Ọrụ maka Ndị Nwere Dementia: Echiche Dị Mfe 101

Ọrụ kacha mma maka onye na-ebi ná dementia na-abụkarị ihe ọ maara ka o si eme, e mere ka ọ dị mfe ntakịrị, nke a na-eme n’akụkụ onye ọ tụkwasịrị obi. N’okpuru bụ echiche 101, nke e kere n’otu n’otu dị ka ụdị, nke ọ bụla nwere otu esi ahazi ya na otu esi eme ka ọ dị mfe mgbe ọ na-esiwanye ike. Ị chọghị ngwa pụrụ iche, ị chọkwaghị imecha ihe ọ bụla. Ezigbo ehihie nwere ike ịbụ otu nkata akwa nhicha na otu iko tii ọnụ.

Kedụ ka e si ahọrọ ọrụ kwesịrị ekwesị?

Họrọ site na onye ahụ, ọ bụghị ndepụta: malite n’ihe ọ na-ewebu mgbe niile ụtọ na ihe o nwere ike ime n’udo taa.

• Chee banyere ọrụ na ihe ọ na-amasị ya. Alzheimer’s Association na-atụ aro na onye bụbu onye ọrụ ụlọ ọrụ nwere ike ịnụ ụtọ ịhazi mkpụrụ ego ma ọ bụ ịkwado leta, onye na-arụ ubi nwekwara ike ịnụ ụtọ ọrụ ubi.
• Lee ihe ọ na-eme ugbu a. Ọ bụrụ na nna gị na-asachapụ mpụta ụlọ kwa ụtụtụ n’enweghị onye gwara ya, tinye nke ahụ n’ụbọchị ya.
• Mee atụmatụ gbasara oke. Ike ọgwụgwụ, anya, ntị, aka na-egbu mgbu na nguzozi niile dị mkpa.
• Lee ọnọdụ obi ya. Ọrụ nwere mkpọtụ, ndị na-agbu agbu na-adabara ụfọdụ ndị, ma na-atụ ndị ọzọ egwu.
• Nye ya ihe mere. Ịpịkọta akwa nri maka nri ụka na-adị ka ihe bara uru karịa mmega ahụ naanị.

Nduzi dị mkpụmkpụ site n’oge

A na-akọwakarị dementia n’oge mbụ, etiti na ikpeazụ. Ndị a bụ aha na-agbanwe agbanwe, ọ bụghị igbe, ọtụtụ ndị nwekwara ụbọchị ka mma na ụbọchị siri ike, ya mere soro ihe ị na-ahụ taa. Ndepụta Alzheimer’s Foundation of America site n’oge na-eso otu usoro ahụ.

Kedụ ka m ga-esi malite ọrụ na onye nwere dementia?

Malite n’obere, malite n’akụkụ ya, meekwa ka o dị mfe ịkwa ee. Ọtụtụ ndị ka chọrọ isonye mana ha na-ahụ na o siri ike ime atụmatụ ma ọ bụ ịmalite.

1. Họrọ oge ya kacha mma, na-abụkarị n’ụtụtụ.
2. Buru ụzọ hazie ihe niile ka ị nwee ike ịmalite ozugbo.
3. Rịọ enyemaka, ọ bụghị ngosi: “Ị ga-enyere m aka n’ihe ndị a?”
4. Malite ya n’onwe gị. Pịkọta akwa nhicha mbụ, hapụ ya ka ọ sonye. Igosi dị mma karịa ịkọwa.
5. Nye otu nzọụkwụ n’otu oge.
6. Were akụkụ kacha sie ike. Alzheimer’s Association na-atụ aro itụ ihe ndị a ga-etinye n’onwe gị, wee nyefee ya ngaji ka ọ gbagharịa.
7. Hapụ ya ka e mee ya n’ụzọ nke ya. Akwa nhicha e pịkọtara n’ụzọ dị iche dị mma.
8. Kwụsị mgbe ọ na-adịghịzi mma. Ịkwagharị, ịkpọ ihu ma ọ bụ “Enweghị m ike” bụ ihe ịrịba ama ka ị gbanwee ma ọ bụ zuru ike.

Lee kwa otu esi akpọ egwuregwu ọnụ na ndụmọdụ nkwurịta okwu.

Ọrụ kwa ụbọchị n’ụlọ

Ọrụ ụlọ bụ ndị a maara ma bara uru, nke na-eme ka ha bụrụ ebe dị mma isi malite. National Institute on Aging depụtara efere, ịtụnye tebụl, ịsachapụ, ịhazi leta na ịpịkọta akwa n’etiti ọrụ ndị mmadụ nwere ike ịnụ ụtọ. Ọtụtụ n’ọrụ ụlọ.

1. Pịkọta akwa nhicha ọkụ. Wụsa nkata akwa site n’igwe nkụ akwa n’elu tebụl wee pịkọta n’akụkụ ibe unu. Mgbe e mesịrị, ịmịrị na ịtụkwasị na-enyekwa aka otu ahụ.
2. Jikọta sọks. Malite site n’agba dị iche nke ukwuu. Mgbe e mesịrị, ịhazi agba dị nro n’agba gbara ọchịchịrị zuru ezu.
3. Tụnye tebụl. Nye otu ụdị ihe n’otu oge. Tụnye otu ebe n’onwe gị dị ka ihe atụ.
4. Sa ma ọ bụ hichaa efere. Mmiri ọkụ nwere ncha na efere na-agbajighị agbaji. Ihicha mgbe a nọdụrụ dị mfe n’ụkwụ.
5. Hichaa tebụl. Nye akwa mmiri mmiri mgbe nri gasịrị. Ọ bụ ezigbo ọrụ maka aka ndị na-erughị ala.
6. Hazie leta. Akwụkwọ mgbasa ozi ahịa n’ime “debe” na “tụfuo.” Hapụ leta ụgwọ n’ezie, debe ha n’ebe ọzọ.
7. Bipụ onyonyo. Mma ịkpụ akwụkwọ (scissors) na-adịghị nkọ na akwụkwọ mgbasa ozi ahịa. Mgbe e mesịrị, itụ okirikiri gburugburu nri ndị ọ hụrụ n’anya na-arụkwa ọrụ.
8. Hazie mkpụrụ ego. Hazie mgbanwe n’ime iko ma ọ bụ kpọkọta ya n’ime akpa ego. Hapụ obere ihe ma ọ bụrụ na onye ahụ na-etinye ihe n’ọnụ.
9. Saachapụ ma ọ bụ hichaa ájá. Ihe mgbachapụ dị mfe maka mpụta ụlọ, ma ọ bụ ihe ịhichapụ ájá nwere ọnụ ogologo nke a na-eji n’oche.
10. Nyere aka isi nri. Ịsa akwụkwọ nri, ịdọwa akwụkwọ nri, ịgbagharị. Ị na-ejikwa mma na ọkụ.
11. Sie nri ezinụlọ. Jiri kaadị e dere n’aka ya ma ị nwere ya. Mgbe e mesịrị, ọ nwere ike ịbụ onye na-anwale ụtọ.
12. Rụọ ọrụ ọfịs. Pịkọta leta, tinye leta n’envelọọpụ ma kwụnye stampụ, ma ọ bụ dee ndepụta ịzụ ahịa ọnụ.

Egwu

Egwu a maara nwere ike iru ndị mmadụ ọbụna mgbe okwu siri ike. Ndụmọdụ egwu nke Alzheimer’s Association na-atụ aro abụ a maara, enweghị mgbasa ozi ahịa na TV gbanyụọ. Lee ọrụ egwu.

