Fatel wari gwariow gans nebonan gans demens

Ny hevel gwari da gans nebonan ow powes gans demens kepar ha kesstrif. Ev a hevel kepar ha dew dhen owth esedha ogas, ow poyntya orth imajys, ow hwerthin orth lavar, hag ow kowsel a-dro dhe byth a dheu yn-rag. An gwari yw resen yn sempel rag spena termyn war-barth.

An gid ma a gews a-dro dhe fatel bareusi, fatel settya spys gwari, pyth dhe leverel pan wra neppyth mos “kamm”, fatel gul pub gwari esya po nebes moy kales, fatel y dreylya dhe gowsel, ha fatel godhvos pana dermyn dhe hedhi. Ev a ober rag agan gwariow ha rag kardys, mildamow ha gwariow bord eus genowgh seulabrys.

Pyth yw an fordh wella dhe wari gwari gans nebonan ow powes gans demens?

Fogellowgh war lowender, a-der sewena. Henn yw an kusul kresel a’n kusulyans Alzheimer’s Association a-dro dhe wriansow: drehevowgh war an sleynethow a’s teves an den hwath, gweresowgh dhedha dalleth, gorfennewgh an rannow kales agas honan, ha na wrewgh keredhi po ewnhe gwriansow dibreder.

Yn praktis, henn a styr:

• Esedhowgh rybdho, a-der a-dal. A-denewen, hwi a yll gweles an skrin po’n voos war-barth, ha gweres a hevel kepar ha kesober yn le gorwolok.
• Profyewgh unn gwari orth unn termyn. Rol a dhewisow a yll heveli kepar ha previ kyns bos dallethys travyth.
• Sewyewgh aga ledya. Mars yns i ow mynnes tappya an imajys y’ga fordh aga honan, kowsel a-dro dhe unn imaj unnek mynysen, po hedhi wosa dew dro, henn yw an gwari hedhyw.
• Reknowgh an euryow da, a-der an resegvaow gorfennys. Minhwerthin, hwedhel po hanter-our kosel yw an sewyans mayth owgh hwi ow hwilas.

Fatel dhyllav vy pareusi kyns dalleth?

Nebes mynysennow a bareusi a lett an brassa rann a’n frethter a wor tus war an gwari y honan.

1. Dewisewgh aga gwella termyn a’n jydh. An kusulyans NIA a-dro dhe aswiwa gwriansow a brof towlenna gwriansow rag an termyn a’n jydh pan yw an den y wella. Rag lies den henn yw kres an myttin. Diwettha dohajydh yw kalessa yn fenowgh; gwrewgh mires orth gwriansow kosel diwettha dohajydh.
2. Gwrewgh an stevell dhe vos kosel. Tewlhewgh marow an bellwolok ha’n radyo ha degewgh an daras mar kyllowgh. An Family Caregiver Alliance a gomend finwetha tros ha distraksyon kyns hwi dhe assaya kowsel.
3. Gwrewgh sure a es y’n kynsa le. Diwes ogas, mos dhe’n bargen-dhyghtya kyns dalleth, kador es, ha gwedrow ha devisyow klewans yn le.
4. Golowewgh an spas yn ta. Golow splann, kompes heb golowder war an skrin a wra imajys esya dhe weles.
5. Gwrewgh an gwari parys kyns esedha. Ygorowgh ev, dewisowgh an settyansow ha settyowgh an nivel-son agas honan. Ena treylyewgh an skrin troha dhedha. Rag profyansow leghen, gwrewgh mires orth settya leghen po pellgowser.
6. Skoodhyowgh an devis. Stand po kas a syns an leghen yn-bann a styr nag eus odhom dhe nebonan y synsi, hag yw esya dhe byntya.

Fatel dhyllav vy aga gelwel heb gwask?

