Maano a go bua le motho yo o nang le bolwetse jwa go lebala

Bolwetse jwa go lebala bo ka dira gore go nne thata go bona mafoko, go latela polelo e telele, kgotsa go itlhokomolosa modumo o o mo tikologong. Seno ga se reye gore motho ga a sa tlhole a batla go nna le kamano le ba bangwe. Diphetogo tse dinnye mo tseleng e lo baakanyang puisano ka yone, mo lo buang ka yone le mo lo reetsang ka yone di ka dira gore go bua go nne motlhofo le go ritibala mo go lona bobedi.

Ke maano afe a a botlhokwa thata fa o bua le motho yo o nang le bolwetse jwa go lebala?

Gapa tlhokomelo ya gagwe, dira gore dilo di nne motlhofo, mme o nne pelotelele. Fa o ka gopola dilo di le tlhano fela:

1. Didimatsa phaposi mme o lebagane le ene. Tima thelebišene, nna fa a kgonang go go leba mo matlhong, mme o dirise leina la gagwe.
2. Bua selo se le sengwe ka nako. Dipolelo tse dikhutshwane, kgopolo e le nngwe, potso e le nngwe.
3. Neela tlhopho ya dilo di le pedi. “Tee kgotsa kofi?” go motlhofo go feta “O batla eng?”
4. Leta. Mo neele nako e ntsi ya go araba go feta jaaka go ka ikutlwa go tlwaelegile, mme o leke go se mo tsene ganong.
5. Lo se ka lwa ganetsana kgotsa lwa leka go mo gopotsa. Araba maikutlo a gagwe, e seng gore dintlha di siame kgotsa nnyaa.

Ke tshwanetse go simolola puisano jang?

Baakanya dilo gore motho a kgone go tsepamisa mogopolo mo go wena. Kaedi ya Family Caregiver Alliance e akantsha gore o fokotse modumo pele: tima seyalemoya kgotsa thelebišene, tswala digaretene kgotsa lebati, kgotsa lo ye kwa lefelong le le didimetseng.

• Atamela ka fa pele. Go tla ka fa morago kgotsa ka fa letlhakoreng go ka mo tshosa.
• Bolela gore o mang. “Dumela Rre, ke nna Sarah, morwadi wa gago.” Seno se mo thusa gore a se ka a batla leina la gago.
• Nna mo seemong sa gagwe. Fa a dutse, dula kgotsa khubama gore matlho a lona a lebagane.
• Ela tlhoko sefatlhego sa gago le molumo wa lentswe la gago. National Institute on Aging (NIA) e gakolola gore o ele tlhoko molumo wa lentswe, bogolo jwa lone, sefatlhego le puo ya mmele, mme o leke go nna le mokgwa o o bothitho le o o tlhamaletseng.
• Netefatsa gore diborele le dithuso tsa go utlwa di teng. Go thata go latela puisano e o sa kgoneng go e bona sentle kgotsa go e utlwa sentle.

Ke tshwanetse go bua jang?

Dirisa mafoko a a motlhofo, dipolelo tse dikhutshwane le lentswe le le didimetseng le le kwa tlase.

• Kgopolo e le nngwe mo polelong nngwe le nngwe. “A re tsenyeng baki ya gago. Morago ga moo re tla ya kwa ntle.” E seng ka bobedi ka nako e le nngwe.
• Dirisa maina, e seng maemedi. “Mmangwane Jean o founetse” go tlhaloganya motlhofo go feta “O founetse.”
• Theola lentswe, o se ka wa le goletsa. Family Caregiver Alliance e akantsha lentswe le le kwa tlase go na le le le kwa godimo.
• Boeletsa, morago ga moo fetola mafoko. Fa a sa tlhaloganya, boeletsa mafoko a a tshwanang gangwe. Fa seo se sa thuse, leta motsotswana mme o leke mafoko a mangwe.
• Supa le go bua. Supa kopi, tsholetsa dijesi tse pedi, kgotsa bontsha kgato ya ntlha.
• Bua le ene, e seng ka ga ene. NIA e tlhagisa gore go se ka ga buiwa ka motho jaaka e kete ga a yo, le gore go tilwe “puo ya bana”.

NIA e akantsha mefuta e e motlhofo ya dipotso tse di tlwaelegileng. Mehlala ke eno ka tsela eo:

Nka reetsa jang sentle?

Reetsa bokao le maikutlo, e seng mafoko fela.

• Leta. Nako ya tidimalo gantsi ke nako ya go akanya. Bala ka bonya go fitlha go lesome pele o tsena mo gare.
• Mo neye lefoko fela fa a kgoreletsega. Family Caregiver Alliance e re go siame go akantsha mafoko fa motho a sokola.
• Tlhomamisa se o se utlwileng. Kaedi ya puisano ya Alzheimer’s Association e akantsha gore o batle bokao jo bo leng fa morago ga mafoko a gagwe mme o bo boeletse go tlhomamisa gore o tlhalogantse. “O tshwenyegile ka koloi?”
• Leba sefatlhego le mmele wa gagwe. Fa go bua go nna thata, NIA e lemosa gore difatlhego di ka bontsha kutlobotlhoko, bogale kgotsa kgopisego sentle go feta mafoko.
• Tsaya matshwenyego a gagwe ka tlhwaafalo. Le fa tshwenyego e theilwe mo ntlheng e e sa siamang, maikutlo a teng ke a nnete.

Go tweng fa a bua sengwe se e seng nnete?

Lo se ka lwa ganetsana. Ga go bonolo gore o ka fenya, mme motho a ka feleletsa a ikutlwa a tlhabisiwa ditlhong kgotsa a tshogile. Go na le moo, amogela maikutlo a gagwe, morago ga moo o mo ise kwa go sengwe ka bonolo.

Family Caregiver Alliance e akantsha gore o amogele maikutlo pele o fetola ntlha. Ka sekai, fa mmago a gatelela gore o tshwanetse go ya go tsaya bana kwa sekolong:

• Go na le: “Mme, bana ba gago ba godile. Ke dingwaga di le masome a mane tse di fetileng.”
• Leka: “O ne o le mmè yo o lorato thata. Mpolelele ka go ba tsaya. A re jeng seneke pele?”

Alzheimer’s Association le yone e gakolola gore lo se ka lwa ganetsana ka dilo tse lo sa dumalaneng ka tsone. Tlhopha dinako tsa gago: fa tumelo e e sa siamang e sa gobatse, e lese fela.

Puisano e fetoga jang fa bolwetse jwa go lebala bo tswelela pele?

Ditlhokego di a fetoga ka nako, ka jalo fetola tsela ya gago. Alzheimer’s Association e tlhalosa dikarolo di le tharo ka kakaretso:

Motho mongwe le mongwe o farologane, mme motho yo o tshwanang a ka nna le malatsi a a botoka le a a thata. Araba tsela e a leng ka yone gone jaanong, e seng leina la seemo.

A ditshwantsho le ditiro di ka dira gore puisano e nne motlhofo?

Ee. Setshwantsho se lo se lebelelang mmogo se fokotsa kgatelelo mme se lo naya sengwe se lo ka se lebang le go se supa.

• Ditsela tsa go simolola puisano ka ditshwantsho. Conversation Cards di neela ditshwantsho tse di nang le dipotso tse di bulegileng tse di sa lekeng go mo gopotsa.
• Ditshwantsho tsa lelapa. Photo Pairs e fetola ditshwantsho tse o di tlhophang go nna motshameko o o bonolo wa go nyalanya, o gantsi o tsosang dipolelo.
• Maele a a tlwaelegileng. Finish the Saying e dirisa maele a a tlwaelegileng, a latelwa ke potso ya puisano.
• Metshameko ya go nyalanya jaaka motheo wa puisano. Picture Pairs e lo naya sengwe sa go se dira ka diatla fa lo ntse lo tlotla.

Bona ka fa lo ka tshamekang mmogo ka teng le ditiro tsa go gopola go bona go le gontsi. Fa e le maeto le megala, bala dikaedi tsa rona tsa go etela le megala le megala ya bidio.

Fa e le motho yo o buang dipuo di le dintsi, bona kaedi ya rona ya puisano ka dipuo tse di farologaneng.

Go tweng fa ke felelwa ke bopelotelele?

Go diragalela mongwe le mongwe. NIA e akantsha gore fa o simolola go tenegega, o tseye nako go ritibala. Tsena mo phaposing e nngwe, hema ka bonya makgetlo a sekae, mme o boele fa o kgona. O ka simolola puisano gape, mme motho a ka arabela botoka fa o ritibetse. Fa go tenegega go nna selo sa ka metlha, seo ke sesupo sa gore o tlhoka tshegetso e e oketsegileng, e seng gore o a palelwa. Kaedi ya rona ya go itlhokomela ga motlhokomedi e na le mafelo a o ka fumanang thuso mo go one.