13. Kee ndepụta egwu nke onwe. Egwu sitere n’afọ ndị o ji eto eto, mgbe ọ lụrụ nwunye ma ọ bụ lụọ di, n’ụka ya na n’omenala ya.
14. Soro bụọ abụ. Malite ibụ abụ n’onwe gị. Ịgba mmụọ n’ọnụ ma ọ bụ ịgee ntị na-agụ.
15. Debe ụda. Kụọ aka, kụọ ikpere ma ọ bụ kụọ igba a na-eji aka eti. Na-arụ ọrụ mgbe a nọdụrụ na n’oge ikpeazụ.
16. Gba egwú. Gba egwú nwayọọ n’ụlọ nri, ma ọ bụ maa aka mgbe a nọdụrụ ebe ị na-ejide aka.
17. Kpọọ otu album zuru ezu. Otu album o kachasị masị site na mmalite ruo na njedebe, ya na tii na enweghị ihe ọzọ na-aga.
18. Kwurịta banyere egwu ahụ. Kpọkuo akụkọ, ọ bụghị eziokwu: “Kọọrọ m banyere oge ịgba egwú ndị ị gara.”
19. Lee egwu e sere ma ọ bụ ihe ngosi egwu. Ihe ngosi o hụrụ n’anya na-eme ezigbo mgbede. Kwụsị n’oge ọ bụla.
20. Kpọọ ngwa egwu a maara. Onye bụbu onye na-akpọ piano nwere ike ịnụ ụtọ ibe dị mfe; mgbe e mesịrị, ụda ole na ole ọnụ.
21. Nụ egwu n’ezie. Obere ihe ngosi egwu obodo ma ọ bụ nkà egwu otu abụ. Nọdụ nso ọnụ ụzọ ọpụpụ.

Ncheta ihe gara aga: foto, ihe na akụkọ

Nụrụ ụtọ oge gara aga ọnụ n’enweghị ịnwale ya. Hapụ “Ị̀ chetara…?” na “Onye bụ nke a?” jiri oku mepere emepe. Lee ọrụ ncheta ihe gara aga.

22. Lee akwụkwọ foto. Kwuo ihe ị na-ahụ: “Lee uwe a. Kọọrọ m banyere ụbọchị a.” Soro aha ọ bụla ọ na-eji.
23. Mee igbe ncheta. Igbe nke ihe sitere n’ndụ ya, dị ka akara ọrụ ma ọ bụ kaadị nri. Wepụta ihe otu n’otu.
24. Malite akwụkwọ akụkọ ndụ. Foto ole na ole n’ibe ọ bụla nwere nkọwa n’mkpụrụ edemede buru ibu. Ọ na-enyere ndị enyemaka ọhụrụ aka ịmara onye ahụ.
25. Jiri kaadị mkparịta ụka. Kaadị mkparịta ụka na-ejikọta onyonyo na ihe mkpali mepere emepe.
26. Mee egwuregwu foto ezinụlọ. Foto ndị dakọrọ na-eme foto gị egwuregwu ndị dakọrọ.
27. Lee vidiyo ụlọ ma ọ bụ TV ochie. Kwuo ọnụ kama ịjụ ajụjụ.
28. Jide ihe sitere n’ọrụ ya. Ngwá ọrụ, stethoscope, akwụkwọ ndekọ ego. Aka na-edukarị akụkọ.
29. Sie nri nwata. Ọ nwere ike ịgbagharị, nwalee ụtọ ma ọ bụ naanị nọdụ n’ụlọ nri na gị.
30. Lee maapụ nke ebe ọ biri. Soro okporo ụzọ ndị a maara n’ime atlas buru ibu ka unu na-ekwurịta okwu.

Ọrụ okike

Nka bụ ime ya, ọ bụghị ihe e mechara. Jiri ngwa nke ndị okenye, dị nchebe. Lee ọrụ nka na ọrụ aka.

31. Tee agba mmiri. Akwụkwọ ọkpụrụkpụ, agba ole na ole. Ọ bụrụ na ịmalite siri ike, duzie ịtụ aka mbụ ọnụ.
32. Tee agba ụdị ndị okenye. Ifuru ma ọ bụ akwa e ji aka mee, ọ bụghị eserese ụmụaka. Ibe ịtee agba anyị na-arụ ọrụ n’ihuenyo ma ọ bụ a bipụtara.
33. Mee collage. Dọwa onyonyo ubi, ụgbọ ala ma ọ bụ nri site na magazin wee kwụnye ha. Mgbe e mesịrị, ịhọrọ onyonyo naanị zuru ezu.
34. Hazie ifuru. Otu nkata ifuru site n’ahịa na otu ite ifuru. Mgbe e mesịrị, ifuru ole na ole n’ime ite.
35. Kpa ma ọ bụ gbaa akwa (knit ma ọ bụ crochet) ọnụ. Ahịrị dị mfe n’agịga buru ibu. Mgbe e mesịrị, ịtụ yarn ka ọ bụrụ bọl.
36. Mee kaadị maka ezinụlọ. Kụọ stampụ, tinye aka ma ọ bụ chọọ kaadị ụbọchị ọmụmụ na kaadị nkasi obi maka ndị ọrịa maka ndị n’ezie.
37. Kpụọ ụrọ na-akọrọ n’ikuku. Pịa obere efere. Jiri ngwa na-adịghị egbu egbu, nọrọkwa nso.
38. Hichaa ma mezuo osisi. Ngwa e bipụrụ tupu oge maka ịrụ ụlọ nnụnụ na akwụkwọ nkwụcha (sandpaper), na-enweghị ngwa eji ọkụ eletrik. Lee ọrụ maka ụmụ nwoke.
39. Dee ma ọ bụ kwuo leta. Nye nwa nwa ma ọ bụ enyi ochie. Ọ bụrụ na ide siri ike, ọ na-ekwu, ị na-ede.

N’èzí na ịrụ ubi

Ikuku ọhụrụ na ìhè ụbọchị bụ ezigbo ndị enyi. Lee ọrụ n’èzí na ịrụ ubi.

40. Wụsa osisi mmiri. Obere ite mmiri na ite ole na ole. Iwụsa mmiri kwa ụbọchị na-enye ụbọchị ya ụda.
41. Kụọ osisi n’ite. Debe ya n’elu tebụl ka onye ọ bụla ghara ịkpọ ikpere. Obere osisi dị mfe karịa mkpụrụ.
42. Wepụ ahịhịa ma ọ bụ ifuru ndị kpọrọ nkụ. Uwe aka n’aka, otu obere ebe n’otu oge.
43. Gbachapụ akwụkwọ osisi. Otu obere ebe. Mgbe e mesịrị, ijide akpa ka ọ meghere bụ ezigbo ọrụ.
44. Jee ije n’ụzọ a maara. Gburugburu ụlọ ma ọ bụ ruo n’ọnụ ụzọ ámá. Obere ije dị mma.
45. Nọdụ n’èzí ọnụ. Oche na mpụta ụlọ n’ụbọchị dị nro. Lee ígwé ojii ma ọ bụ ndị na-agafe.
46. Nye nnụnụ nri. Mejupụta ihe nri nnụnụ ọnụ wee lee site n’oche windo.
47. Saa ụgbọ ala. Bọkịt, sponge, ehihie dị ọkụ. Ịsa wheel ụgbọ ala bụ ezigbo ọrụ nzọụkwụ otu.

Ọrụ ahụ mmetụta

Imetụ aka, isi ísì, ụtọ, ụda na ịhụ ihe na-aghọ ihe dị mkpa karị ka dementia na-aga n’ihu. NHS kwuru egwu, ihe a ga-ejide na ịgbanye aka nwayọọ maka oge ikpeazụ. Lelee maka nfụkasị na ihe egwu ịta ọnụ buru ụzọ; lee ọrụ ahụ mmetụta.

48. Nye ya ịgbanye aka nwayọọ. Jụọ buru ụzọ jiri obere mmanụ ahụ. Họrọ nke na-enweghị isi ísì ma ọ bụrụ na ị na-adịghị ejide n’aka banyere akpụkpọ ahụ ma ọ bụ nfụkasị.
49. Metụ akwa. Nkata nke velvet, corduroy, ajị anụ na satin ka e metụ ma pịkọta.
50. Nụ isi ísì ahịhịa na kọfị. Pịa mint ọhụrụ ma ọ bụ rosemary n’etiti mkpịsị aka gị. Hapụ isi ísì dị ike maka nsogbu iku ume.
51. Kpụọ ya isi. Jiri nwayọọ, ma ọ bụrụ na ọ na-amasị ya.
52. Kekọrịta akwa nhicha ọkụ. Maka aka na ihu n’ụbọchị oyi. Nwalee okpomọkụ buru ụzọ.
53. Nyochaa apron ahụ mmetụta (activity apron). Bọtịnụ buru ibu na zip e ji aka kpụchie nke ọma. Lelee na ihe ọ bụla enweghị ike ịpụ.
54. Nwalee ụtọ ihe o kachasị masị. Obere ngaji, n’ụdị o nwere ike ilo n’udo.
55. Kpọọ ụda okike. Mmiri ozuzo, ebili mmiri ma ọ bụ ụda nnụnụ n’olu dị ala.
56. Lee ihe na-aga nwayọọ. Azụ̀ n’ime iko mmiri (fish tank), vidiyo okike ma ọ bụ snow na-ada.

Egwuregwu na egwuregwu ijikọta ihe

Egwuregwu na-arụ ọrụ mgbe enweghị elekere, akara ma ọ bụ nrụgide. Ọ bụrụ na otu amalite ịdị ka ule, dọpụ ya. Lee ịhọrọ app na egwuregwu na egwuregwu ụbụrụ isi.

57. Kwekọta onyonyo. Onyonyo ndị dakọrọ na-ahapụ onyonyo ka ha na-anọ elu, ya mere ọ bụ banyere ịhụ, ọ bụghị icheta.
58. Chọta otu onyonyo. Chọta nke yiri ya na-enye nhọrọ abụọ ruo anọ. Kparịta onyonyo ọ bụla.
59. Hazie n’ime nkata. Hazie ọnụ dị ka ịhazi sọks n’ihuenyo.
60. Rụọ jigsaw nwere ibe buru ibu. Onyonyo ndị okenye, ọnụ ọgụgụ ibe dị mfe. Egwuregwu ijikọta onyonyo na-edebe onyonyo zuru ezu n’anya. Ọtụtụ n’egwuregwu ijikọta ihe maka dementia.
61. Kpọọ egwuregwu kaadị ochie. Ihe ọ bụla o kpọrọ ọtụtụ afọ. Mgbe e mesịrị, ịhazi kaadị site n’agba bụ egwuregwu n’onwe ya.
62. Kpọọ dominoes. Kwekọta ọnụ. Mgbe e mesịrị, ịtọ ibe n’ahịrị dị mma.
63. Nwaa ịchọta okwu n’mkpụrụ edemede buru ibu. Chọta okwu n’mkpụrụ edemede buru ibu anyị nwere okwu n’akụkụ na n’ala naanị, a pụkwara ibipụta ya.
64. Mechaa ilu a maara. Mechaa ilu anaghị adị n’asụsụ Igbo ugbu a; jiri ilu ndị ị maara nke ọma ma na-egosi ọgwụgwụ ha n’oge ọ bụla.
65. Kpọọ bingo onyonyo. Bingo onyonyo dabara ezinụlọ na otu. Nyere aka ịkara kaadị n’efu.
66. Kpọọ checkers. Debe iwu ya na-adịghị ike. Ịkwaga ibe ka unu na-akpa okwu bụ itinye aka.

Mmegharị

NIA na-atụ aro ije, igwe ịnyịnya ígwè na-adịghị aga, eriri ịtọgbọ ahụ, ịtụpụ bọọlụ dị nro ma ọ bụ balloon, iweli kaan nri (soup cans) na vidiyo mmega ahụ maka ndị okenye. Lelee na dọkịta tupu ịmalite ihe ọhụrụ ọ bụla, karịsịa ma ọ bụrụ na e nwere nsogbu nguzozi.

67. Tụpụ balloon. Nọdụ na-ele ibe unu anya. Ọ na-aga nwayọọ, ya mere ọ dị mfe ijide.
68. Soro vidiyo mmega ahụ a na-eme n’oche nke e mere maka ndị okenye, n’akụkụ ibe unu.
69. Tọgbọọ ahụ site na eriri. Ịdọpụta aka nwayọọ site na eriri dị mfe mgbe a nọdụrụ.
70. Weli kaan nri (soup cans). Ịkwalite aka nwayọọ, ikekwe n’egwu.
71. Kwọ igwe ịnyịnya ígwè na-adịghị aga. Nkeji ole na ole dị mfe, ya na gị nọ nso.
72. Gba egwú na akwa isi. Maa akwa isi dị ọkụ n’egwu, mgbe a nọdụrụ ma ọ bụ guzoro.
73. Jee ije nwere ebumnuche. Ịga izipu leta ma ọ bụ zụta tii. Ihe mere ị ga-eji pụọ na-adị ka nke okike.
74. Kekọrịta ịkwụsị iku ume. Mee nwayọọ ọnụ site na iku ume nwayọọ.

Ọrụ mmekọrịta

Ịnọnyere ya dị mkpa ọbụna mgbe aha siri ike, otu ndị pere mpe dịkwa mfe karịa ndị buru ibu. NIA na-ekwu na onye nwere ike ịghara icheta onye ọbịa bụ, ma ọ na-anụkarị ụtọ ịnọnyere ya. Lee ileta.

75. Nwee otu ma ọ bụ abụọ ndị ọbịa n’otu oge. Nleta dị mkpụmkpụ n’ime ụlọ dị jụụ, ya na foto ndị a ga-ele.
76. Kpọọ ezinụlọ oku vidiyo. Oku dị mkpụmkpụ, otu olu n’otu oge. Lee oku ekwentị na vidiyo.
77. Nwaa memory café. Nzukọ ndị na-abịa n’enweghị nkwadebe maka ndị na-ebi ná dementia na ndị na-elekọta ha. Jụọ ụlọ ọrụ ọdịmma ma ọ bụ otu nkwado dementia mpaghara gị ihe dị nso.
78. Rie nri n’èzí n’oge dị jụụ. NIA na-atụ aro ụlọ nri a maara, dị jụụ n’oge ndị na-adịghị ọtụtụ ndị, ya na tebụl dị nso ụlọ mposi.
79. Gaa n’ụlọ nzukọ ndị okenye ma ọ bụ mmemme ehihie ndị okenye. Ịnọnyere ya maka ya na ezumike maka gị.
80. Nọrọ oge na ụmụaka. Nleta dị mkpụmkpụ, dị jụụ site n’ụmụ nwa nwa, ma ọ bụ ịgụrụ nwatakịrị akwụkwọ onyonyo.
81. Kekọrịta akwụkwọ akụkọ n’elu kọfị. Gụọ isi okwu n’olu elu. Omume ahụ dị mkpa karịa akụkọ.
82. Nyere onye ọzọ aka. Pịkọta ibe ụka ma ọ bụ mee kaadị maka onye agbataobi.

Ọrụ okpukpe na mmụọ

Soro omenala onye ahụ, ma ọ bụ enweghị. NIA na-atụ aro ofufe a maara, ọgụgụ, egwu nsọ, ekpere, nchegharị uche na omume ememe.

83. Gaa ofufe a maara. Họrọ nke dị jụụ, nọdụ nso ụzọ, gwakwa ndị nọ ebe ahụ banyere dementia.
84. Lee ofufe n’ịntanetị n’ụbọchị ịpụ pụọ na-adị ukwuu.
85. Kpee ekpere ma ọ bụ gụọ ọnụ. Okwu ndị a maara, a gụrụ nwayọọ. Ọ nwere ike isonye n’akụkụ ndị ọ maara.
86. Bụọ abụ ofufe ma ọ bụ egwu nsọ site n’omenala ya.
87. Debe omume ememe. Kandụl batrị, ngozi, ihe ịchọ mma ọ na-eji mgbe niile.
88. Kekọrịta oge dị jụụ. Nọdụ n’ubi ma ọ bụ lee mgbe anyanwụ na-ada.

