Ysysytya nebonan gans demensya yn Chi Kov po yn Klatek

Ysysytya nebonan a garowgh yn chi kov, tre witha po yn klatek a yll omglewes yn feur. Y hyllowgh bos ow kovynna pyth dhe lavarowgh, pyth dhe dhri, po mars yw an vysytyans hwath a vern mar ny wra an den/benyn y berthi kov. Yw a vern. An National Institute on Aging a vemynsk anedhi may hallo tus gans Alzheimer lowenhe a gevri kyn na wrellons perthi kov piw yw an vysytyer. An folen ma a re kammow praktikel rag kyns, dres ha wosa vysytyans, yn unn guntell moy a vern rag diwettha klatek.

Fatel y’m parysav vy rag vysytyans?

Nebes plan a wra an vysytyans esya rag an dhew.

• Dewisowgh termyn da. Dementia Australia a gomend vysytya pan vo an den/benyn moy diwysyk yn fenowgh, may yw moyha an termyn myttin po ogas dhe hanter-dydh rag lies den. An Family Caregiver Alliance a gomend dyski hwarvosow an chi hag ysysytya dres termyn rydh kyn na vo dres termyn ober.
• Govynnowgh dhe’n venystra. Govynnowgh fatel yw an den/benyn hedhyw, ha checkowgh neb rewlys a-dro dhe voos, bestes po kerdhow yn-mes.
• Fardellowgh sagh byghan rag an vysytyans. Unn po dew dra dhe ranna yw lowr (gwelowgh an rol a-woles).
• Planowgh nebes testennow. Martesen ny vo nowodhow dhe ranna gans an den/benyn, ytho kemmerowgh agas huni: nowodhow teylu, an gewer, gwari pel, hwedhel dhroll.
• Settyowgh agas gortosow agas honan. Nebes vysytyow a yll bos tomm ha keskowsel. Erbynn arall, y hyllons bos kosel po kales. An dhew yw normal.

Pyth a dal dhymm dri?

Drewgh taklow dhe ranna, nag taklow dhe brofi. Dewisyow da yw:

• Lyver byghan a skeusennow gans skeusennow bras ha kler. Merkyewgh anedha war an dri po gans an venystra.
• Rol a ganow a ganow caradow war bellgowser, gans skovornow sempel po kowsel byghan.
• Neppyth medhel dhe synsi, kepar ha blanket a vern, skarf po kryss caradow.
• Loskammow dorn rag massaj dorn medhel, mar eus lowena gans an den/benyn orth toch.
• Lyver-golok po lyver skeusennow a-dro dhe hen lesow, kepar ha lowarthow, kerri, edhyn po kegina.
• Boos caradow, mar lavar an venystra bos salow dhodho.
• Taklow a vern rag an stevel. An Family Caregiver Alliance a gomend flourys, plans, skeusennow teylu ha oberow oberti, po poster bras a skeusennow teylu dhiworth an termyn tremenys.
• Tablydh, rag mires orth skeusennow teylu po gwari gwari medhel war-barth.

Pyth a yllyn ni wul war-barth dres an vysytyans?

Gwul neppyth war-barth a wra dilea wask dhiworth keskows. Dementia Australia a gomend mires orth skeusennow, kreft esel, plansow ow tevi, ilow, ranna boos, po kerdh a-dro dhe’n tir. Niver a synsyow moy:

1. Mires orth skeusennow. Styryewgh an pyth a welowgh: “Mire orth an hatt na.” “Pur deg yw an treth ma.” Gasa dhe’n den/benyn menystra. Na wovynnowgh “Piw yw ma?”
2. Gwari ilow ha cana. Kanow a vern a yll drehevel an humeur ha gul chons kevrennys, kyn fo kales keskowsel.
3. Kerdh berr. An Family Caregiver Alliance a gomend kerdhes a-dro dhe’n chi, yn arbennek yn lowarth mar eus onan. Kerdh gans kador rolyans a guntell.
4. Ri massaj dorn. Nebes loskammow ha strokyow lent war an dorn a yll bos koselhe.
5. Gweres gans arwotter. Dementia Australia a vemynsk brusha blew, peintya ewinedh po gweres an den/benyn y’n dillas kerys, mar eus lowena ganso.
6. Gwari gwari sempel. An Family Caregiver Alliance a gomend kartennow, dominos, po pyth a wrug an den/benyn gwari kyns. War dablydh, Picture Pairs a yll bos gwarys gans skeusennow gesys gweladow heb timer. Photo Pairs a dro skeusennow a dhewisowgh dhe wari kessunya, ha’n skeusennow a wra gwitha y’n peurel.
7. Mires orth neppyth war-barth. An Family Caregiver Alliance a gomend komedhyow ha filmow koth. Kyn na yllo an den/benyn holya an hwedhel, y hyllowgh esedha ogas ha kevranna an termyn.
8. Lena aloud. Darn berr a bardhonieth, passaj caradow, po lyther dhiworth teylu.
9. Esedha war-barth yn udnek. Synsi an dorn po esedha yn kosel yw vysytyans gwir. An Alzheimer’s Association a vemynsk bos da na wodhvydh pyth dhe lavarowgh, ha bos a vern an moyha agas osva.

Conversation Cards a yll gweres pan vydh diwedh dhe bethau dhe lavarowgh. Pub garten a’s teves skeusen ha govynn ygor.

Fatel y tal dhymm keskowsel dres an vysytyans?

• Dynnarghowgh agas honan pup tro. “Dydh da, Tas, yth esov vy Mark, dha vab.” An NIA a gomend dhe vysytyoryon aga honan dynnargha yn berr rag dalleth keskows.
• Nessa dhiworth an tal ha esedha yn nivel lagas.
• Na eworryowgh po keskessydhyowgh. An NIA a gynghor na eworrer an den/benyn mar wra ev/hi camwri po ankevi neppyth.
• Bodhewgh pasyans pan vo kales kavos geryow. Ri termyn lowr.
• Gorthewgh an omglewansow. Mar hevel dhe’n den/benyn bos trist po prederus, aswonowgh henna kyns chanjya an desten.
• Na wovynnowgh govynnow prevyans kepar ha “Ny’m aswonowgh vy?” po “Pyth a dhybrysowgh dhe lôn?”

Gwelowgh agan gynghorow keskowsel rag moy.

Pyth a wrav vy pan lavarons “My a vynn mos tre”?

Gorthewgh an omglewans a-dryv an geryow (agan gid a-dro dhe pan wovynn nebonan dhe vos tre yn feur a wra mos pell). An Family Caregiver Alliance a styry dhyn bos “My a vynn mos tre” yn fenowgh fordh dhe lavarowgh “Ny’m eus omglewans es po salow,” ha komend ynni gorthebi kepar ha “Lavar dhymm a-dro dhe’gas chi” po “Pyth yw an dra gwella dhe’gas chi?” Dementia Australia a geworra bos possybyl y styr “tre” termyn po tyller may tressa an den/benyn salow, kepar ha y flouthydh.

Assayowgh:

• aswon an omglewans: “Yth hevel bos hwans dhis a dre.”
• offrynnya comffordh dre doch, mar yw diskwedhys
• mires orth skeusennow po keskowsel a-dro dhe chi an teylu
• offrynnya kerdh, diwas po boos

Na eskemmewgh po styrya prag na yllons mos. Y hyll gul yn ladhha ha yn fenowgh kressya tristedder.

Py hir a dal vos an vysytyans?

Ysysytyow berr ha reken a ober gwell yn fenowgh. An Family Caregiver Alliance a vemynsk nag yw kov gans an den/benyn mar restowgh pymp mynysen po pymp eur, ha komend bos gwell tri vysytyans berr an seythen ages onan hir. Dementia Australia a lavar nag eus niver ewn vyth a vysytyow po hirder ewn vyth.

Yn kynsa seythenyow wosa movya dhe chi kov, an Family Caregiver Alliance a gomend vysytya yn fenowgh, hag ena yn askel omsettya dhe batron reken. Govynnowgh dhe’n venystra an pyth a welons i.