Gwrewgh an alwedh heb boes hag es dhe wrthod. Nebes lavarow a wra oberi yn ta yn fenowgh:

• “My a gavas nebes imajys lowarth. A vynnowgh hwi aga mires genev vy?”
• “A yllowgh hwi ow gweres gans an mildam ma? My yw strolys.”
• “A vynnowgh hwi an bleujyow po’n ydhyn hedhyw?” (dewis a dhew yw esya es govyn apert)
• “Yth esov ow kul kartenn rag agas hwoer. Py liw a dalvia hemma bos?”

An Alzheimer’s Association a brof displegya porpos gwrians, kepar ha gul kartenn rag koweth, drefen bos reson ow ri styr dhodho. Govyn gweres a ober ynwedh drefen bos ev ow gasa an den dhe omglywes devriadow.

Mars yns i ow leverel na, degemmerowgh henna. Assayowgh arta diwettha po profyewgh neppyth aral. Agan gid war pyth dhe wul pan leverons i na a a pella.

Pes termyn y talvia gwari pesya, ha pes spys y talvien ni y wul?

Gesewgh dhe’n den settya an spys, ha towlennewgh rag esedhogow berr. Nyns eus hirder perfydh, prevys gans dustuni, rag gwari war-barth. Dew dhe bymp mynysen kosel a yll bos gwrians dien.

• Gortewgh moy es dell hevel naturel. An NIA a gusul gasa moy a dermyn rag den dhe worthyp, hag assaya heb y drestra. Reknowgh bys yn deg y’gas brys kyns gweres.
• Unn kamm orth unn termyn. Rewgh unn danvonadow berr, sempel (“Tappyowgh imaj”), ena gortewgh. Diskwedhewgh yn le displegya: poyntyowgh dhe le may tal tappya.
• Powesewgh yn rydh. Mar hedhons i rag kowsel a-dro dhe imaj, an gwari a yll gortos. Nyns eus odhom a fyski.
• Gesewgh dhedha mires. An NIA a verk nebes tus a vynn mires, ha henn yw dewis da.

A dalvien vy ewnhe gorthgibow kamm?

Na. Ewnhe nebonan yn klor arta hag arta a lever dhedha bos ev ow falyas, kynth hwi a vynn yn ta. An Alzheimer’s Association a gusul na wrewgh keredhi po ewnhe gwriansow dibreder. Yn gwari, ogas pub kammgemeryans yw dibreder.

Mar kwra kammgemeryans y drebla yn kler, gweresowgh yn kosel. Poyntyowgh dhe’n imaj ewn, kemerowgh tro agas honan, po gwrewgh an gwari esya an nessa tro. Mar a lavar dhe benn kamm mes hweg, hwerthowgh war-barth. Aga fenn a yll bos gwell.

Fatel dhyllav vy gul gwari esya po nebes moy kales?

Aswiwowgh an gwari dhe’n den y’n jydh na, a-der dhe label a nivel. An keth den a yll bos edhom dhodho a versyon sempla y’n gorthugher es y’n myttin. Kynsa profyans an NIA yw dhe dhesedha an gwrians dhe’n pyth a yll an den gul ha surhe bos ev ow kul yn ta.

Arwodhyow bos an gwari re gales: powesow hir a hevel prederus yn le prederi, leverel arta hag arta “Ny allav”, herdhya an devis dhe-ves, po kammgemeryansow a’s trebl. Arwodhyow y hallsa bos re es: diflasans, po leverel bos ev kepar ha tra rag fleghes. Mar hwer henna, gordhyewgh ev ha treylyewgh dhe neppyth a omglew avel tra rag tevesik, kepar ha hwilas ger, mildam a skeusen gwir, po kowsel a-dro dhe imaj a’ga ober koth.

Fatel dhyllav vy treylya gwari dhe gowsel?

Usyewgh pub imaj avel galow dhe gowsel, ha gwrewgh travyth a leverons avel gorthyp da. Rag lies teylu, henn yw an rann wella a wari.

• Govynnowgh govynnow apert, heb gorthyp kamm. “Pyth a welowgh hwi?” “Py onan yw da genowgh?” “Leverewgh dhymm a-dro dhe gegin kepar ha hemma.”
• Kevrennowgh yn kynsa. “Ow mamm-wynn a’n jevo ki kepar ha hemma.” Agas hwedhel a wra esya dhedha kevrenna onan.
• Sewyewgh an treylyans. Mar kwra imaj a garr ledya dhe hwedhel a-dro dhe viaj war an fordh, an hwedhel yw an gwrians. Gesewgh an gwari ow powes.
• Na wrewgh gwiria an fydhyow. Yn kovheans, kesklapp plesont yw moy a vri es manylyon ewn. Mar treyl an hwedhel a-dhia an termyn kyns, kevrewgh an versyon nowydh.
• Usyewgh an govynnow parys. Finish the Saying a sew pub lavar gans profyans rag kowsel, ha Conversation Cards yw desinys yn ewn rag hemma. Photo Pairs a wra devnydh a’gas skeusennyow teylu agas honan, hag yn fenowgh i a dhre an hwedhlow moyha rych.

Moy tybyansow yw yn agan gidys a wriansow kovheans ha profyansow kesklapp.

Pana dermyn y talvien ni hedhi?

Hedhewgh orth an kynsa arwodhyow a skuys po trobolder, hag yn gwella nebes kyns. An Alzheimer’s Association a gusul hedhi po chanjya gwrians pan wra attendyans diwedha po frethter sevel.

Mirewgh rag:

• digeni, kodha yn-rag po lagasow ow treylya dhe-ves a’n skrin;
• gwiga, sevel yn-bann, po govyn mos;
• hanasa, gorthgibow berr, po “Nyns ov vy da orth hemma”;
• tappya heb towl po herdhya an devis dhe-ves;
• dagrow, sorrder, po chanj kildro yn imaj an brys.

Fatel hedhi yn ta:

• Diwedhowgh war neppyth es. Unn kesson diwettha a yllons i gul, po unn imaj diwettha dhe vosyas.
• Gwrewgh ev a-dro dhywgh hwi. “Res yw dhymm hanafas a de. A vynnowgh hwi hedhi omma?” a omwit a bub arwodh a wre i yn kamm.
• Treylyowgh dhe neppyth korforek po kosel. Kerdh berr, boes byghan, plegya lyenn po ilow.
• Leverewgh neppyth toemm. “Da o genev gul henna genowgh hwi.” Nyns eus gormel rag “gul yn ewn”, saw lowender y’n termyn war-barth.

Diwedha a-varr, chanjya towlennow, po gasa an gwari ha’gas esedha war-barth yn sempel, oll yw sewyansow da.

A yllyn ni gwari yn bagas po dres galw gwydhyow?

Ya, gans nebes pareusi moy. Yn bagas, synsowgh ev dhe nebes tus, esedhowgh gweresoryon ryb pubonan a’n jeves edhom dhedha, ha dewisowgh gwari gans fog kler war-barth. Picture Bingo a brovi kardys dhe bryntya ha gelwel war an skrin rag bagasow. Gwrewgh mires orth gwriansow rag bagasow yn trevas gwith rag moy.

Dres galw gwydhyow, an den war an galw a yll deskrifa imaj ha nebonan y’n stevell a yll poyntya ha tappya. Gwrewgh an galwyow berr ha koth. Agan gid dhe galwyow pellgowser ha gwydhyow a’n jeves moy profyansow.

Pyth mar ny wra gwari oberi vytholl?

Nebes dydhyow ny wra travyth dos yn ta, ha ny yw henna dastewydnyans warnowgh hwi po warnedha i. Gorryowgh an gwari a-denewen hag assayowgh arta orth termyn aral a’n jydh, gwari aral, po gwari vyth. Lies gwrians da nyns eus kevrenn dhodho gans skrinys: ilow, plegya lyennow, mires dre lyver skeusennow, po kerdh berr. Gwrewgh mires orth agan tybyansow gwrians rag moy.