Gespik brefik
Pükolös in top smilik, logolös meni, gebolös nemi ona, e pükolös nitediko in sags brefik e smilik. Säkölös säki bal atim, begivolös tels bali se tels tel, e vädolös lönlikumo ka binos natik. No tälolös, no kotekolös e no vesüdolös. Gepükolös suoli po vöds, e gebolös tali, magodis e gestis, ven vöds binons fikulikumo.
- Pegelolös gebis zuik e getolös logami vü logam, büä obeginolös pükön.
- Gebolös sagis brefik, tikoti bali atim, e nemis pla ‚on‘, ‚of‘ u ‚ons‘.
- Begivolös veli se tels tel, u säki ‚si‘ u ‚no‘, pla säkis maifik.
- Vädolös gepüki. If no peceponom, reidükolös i vödis otik, poso steifülolös vödis nuik.
- No tälolös e no kotekolös. Gepükolös suoli po vöds.
- Ven vöds vämons, kosädolös dub tali, toni, logam-vüni e magodis pekopädöl.
Su pad at (diläds 8)
Demens kanon fikulükön tuvi vödas, sevi saga lunik, u bloki gebi zuik. Atos nonik sagos, das mens no vilon plu kosädön. Cenäms smalik in mod, kö ostonügolös kobükami, oipükolös e oililädolös, kanons gevön, das pükön binon nitedikumo e smilikumo pro ols tel.
Kins binons konsils vönikün pro pükön ko mens labü demens?
Getolös nazüni ona, kolükolös atosi smilik, e binolös stenüdik. If omemolös te kosis lim:
- Smilikükolös cemi. Sädolös televidi, sedolös in nivod logama, e gebolös nemi ona.
- Sagolös kosi bali atim. Sags brefik, tikot bal, säk bal.
- Begivolös veli se tels tel. „Ti u kaf?“ binon nitedikumo ka „Kisi ol vilon?“
- Vädolös. Gevolös timi plu pro gepük, ka binos natik, e steifülolös no zepön.
- No tälolös e no vesüdolös. Gepükolös suoli, no tefü veräts verätikons.
Lio mutob beginön kobükami?
Pletonükolös, das mens kanon foküson oli. Gid Family Caregiver Alliance konsälon pegivön gebi zuik büfo: sädolös radii u televidi, klotolös kurtenis u pörti, u gololös ini top smilikumo.
- Kömolös de bif. Köm de bak u de flan kanon frutonön.
- Sagolös, kin obinol. „Glidis, O Fat, obin Söl, son olik.“ Atos helpon oni, das no muton sukön nemi olik.
- Sedolös in nivod ona. If on sedon, sedolös u gönigolös, das logams olik binons in nivod otik.
- Logolös logami-vüni olik e toni olik. National Institute on Aging (NIA) konsälon, das ol sevolös toni, vöki, logami-vüni e stani kopas olik, e steifülolös maniei löfik e natik.
- Vestigolös, das gloglogams e hiramana-käfs binons in. Fikulik binos sevön kobükami, keli no kanol logön u lilädön valikumo.
Lio mutob fomükön vödis olik?
Gebolös vödis smilik, sagis brefik e vöki smilik, nifik.
- Tikot bal a sag. „Lobükobs koati. Pos golobs se.“ No telis in natem bal.
- Gebolös nemis, no plönems. „Tant Elin ekälom“ binon klülikumo ka „Of ekälom“.
- Pükolös nifikumo, no vükumo. Family Caregiver Alliance konsälon vöki nifikumo, no vöki geilikumo.
- Reidükolös, poso plänükolös votik. If on no esevom, reidükolös i vödis otik balna. If atos no helpon, vädolös timüli e steifülolös vödis votik.
- Jonolös ed i sagolös. Pünotolös gleti, jonolös sölagis tel, u jonolös stepi balid.
- Pükolös ko on, no tefü on. NIA nunon, das ol no muton pükön tefü mens äsva on no binon is, e no gebön „pükoti cililik“.
NIA konsälon fomis smilikumo pro säkis zepik. Is binons sems in sprit at:
| Pla at | Steifülolös atosi |
|---|---|
| „Kisi ol vilon fidön pro zendi?“ | „Vilol-li ol fiti u hoki?“ |
| „Lio ol suofon-li?“ | „Suofol-li ol senik?“ |
| „Binol-li ol hungrik?“ | „Zend binos büfik pos minuts lim.“ |
| „No dunol-li atosi so.“ | „Steifülobs-li mod at.“ |
| „Memol-li ol tävi alse lak?“ | „Etkob tefü täv obsik alse lak. Sagolös obe, kosi ol elöföb tefü om.“ |
| „Ya esagob ole atosi.“ | Gepükolös dönu, nitediko, äsva binon balidna. |
Lio lilädob gudikumo?
Lilädolös dinis e suoli, no te vödis.
- Vädolös. Nepük suvo binon tim tikäma. Numolös nitediko jüs deg, büä ozepolös.
- Begivolös vödi te if on bestikon. Family Caregiver Alliance sagon, das gudik binos, sugenön vödis, ven mens strugon.