Fatel y’m gavan vy mes heb gul tristedder?

Gasa a yll bos an rann galesa. Dementia Australia a gomend:

• Lavarowgh py hir a yllowgh resta pan dheuowgh. “My a yll resta rag unn eur, ena yth edhav vy dhe wul argerdh.”
• Devnydhyowgh obervelyeth avel diwedh naturel. “Pan wryllon ni diwedh orth an gan ma, y mosav vy.”
• Gorherowgh orth prys boes po obervelyeth, po govynnowgh dhe’n venystra gweres an den/benyn omsettya yn neppyth aral.
• Gwrewgh an kemeneth berr ha an keth pup tro. Gortos hir, omgemeryans po “hedhra nebes moy” a yll gul bos kalesa kemenethow a dheu.

Wosa mos, yw normal omglewes trist. Gasa agas honan powes. Mar o an den/benyn tristed, an venystra a yll gweres y/hy omsettya yn skon wosa agas mos.

Ysysytya nebonan gans demensya yn klatek

Klatek yw tros, ankoth ha leun a estrenyon, ha gallo bos pur gales rag den/benyn gans demensya. Gid an NIA a-dro dhe kemeres den/benyn gans Alzheimer dhe glatek a gomend:

• Gweresowgh reste gans an den/benyn mar posybyl: aelod teylu, kær ankoth po gwither gonisoges.
• Rewgh folen a gedhlow personel dhe’n venystra gans rewl an den/benyn, hanow kerys, pyth a gar ha pyth na gar, possybyl gwaskoryon, ha arwodhyow anger nag yw geryow. Gorrewgh dasskrifow yn y stevel ha dhe’n wonis vrys.
• Gweresowgh orth dybri ha eva. Ymagoryon koth a yll bos yn-dann-vyv yn klatek. Ygeri kontaynyoryon, gweres orth boes, dybri war-barth, ha offrynnya diwasow.
• Drewgh taklow comffordh kepar ha skeusennow po taklow spyrys.
• Isettyowgh an tros. Dialhwedhowgh an pellwolok ha lehe an tros dhiworth bellgowser ha keskomunyans.
• Assayowgh ritalow koselhe, kepar ha ilow kosel, lena, pysi, cana po mires orth hen skeusennow.
• Kekevriowgh kerdhes mar salow, gans kummyas an venystra.
• Lavarowgh dhe’n medhek a-dhistowgh mar hevel dhe’n den/benyn bos gwann po dyffrans yn soudh a-dhistowgh. An NIA a styry bos possybyl bos confusion kales a-dhistowgh, gelwys delirium, a-dryv kudynnow kepar ha kleves, torr, syghder po effeythyow a dhevnydh medhegneth, ha bos edhomm a sylwi medhegel.

Ysysytyans berr ha kosel gans fas a vern ha kan caradow a yll bos an rann moy comffordh a jydh klatek.

Kemeres fleghes war vysytyans

Fleghes a yll dri tommder bras. Parowgh anedha kyns, yn sempel ha onest, gwrewgh an vysytyans berr, ha reowgh ober dhodhans kepar ha diskwedhes arghans po ri skeusen. An NIA a gomend bos possybyl dhe fleghes ha tus gans Alzheimer lowenhe war-barth orth oberow sempel kepar ha mires dre lyver skeusennow po goslowes orth ilow. Dementia Australia a gomend fardella sagh byghan a voos peulen po taklow kosel rag fleghes yowynk.

Gwithowgh agas honan ynwedh

Ysysytya a yll bos skwith ha emosiynel, yn arbennek mar re chanjys an den/benyn yn feur. Yw da vysytya yn ladhha mar eus edhomm dhywgh, dri kær gansowgh rag skoodhya, po mos yn gyns mar vo jydh kales. Rag synsyow a-dro dhe viras orthowgh agas honan, gwelowgh gwitha an gwithor y honan. Mar gowgh pell, gwelowgh agan gid a-dro dhe galowow pellgowser ha gwelas dre viedo.