Ndụmọdụ Mkparịta ụka Maka Onye Nwere Nsogbu Ncheta

Nsogbu ncheta nwere ike ime ka ọ sie ike ịchọta okwu, ịgbaso ahịrịokwu toro ogologo, ma ọ bụ ileghara mkpọtụ dị gburugburu anya. Nke a apụtaghị na onye ahụ akwụsịla ịchọ iso ndị ọzọ nwee mmekọrịta. Obere mgbanwe n’otú i si akwado mkparịta ụka, otú i si ekwu okwu na otú i si ege ntị nwere ike ime ka ikwu okwu dịrị unu abụọ mfe ma dị jụụ karị.

Kedu ndụmọdụ ndị kacha mkpa mgbe ị na-agwa onye nwere nsogbu ncheta okwu?

Dọta uche ha, mee ka ihe dị mfe, ma nwee ndidi. Ọ bụrụ na i nwere ike icheta ihe ise naanị:

1. Mee ka ebe ahụ daa jụụ ma chee ha ihu. Gbanyụọ TV, nọdụ n’ogo anya ha, ma kpọọ aha ha.
2. Kwuo otu ihe n’otu oge. Ahịrịokwu dị mkpụmkpụ, otu echiche, otu ajụjụ.
3. Nye nhọrọ abụọ. “Tii ka ọ bụ kọfị?” dị mfe karịa “Kedu ihe ị ga-achọ?”
4. Chere. Nye oge karịa otú ọ dị gị ka ha zaa, ma gbalịa ka ị ghara ịbanye ha n’okwu.
5. Ejila arụmụka ma ọ bụ jụọ ajụjụ nnwale. Zaa otú ha si dị, ọ bụghị ma eziokwu ha kwuru ziri ezi.

Kedu ka m kwesịrị isi malite mkparịta ụka?

Kwado ihe nke ọma ka onye ahụ nwee ike itinye uche n’ahụ gị. Ntuziaka Family Caregiver Alliance na-atụ aro ibelata mkpọtụ mbụ: gbanyụọ redio ma ọ bụ TV, mechie ákwà mgbochi ma ọ bụ ụzọ, ma ọ bụ gaa n’ebe dị jụụ karị.

• Bịaruo ha nso n’ihu. Ịbịa n’azụ ma ọ bụ n’akụkụ nwere ike ịtụ ha n’anya.
• Kwuo onye ị bụ. “Ndewo Nna, ọ bụ Sarah, nwa gị nwanyị.” Nke a na-enyere ha aka ka ha ghara ịchọ aha gị.
• Nọdụ n’ogo ha. Ọ bụrụ na ha nọ ọdụ, nọdụ ma ọ bụ gbuo ikpere ka anya unu dị n’otu ogo.
• Lelee ọdịdị ihu gị na ụda olu gị. National Institute on Aging (NIA) na-adụ ọdụ ka ị mara ụda olu gị, ike olu gị, ọdịdị ihu gị na mmegharị ahụ gị, ma gbalịa ịnwe ụdị omume dị ọkụ ma dị nwayọọ.
• Hụ na ha yi ugogbe anya na ngwa ịnụ ihe ma ọ bụrụ na ha ji ha. Ọ na-esiri ike iso mkparịta ụka nke ị naghị ahụ ma ọ bụ nụ nke ọma.

Kedu ka m kwesịrị isi hazie ihe m na-ekwu?

Jiri okwu dị mfe, ahịrịokwu dị mkpụmkpụ na olu dị jụụ, dị ala.

• Otu echiche n’otu ahịrịokwu. “Ka anyị tinye uwe mkpuchi gị. Mgbe ahụ anyị ga-apụ n’èzí.” Ọ bụghị ha abụọ n’otu ume.
• Jiri aha, ọ bụghị nnọchiaha. “Nwanne Nne Jean kpọrọ” doro anya karịa “Ọ kpọrọ.”
• Wedata olu, ewela ya elu. Family Caregiver Alliance na-atụ aro iji olu dị ala kama olu dara ụda.
• Kwughachi, mesịa kwuo ya n’ụzọ ọzọ. Ọ bụrụ na ha aghọtaghị, kwughachi otu okwu ahụ otu ugboro. Ọ bụrụ na nke ahụ adịghị arụ ọrụ, chere obere oge ma gbalịa okwu ndị ọzọ.
• Gosi ma kwuo. Tụ aka na iko ahụ, welie uwe abụọ ahụ, ma ọ bụ gosi nzọụkwụ mbụ.
• Gwa ha okwu, agwala ndị ọzọ okwu banyere ha. NIA na-adọ aka ná ntị megide ikwu maka onye ahụ dị ka a ga-asị na ọ nọghị ebe ahụ, na megide ikwu okwu dị ka nke a na-agwa nwa nta.

NIA na-atụ aro ụdị ajụjụ ndị dị mfe karị maka ajụjụ a na-ajụkarị. Nke a bụ ọmụmaatụ n’ụdị ahụ:

Kedu ka m ga-esi gee ntị nke ọma?

Gee ntị n’ihe okwu ahụ pụtara na mmetụta dị na ya, ọ bụghị naanị okwu ndị a kwuru.

• Chere. Ịgbachi nkịtị na-abụkarị oge echiche. Gụọ ji nwayọọ ruo iri tupu ị banye.
• Nye okwu naanị ma ọ bụrụ na ha akwụsịla. Family Caregiver Alliance na-ekwu na ọ dị mma ịtụ aro okwu mgbe mmadụ na-agbasi mbọ ike.
• Lelee ma ị nụrụ ihe ha kwuru nke ọma. Ntuziaka Alzheimer’s Association banyere mkparịta ụka na-atụ aro ịchọ ihe pụtara n’azụ okwu ha ma kwughachi ya iji lelee ma ị ghọtara. “Ị na-echegbu onwe gị banyere ụgbọ ala ahụ?”
• Lelee ọdịdị ihu ha na ahụ ha. Ka ikwu okwu na-esiri ike, NIA na-ekwu, ọdịdị ihu nwere ike igosi mwute, iwe ma ọ bụ nhụsianya n’ụzọ doro anya karịa okwu.
• Kwere na nchegbu ha dị mkpa. Ọbụlagodi na nchegbu dabere n’ihe na-ezighị ezi, mmetụta ahụ bụ eziokwu.

Gịnị ma ọ bụrụ na ha kwuru ihe na-abụghị eziokwu?

Ejila arụmụka. O yikarịrị ka ị gaghị emeri, onye ahụ nwekwara ike mechaa nwee ihere ma ọ bụ tụọ egwu. Kama nke ahụ, jikọọ onwe gị na mmetụta ahụ, mesịa jiri nwayọọ gaa n’ihu.

Family Caregiver Alliance na-atụ aro ikweta mmetụta ahụ tupu ị gbanwee isiokwu. Dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na nne gị na-ekwusi ike na ọ ga-aga kpọta ụmụaka n’ụlọ akwụkwọ:

• Kama: “Nne, ụmụ gị etoolela. Nke ahụ bụ iri afọ anọ gara aga.”
• Gbalịa: “Ị bụ nne na-elekọta nke ọma mgbe niile. Gwa m maka ịga kpọta ha. Anyị ga-eri nri ntakịrị tupu anyị apụọ?”

Alzheimer’s Association na-adụkwa ọdụ ka ị ghara ịrụ ụka banyere okwu ndị ị kwenyereghị na ya. Họrọ oge kwesịrị ekwesị: ọ bụrụ na nkwenye ezighi ezi anaghị emerụ ahụ, hapụ ya ka ọ dịrị.

Kedu ka mkparịta ụka si agbanwe ka nsogbu ncheta na-aga n’ihu?

Ihe ndị mmadụ chọrọ na-agbanwe ka oge na-aga, ya mere gbanwee ụzọ i si eme ihe. Alzheimer’s Association na-akọwa ọkwa atọ sara mbara:

Onye ọ bụla dị iche, otu onye ahụ nwekwara ike inwe ụbọchị dị mma na ụbọchị siri ike. Zaa otú ha si dị ugbu a, ọ bụghị aha a kpọrọ ọnọdụ ha.

Foto na mmemme nwere ike ime ka mkparịta ụka dị mfe karị?

Ee. Foto a na-ekekọrịta na-ewepụ nrụgide ma nye unu abụọ ihe unu ga-ele ma tụ aka na ya.

• Ihe mkpali foto. Conversation Cards na-enye foto nwere ajụjụ mepere emepe nke na-adịghị ajụ ajụjụ nnwale.
• Foto ezinụlọ. Photo Pairs na-eme ka foto ị họpụtara ghọọ egwuregwu dakọtara dị nwayọọ, nke na-akpalikarị akụkọ.
• Okwu amamihe a maara nke ọma. Finish the Saying na-eji okwu amamihe a maara nke ọma n’Amerịka, sochiri ya na ajụjụ mkparịta ụka.
• Egwuregwu dakọtara dị ka ihe ndabere. Picture Pairs na-enye aka gị ihe ha ga-eme mgbe unu na-akparịta ụka.

Hụ otú e si egwu egwuregwu ọnụ na mmemme icheta ihe gara aga maka ihe ndị ọzọ. Maka nleta na oku, gụọ ntuziaka anyị banyere nleta na oku ekwentị na oku vidiyo.

Maka onye na-asụ ọtụtụ asụsụ, hụ ntuziaka anyị banyere mkparịta ụka n’asụsụ dị iche iche.

Gịnị ma ọ bụrụ na ndidi agwụ m?

Ọ na-eme onye ọ bụla. NIA na-atụ aro na ọ bụrụ na iwe jide gị, were obere oge mee ka obi dajụọ gị. Banye n’ime ọnụụlọ ọzọ, kuruo ume nwayọọ ugboro ole na ole, ma laghachi mgbe ị nwere ike. Ị nwere ike ibido mkparịta ụka ahụ ọzọ mgbe niile, onye ahụ nwekwara ike ịza nke ọma n’ihi ọnọdụ jụụ gị. Ọ bụrụ na iwe na-abụ ihe na-eme mgbe niile, nke ahụ bụ ihe ngosi na ị chọrọ nkwado ọzọ, ọ bụghị na ị dara ada. Ntuziaka anyị banyere ilekọta onwe gị dịka onye na-elekọta mmadụ nwere ebe ị nwere ike ịchọ enyemaka.