Anụ ụlọ na anụmanụ

NIA na-atụ aro inye nri, ịkpụ ntutu, ije, ma ọ bụ ịnọdụ na ijide anụ ụlọ.

89. Kpụọ nkịta ma ọ bụ nwamba dị jụụ ntutu n’ogologo, nwayọọ.
90. Nyekọrọ anụ ụlọ nri ọnụ. Ị tụọ; ya awụsa.
91. Gaa ije na nkịta ọnụ. Ị na-ejide eriri.
92. Jide anụ ụlọ n’apata ụkwụ. Nwamba dị jụụ n’elu akwa nwere ike ime ka obi dị jụụ nke ukwuu.
93. Nabata anụmanụ na-abịa ileta. Ụfọdụ ụlọ nlekọta na mmemme ehihie na-anabata ọbịbịa anụmanụ. Jụọ n’mpaghara.
94. Nye anụmanụ dị nro yiri nke ọkụ. Ọ bụrụ na enweghị anụ ụlọ, ụfọdụ ndị na-anụ ụtọ ijide nwamba ma ọ bụ nkịta plush yiri nke ọkụ. Nye ya n’ụzọ dị mfe, ọ bụghị dị ka ihe egwuregwu, nabatakwa mba.

Ọrụ oge

Debe ọdịnala, mana dị mfe karịa. NIA na-atụ aro ịbụ onye na-eche eziokwu na inwe ebe dị jụụ maka ezumike n’oge ememe nwere mkpọtụ.

95. Chọọ ụlọ ka o dabara oge ahụ. Ihe ọkụkụ ma ọ bụ ifuru ọhụrụ n’elu tebụl.
96. Mee nri ememe. Kpụọ ntụ ọka achịcha ma ọ bụ tee ihe ụtọ n’elu achịcha. Ị na-ejikwa oven.
97. Kwụnye ihe ịchọ mma. Ihe ịchọ mma na-adịghị agbajikwa, nyefee otu n’otu.
98. Gaa leba ìhè anya n’ụgbọ ala. Njem abalị dị mkpụmkpụ na-achọghị ihe ọ bụla ma e wezụga ịnọnyere.
99. Kụọ mkpụrụ ifuru. Pịa mkpụrụ n’ime ite wee lee ka ha na-epupụta.
100. Kpụpụ ọka ma ọ bụ pịa peas. Ọrụ mpụta ụlọ n’oge okpomọkụ nwere efere n’apata ụkwụ.
101. Dee adreesị n’elu kaadị ememe. Ọ bịanye aka, tinye stampụ ma ọ bụ mechie; ị na-ejikwa adreesị.

Gịnị ma ọ bụrụ na ọrụ anaghị arụ ọrụ?

Kwụsị, nwaakwa ihe dị iche mgbe ọzọ. NIA na-atụ aro ilele maka obi gbawa na ịhapụ onye ahụ ka ọ lee naanị ma ọ bụrụ na ọ masịrị ya. Mba na-apụtakarị na ọrụ ahụ siri ike, oge ya ezighị ezi, ma ọ bụ ihe ọzọ na-ewute ya, dị ka mgbu, agụụ ma ọ bụ mkpọtụ. Mee ya ka ọ pere mpe, nwaa n’oge mbụ n’ụbọchị, ma ọ bụ malite ya n’onwe gị wee lee ma ọ ga-esonye. Lee mgbe ha na-ekwu mba na ahụ erughị ala n’ịgbụ mgbede.

Iji kwekọta ọrụ n’etiti nri na izu ike, lee usoro ụbọchị dị nwayọọ. Maka ihe ndị ị ga-edebere, lee ọrụ a ga-ebipụta, ma ọ bụrụ na ị na-eduzi otu, ọrụ otu n’ụlọ nlekọta. Izu ike gị dịkwa mkpa: lee ilekọta onwe gị dị ka onye na-elekọta.