່າ: “ແມ່ເປັນແມ່ທີ່ໃສ່ໃຈລູກຫຼາຍ. ເລົ່າໃຫ້ຟັງແດ່ກ່ຽວກັບຕອນໄປຮັບລູກໆ. ພວກເຮົາກິນຂອງຫວ່າງກ່ອນດີບໍ?”

Alzheimer’s Association ກໍແນະນຳເຊັ່ນກັນວ່າບໍ່ຄວນໂຕ້ຖຽງກັບຄຳເວົ້າທີ່ທ່ານບໍ່ເຫັນດ້ວຍ. ໃຫ້ເລືອກເວລາທີ່ເໝາະສົມ: ຖ້າຄວາມເຊື່ອທີ່ຜິດບໍ່ເປັນອັນຕະລາຍ, ໃຫ້ປ່ອຍຜ່ານໄປ.

ການສື່ສານປ່ຽນແປງແນວໃດເມື່ອພາວະສະໝອງເສື່ອມຮຸນແຮງຂຶ້ນ?

ຄວາມຕ້ອງການປ່ຽນແປງໄປຕາມເວລາ, ດັ່ງນັ້ນໃຫ້ປັບວິທີການຂອງທ່ານ. Alzheimer’s Association ອະທິບາຍເປັນສາມໄລຍະກວ້າງໆ:

ແຕ່ລະຄົນແຕກຕ່າງກັນ, ແລະ ຄົນດຽວກັນອາດມີມື້ທີ່ດີ ແລະ ມື້ທີ່ຍາກ. ໃຫ້ຕອບສະໜອງຕາມສະພາບຂອງເຂົາເຈົ້າໃນຕອນນີ້, ບໍ່ແມ່ນຕາມປ້າຍກຳກັບ.

ຮູບພາບ ແລະ ກິດຈະກຳຊ່ວຍໃຫ້ການສົນທະນາງ່າຍຂຶ້ນໄດ້ບໍ?

ໄດ້. ຮູບພາບທີ່ເບິ່ງຮ່ວມກັນຊ່ວຍຫຼຸດຄວາມກົດດັນ ແລະ ໃຫ້ທັງສອງຝ່າຍມີສິ່ງທີ່ຈະເບິ່ງ ແລະ ຊີ້ໄປຫາ.

• ຮູບພາບຊວນຄົນທະນາ. Conversation Cards ມີຮູບພາບພ້ອມຄຳຖາມປາຍເປີດທີ່ບໍ່ໄດ້ຖາມທົດສອບ.
• ຮູບພາບຄອບຄົວ. Photo Pairs ປ່ຽນຮູບພາບທີ່ທ່ານເລືອກໃຫ້ເປັນເກມຈັບຄູ່ແບບອ່ອນໂຍນ, ເຊິ່ງມັກຊ່ວຍກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດເລື່ອງລາວ.
• ສຳນວນທີ່ຄຸ້ນເຄີຍ. Finish the Saying ໃຊ້ສຳນວນອາເມລິກັນທີ່ຄົນຮູ້ຈັກດີ, ຕາມດ້ວຍຄຳຖາມຊວນຄົນທະນາ.
• ເກມຈັບຄູ່ເປັນກິດຈະກຳຄຽງຄູ່. Picture Pairs ໃຫ້ມືມີສິ່ງທີ່ຈະເຮັດໃນຂະນະທີ່ທ່ານສົນທະນາກັນ.

ເບິ່ງເພີ່ມເຕີມທີ່ ວິທີຫຼິ້ນເກມຮ່ວມກັນ ແລະ ກິດຈະກຳລະນຶກເຖິງຄວາມຊົງຈຳ. ສຳລັບການຢ້ຽມຢາມ ແລະ ການໂທ, ອ່ານຄູ່ມືຂອງພວກເຮົາກ່ຽວກັບ ການຢ້ຽມຢາມ ແລະ ການໂທ ແລະ ວິດີໂອຄໍ.

ສຳລັບຜູ້ທີ່ໃຊ້ຫຼາຍພາສາ, ເບິ່ງ ຄູ່ມືການສື່ສານຂ້າມພາສາ.

ຖ້າຂ້ອຍເລີ່ມໃຈຮ້ອນຂຶ້ນຂ້ອຍຄວນເຮັດແນວໃດ?

ເລື່ອງນີ້ເກີດຂຶ້ນໄດ້ກັບທຸກຄົນ. NIA ແນະນຳວ່າຖ້າທ່ານຮູ້ສຶກຫຍຸ້ງຍາກ, ໃຫ້ໃຊ້ເວລາຈັກໜ່ອຍເພື່ອໃຫ້ໃຈເຢັນລົງ. ອອກໄປຫ້ອງອື່ນ, ຫາຍໃຈເຂົ້າອອກຊ້າໆ ສອງສາມເທື່ອ, ແລະ ກັບມາເມື່ອທ່ານພ້ອມ. ທ່ານສາມາດເລີ່ມການສົນທະນາໃໝ່ໄດ້ສະເໝີ, ແລະ ຜູ້ທີ່ທ່ານເບິ່ງແຍງອາດຕອບສະໜອງໄດ້ດີຂຶ້ນເມື່ອເຫັນອາລົມຂອງທ່ານສະຫງົບຂຶ້ນ. ຖ້າຄວາມຫຍຸ້ງຍາກເກີດຂຶ້ນເລື້ອຍໆ, ນັ້ນເປັນສັນຍານວ່າທ່ານຕ້ອງການການຊ່ວຍເຫຼືອເພີ່ມເຕີມ, ບໍ່ແມ່ນວ່າທ່ານກຳລັງເຮັດບໍ່ດີ. ຄູ່ມືຂອງພວກເຮົາກ່ຽວກັບ ການເບິ່ງແລຕົນເອງຂອງຜູ້ເບິ່ງແຍງ ມີແຫຼ່ງຊ່ວຍເຫຼືອທີ່ທ່ານສາມາດຫັນໄປຫາໄດ້.