- Vestigolös, kosi ol elilädob. Gid Alzheimer’s Association tefü kosäd konsälon sukön dinis po vöds ona e reidükön onis pro vestigön, va ol esevom. „Püsol-li ol tefü möbili?“
- Logolös logami-vüni e stani kopas. Ven pükön binon fikulikumo, NIA noton, logams-vüns kanons jonön tristi, züli u fruti klülikumo ka vöds.
- Löbön getolös püsi. Ibo püs stüdons su verät no verätik, suol binon verätik.
Liko, if on sagon kosi no verätikon?
No tälolös. Räliko obinon-li, e mens kanon suofön jemik u frutik. Pla at, kosädolös suoli, poso cenolös nitediko.
Family Caregiver Alliance konsälon löbön suoli, büä olicenolös. Semu, if mot olik bedükon, das on muton getön cilis se jul:
- Pla at: „O Mot, cils olik binons ya gretik. Atos ebinom büä yels foldeg.“
- Steifülolös atosi: „Äbinol-li mot lölik vemo. Sagolös obe tefü geti onas. Vilob-li snaki smalikum büfo?“
Alzheimer’s Association i konsälon no tälön tefü sags, kelis ol no lobon. Välolös timis: if ced no verätik no jäfidon, letolös oni.
Lio kosäd cenon, ven demens dugon?
Neds cenons dub tim, kludo stänükolös modeli olik. Alzheimer’s Association penon städis kil gretik:
| Städ | Kosi helpon |
|---|---|
| Balidik | No cedolös, das on no kanon kosädön. Ninükolös oni in kobükams, pükolös diretiko ko on, säkolös, keli yufi on vilon, e gebolös kodoti, if atos helpon. |
| Medienik | Kobükams bal ko bal in top smilik. Pükolös nitediko, kolükolös logami vü logam, gebolös säkis ‚si‘ u ‚no‘, gevolös bükodis stepa fa step, e no blämolös e no kotekolös. |
| Latik | Kömolös de bif e sagolös, kin obinol. Stimulolös pünoti e gestis. Gebolös tali, sönis, logamis e smelis. Neföro pükolös äsva on no binon is. |
Al mens binon difik, ed i mens otik kanon labön dels gudik e dels fikulik. Gepükolös ad mod atimik ona, no ad tefamak.
Kanons-li magods e dunots gevön, das kobükam binon nitedikumo?
Si. Magod pekopädöl pegelon flämi e gevon bos ale ols tel kosi ad logön e pünotön.
- Magods pro kobükam. Conversation Cards begivons magodis ko säkis maifik, kels nevelo vesüdons.
- Magods famüla. Photo Pairs cenon magodis, kelis ol välon, ini pled nitedik, kel suvo stimulon konis.
- Sags fimik. Finish the Saying gebon sagis fimik Lamerikänik, pos kelis kömon invit ad pükön.
- Pleds leigik. Picture Pairs gevon namis olik kosi ad dunön, dü ols pükons.
Logolös lio pledön kobülo e dunotis mema pro plu. Pro visits e käls, reidolös gidis obsik tefü visits e käls telefonik e vidädik.
Pro mens püköl püks mödik, logolös gidi obsik tefü kosäd bevü püks.
Liko, if obedob stenüdi?
Atos jenon alis. NIA konsälon, das if ol suofon fruti, ol geton timüli pro smilikön. Gololös ini cem votik, natemolös nitediko tu u kilna, e geükolös, ven ol kanon. Olos kanos ai beginön kobükami dönu, e mens kanon ba gepükön ad mod olik smilikum. If frut binon ai stänik, atos binon mal, das ol nedol yufi pluik, no das ol no kapälon. Gid obsik tefü seladun dägela labon tops, kö ol kanon tuvön yufi.
Säks kösömik
Kisi no mutol-li sagön mene labü demens?
Jenolös vesüdi (‚Memol-li ol...?‘), kotekami (‚Atos no verätikon‘), memami lecepi da los (‚Ya esagob ole atosi‘) e pükami tefü on äsva on no binon is. Jenolös i pükoti cililik. Atos binon suvo jenofik u lifik, no helpik.
Mutob-li kotekön oni, ven veräts no verätikons?
Suvo no. If verät no verätik no jäfidon, letolös oni. Täl binon räliko nefik pro cenön tiedi mena, ab suvo lifikon oni. Foküsükolös suoli e nedi atimik ona.
Kisi dunob-li, ven on no tuvon vödi?
Gevolös oni timi büfo. If on klülo strugon, gudik binos begivön nitediko vödi u tuvälikön, kosi on vilon sagön, e vestigön. Pünoti, gests e magods kanons i helpön.
Lio pükob-li ko mens in städ latik demensa, kel pükon räliko?
Kömolös de bif, sagolös, kin obinol, e gebolös vöki smilik e tali nitedik. Logolös logamis e stani kopas pro suols. Päsäl olik, kanit fimik u tedahöl namis kanons kosädön mödikumo no vöds.
Fonäts
Glüfobs lü kipedöps e vestigots su kels pad at sekidon. Alik päblufon ven pad pänulädon.
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance