Dauq daeb gānghdaeuz
Gangjvah youq giz cingjing, doengh ndaej boux, hoiq mingz de, caeuq gangj manh manh, aenvaih, yiengh gij cih danh caep. Cam mwngz caeux mwngz cih yit di, hawj de raen gij raeuz song boux, caeuq daengj de dap gvaq raeuj. Mbouj raeuz caengz, mbouj raeuz gaij, mbouj raeuz cam mwngz. Dap yinx gij gamjcingz laebdaej gij vah de, caeuq aeu dwk, doenghvei caeuq saeh youq seiz vah gig nan.
- Gaej seiz yaek biuj caeuq ndaej rox ndang de cij gangjvah.
- Aeu gij cih danh caep, mwngz cih yit di, caeuq aeu mingz daiqtiu he, she roxnaeuz they.
- Hawj de raen gij raeuz song boux, roxnaeuz cam mwngz baenz rox mbouj rox, mbouj raeuz cam mwngz gvangq.
- Daengj de dap. Mbouj raeuz de mingz, couh gangj doengzyiengh caeuq cungj, raeuj couh yiengh gij vah wnq.
- Mbouj raeuz caengz roxnaeuz gaij. Dap yinx gij gamjcingz laebdaej gij vah de.
- Seiz vah gig nan, gangjvah aeu dwk, singq, biekginj caeuq doenghvei cawz raeuj.
Youq aen yieb neix (8 aen faenh)
- Gij doihgyaeq ganj daih couh dwg gijmaz seiz gangjvah caeuq boux youq bingh seizmoh?
- Gou raeuz yiengh lawz kaiqsi gangjvah?
- Gou raeuz yiengh lawz gangj?
- Gou raeuz yiengh lawz dingq ndei?
- Mbouj raeuz de gangj gij saeh mbouj dwg cienz, gou raeuz baenzlawz?
- Seiz bingh seizmoh caen gvaq, gangjvah yiengh lawz gaij?
- Doenghvei caeuq gij guhdoih bang gangjvah yiengh mbouj?
- Mbouj raeuz gou yaeknyamj couh baenzlawz?
Bingh seizmoh hawj vunz ra gwnz mbouj ndaej cij vah, ganj mbouj ndaej cij yiengh caep gyae, roxnaeuz mbouj ndaej gangj youq giz yaek biuj lai. Gijneix mbouj dwg yienghneix de mbouj siengj caeuq vunz raeuj. Mwngz gaij yit diemj: chuanqbi gangjvah, gangjvah, caeuq dingq, couh bang mwngz caeuq de gangjvah ndaej yiengh, ndaej cingjing gvaq.
Gij doihgyaeq ganj daih couh dwg gijmaz seiz gangjvah caeuq boux youq bingh seizmoh?
Hawj de dingq mwngz, gangj aenvaih, caeuq miz naengh. Mbouj raeuz mwngz geiq ndaej haj di saeh, couh geiq gijneix:
- Hawj giz cingjing caeuq doengh ndaej de. Gaej diensya, coj youq doenghcij ndang, caeuq hoiq mingz de.
- Gangj yit di cih yit seiz. Gij cih danh, yit di saeh, yit di mwngz.
- Hawj de raen song boux. “Cah roxnaeuz gaephv?” couh yiengh gvaq “Mwngz siengj gwn maz?”
- Daengj. Hawj de miz seiz dap gvaq raeuj, mbouj raeuz gaep vah de.
- Mbouj raeuz caengz roxnaeuz cam mwngz. Dap yinx gij gamjcingz de, mbouj dwg saeh deng rox mbouj deng.
Gou raeuz yiengh lawz kaiqsi gangjvah?
Chuanqbi hawj boux ndaej gyoengqde mwngz. Gij cidu Family Caregiver Alliance gangj hawj gaej seiz yaek biuj: gaej diensya roxnaeuz yungyiemh, haeuj lienz roxnaeuz menh, roxnaeuz dauq bae giz cingjing gvaq.
- Yiengh ndawng de raeuj. Yiengh laeb roxnaeuz biengz raeuj, miz cingz hawj de giknyaengq.
- Gangj mwngz dwg bouxlawz. “Bah, gou dwg Sarah, lwgmbwk mwngz.” Gijneix bang de mbouj aeu ra mingz mwngz.
- Coj doenghcij ndang de. Mbouj raeuz de coj, mwngz couh coj roxnaeuz naemj, hawj ndang caeuq ndang doenghcij.
- Cawj biekginj caeuq singq mwngz. Gij saehsik National Institute on Aging (NIA) gangj hawj mwngz liuzsim singq, seng, biekginj caeuq saeh ndang, aeu singq onj caeuq bingzciengz.
- Cawj rox mwngz daenj ngazva caeuq gij dingq. Mbouj raeuz mbouj raen mbouj dingq cingcuj, couh nan ganj gij gangjvah.
Gou raeuz yiengh lawz gangj?
Aeu gij vah aenvaih, gij cih danh caep, caeuq singq manh, daemq.
- Yit cih yit di saeh. “Daj mbaw mwngz haenx bae. Raeuj couh ok bae.” Mbouj raeuz gangj song di doengzseiz.
- Aeu mingz, mbouj aeu daihcih. “Guh Jean hoiq daihvah” couh mingz gvaq “De hoiq daihvah”.
- Singq daemq, mbouj raeuz hamq. Family Caregiver Alliance cimh hawj aeu singq daemq, mbouj raeuz hamq seng.
- Gangj cungj, raeuj couh yiengh vah wnq. Mbouj raeuz de mbouj mingz, gangj gij vah cungj doengzyiengh caeuq yit baenz. Mbouj ndei, daengj yit diemj, raeuj couh yiengh gij vah wnq.
- Caeuq raeuj ok, caeuq gangj ok. Gim raeuj bae buj, hawj de raen song gyaj mbaw, roxnaeuz yiengh bouh it.
- Gangj caeuq de, mbouj raeuz gangj de yiengh baenzlawz de mbouj youq giz. NIA mbouj cimh gangj boux youq seizneix baenzlawz de mbouj youq, caeuq mbouj cimh gangjvah baenzlawz gangj caeuq lwg.
NIA cimh gij fanghfap aenvaih gvaq, baenz gij neix:
| Mbouj raeuz gangj | Gyae gangj |
|---|---|
| “Mwngz siengj gwn maz seiz haemh?” | “Mwngz siengj gwn bya roxnaeuz gyaeij?” |
| “Mwngz gamj baenzlawz?” | “Mwngz fatigued mbouj fatigued?” |
| “Mwngz ndoj mbouj ndoj?” | “Fan haemh couh itdingh le.” |
| “Mwngz yiengh neix mbouj deng.” | “Daj raeuz yiengh neix cawj.” |
| “Mwngz cix geiq ndaej seiz raeuz bae huz ma?” | “Gou caeux siengj daeuj seiz raeuz bae huz. Mwngz doiq gijneix haih gijmaz?” |
| “Gou caeux gangj gvaq le.” | Dap cungj, onj, baenzlawz caeux gangj bouh it. |
Gou raeuz yiengh lawz dingq ndei?
Dingq gij yisi caeuq gij gamjcingz, mbouj dwg cij gij vah.
- Daengj. Seiz mbouj miz singq cungj dwg seiz swhgeij. Saep doengz cib raeuj cij gaep vah.
- Bang aeu vah cij seiz de gig nan. Family Caregiver Alliance gangj, seiz vunz ra gwnz nan, bang de aeu yit di vah couh ndaej.
- Cawj rox gou dingj ndaej deng mbouj deng. Gij cidu gangjvah couh Alzheimer’s Association cimh hawj ra gij yisi laebdaej gij vah de, caeuq gangj cungj caeux cawj rox. “Mwngz doiq ceh haenx gig yaenmbouj?”
- Cawj biekginj caeuq saeh ndang de. Seiz gangjvah gig nan, NIA gangj, biekginj ndaej raen ok yaeknyamj, nyinh roxnaeuz gig nanz gvaq gij vah.
- Dingq gij de gig yaenmbouj. Cijmiz gij saeh de gig yaenmbouj dwg mbouj deng, gij gamjcingz de couh dwg cienzsaed.
Mbouj raeuz de gangj gij saeh mbouj dwg cienz, gou raeuz baenzlawz?
Mbouj raeuz caengz. Mwngz daengz biengz mbouj yiengj ndaej, yaep de ndaej yaeknyamj roxnaeuz haenh. Gyoengqde doiq gij gamjcingz de, raeuj couh manh manh yiengh saeh wnq.
Family Caregiver Alliance cimh hawj nyienh gij gamjcingz de sien, raeuj couh daiq de yiengh wnq. Bileij, mbouj raeuz mah mwngz laeblaeb gangj de aeu bae daih lwg youq yohdang:
- Mbouj raeuz gangj: “Mah, lwg mwngz doek hung le. Gijneix dwg seiz seiqcib bi gvaq bae le.”
- Gyae gangj: “Mwngz cungj dwg boux mah hai lwg. Gangj gou dingq seiz mwngz bae daih lwg. Raemx raeuz bae gwn diemj saeh sien mbouj raeuz?”
Alzheimer’s Association cungj cimh mbouj raeuz caengz gij saeh mwngz mbouj daengz. Raen seiz: mbouj raeuz gij saeh mbouj deng mbouj miz maz saeh, couh hawj de bae.
Seiz bingh seizmoh caen gvaq, gangjvah yiengh lawz gaij?
Gij siengj gaij youq seiz, mwngz couh aeu yiengh fanghfap gaij. Alzheimer’s Association gangj sam bouh doengz:
| Giai段 | Gij bang ndaej |
|---|---|
| Kaiqsi | Mbouj raeuz nyinh de mbouj gangjvah ndaej. Hawj de youq ndaw gangjvah, gangj caeuq de, cam de siengj mwngz bang gijmaz, caeuq mbouj raeuz gig qyaq couh aeu qyaq. |
| Gihcunh | Gangjvah doxdoengz youq giz cingjing. Gangj manh manh, ndaej ndang de, aeu mwngz baenz rox mbouj rox, gangj yit bouh yit bouh, mbouj raeuz zeiq roxnaeuz gaij. |
| Hauhgi | Yiengh ndawng de raeuj caeuq gangj mwngz dwg bouxlawz. Ciq de gim raeuj caeuq saeh. Aeu dwk, singq, raen, caeuq biuj. Cungj mbouj raeuz gangj baenzlawz de mbouj youq gizneix. |
Mouxboux doengzlaengz mbouj doengzyiengh, doengzyiengh boux youq ngoenz mbouj doengzyiengh cungj miz ngoenz ndei caeuq ngoenz nan. Dap yinx de seizneix baenzlawz, mbouj dwg aeu yit di mingz.
Doenghvei caeuq gij guhdoih bang gangjvah yiengh mbouj?
Bang ndaej. Yit buj doenghvei youq doengz bang gaej seiz yah, caeuq hawj song boux miz saeh raen, miz saeh gim.
- Doenghvei ciq gangjvah. Conversation Cards hawj doenghvei caeuq mwngz gvangq, mbouj cam mwngz.
- Doenghvei ranz. Photo Pairs yiengh doenghvei mwngz raen bae baenz gij guhdoih doxdoengz, cungj ciq ok lai gousaeh.
- Gij vah cix rox. Finish the Saying aeu gij vah cix rox, raeuj miz mwngz ciq gangjvah.
- Gij guhdoih doxdoengz baenz beijing. Picture Pairs hawj fwngz mwngz miz saeh guh, seiz gangjvah.
Cawj yiengh lawz guhdoih doengz caeuq gij guhdoih swhgeij gousaeh. Doiq seiz raen roxnaeuz daihvah, cawj gij cidu raeuz doiq raen vunz caeuq daihvah dienhua caeuq ndang.
Mbouj raeuz boux gangj lai cungj vah, cawj gij cidu gangjvah youq giz vah mbouj doengzyiengh.
Mbouj raeuz gou yaeknyamj couh baenzlawz?
Mouxboux cungj miz seiz neix. NIA cimh, mbouj raeuz mwngz gig yaeknyamj, couh hawj mwngz miz seiz cingjing raeuj. Dauq bae fangj wnq, biuj manh manh geij baenz, cingjing le couh dauq ma. Mwngz cungj ndaej gangj caeux cungj, de cungj ndaej dap yinx gij sim cingjing mwngz. Mbouj raeuz yaeknyamj miz cingq cungj, gijneix dwg ciq mwngz siengj miz bang gvaq, mbouj dwg mwngz guh mbouj ndei. Gij cidu raeuz doiq guhgwn boux guhhuz miz giz bang mwngz.
Gij vamh caumh rox
Gij vah maz mbouj raeuz gangj caeuq boux youq bingh seizmoh?
Mbouj raeuz cam mwngz baenzlawz "Mwngz cix geiq ndei ma?", mbouj raeuz gaij "Gijneix couh mbouj deng", mbouj raeuz daeuj gwnz gij saeh caeuqbaenz "Gou caeux gangj gvaq le", caeuq mbouj raeuz gangj de baenzlawz de mbouj youq gizneix. Mbouj raeuz gangjvah baenzlawz gangj caeuq lwg. Gij saeh neix cungj hawj de yaeknyamj roxnaeuz gig nyienh, yaep mbouj bang de.
Seiz de gangj saeh mbouj deng, gou raeuz gaij de mbouj raeuz?
Daengz biengz mbouj raeuz. Miz yiengh saeh mbouj deng yaep mbouj miz maz saeh, couh hawj de bae. Caengz daeuj daengz biengz mbouj gaij ndaej sim de, yaep cungj hawj de yaeknyamj. Gyoengqde daj gij gamjcingz caeuq gij de siengj seizneix.
Seiz de ra gwnz mbouj ndaej cij vah, gou raeuz baenzlawz?
Sien hawj de miz seiz. Mbouj raeuz de gig nan, couh manh manh bang de aeu yit di vah roxnaeuz caeuq de cam rox gou mingz deng mbouj deng. Gim raeuj, saeh youq caeuq doenghvei cungj bang ndaej.
Gou raeuz yiengh lawz gangjvah caeuq boux youq bingh seizmoh doenghci seiz gangjvah gig gyae?
Yiengh ndawng de raeuj, gangj gou dwg bouxlawz, aeu singq cingjing caeuq dwk manh manh. Cawj biekginj caeuq saeh ndang de, rox de gamjcingz baenzlawz. Mwngz youq gizneix, yit di go cix rox, roxnaeuz dwk fwngz de, cungj gangj ndaej lai saeh, cij youq mbouj aeu vah.
Gwnz daegbienh
Gou lienciet daengz gij cozciz caeuq yenzgiu aen yieb neix baengh daeuj. Moix aen cungj gvaq geijca seiz gaigvaq.
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance