Ileta Onye Nwere Dementia n'Ụlọ Nlekọta ma ọ bụ n'Ụlọ Ọgwụ

Ileta onye ị hụrụ n’anya n’ụlọ nlekọta ncheta, n’ụlọ nlekọta ndị agadi ma ọ bụ n’ụlọ ọgwụ nwere ike iweta ọtụtụ mmetụta. Ị nwere ike ịnọ na-eche ihe ị ga-ekwu, ihe ị ga-ebu, ma ọ bụ ma nleta ahụ dị mkpa ma ọ bụrụ na ọ gaghị echeta ya. Ọ dị mkpa. National Institute on Aging na-ekwu na ndị nwere Alzheimer na-anụkarị ụtọ ịnọ ọnụ ọbụlagodi mgbe ha na-echetaghị onye bịara. Ibe a na-enye nzọụkwụ bara uru tupu nleta, n’oge nleta na mgbe nleta gasịrị, tinyere ndụmọdụ kpọmkwem maka mgbe a dere onye n’ụlọ ọgwụ.

Kedu ka m ga-esi kwadebe maka nleta?

Obere nhazi na-eme ka nleta dị mfe maka unu abụọ.

• Họrọ oge dị mma. Dementia Australia na-atụ aro ịga leta mgbe onye ahụ na-adịkarị na-ama ihe kacha, nke bụ ụtụtụ ma ọ bụ n’etiti ehihie maka ọtụtụ ndị. Family Caregiver Alliance na-atụ aro ịmụta usoro ụlọ nlekọta ahụ ma gaa leta n’oge ezumike kama oge ọrụ.
• Jụọ ndị ọrụ. Jụọ otu onye ahụ si dị taa, ma lelee iwu ọ bụla banyere nri, anụ ụlọ ma ọ bụ njem.
• Kwadebe obere akpa nleta. Otu ihe ma ọ bụ abụọ unu ga-eso kesaa zuru ezu (lee ndepụta n’okpuru).
• Hazie isiokwu ole na ole. Onye ahụ nwere ike ọ nweghị ozi ọhụrụ, ya mere bute nke gị: ozi ezinụlọ, ihu igwe, egwuregwu bọọlụ, akụkọ na-atọ ọchị.
• Hazie olileanya nke gị. Ụfọdụ nleta ga-adị ọkụ obi ma bụrụ nke ọtụtụ mkparịta ụka. Ndị ọzọ ga-adị jụụ ma ọ bụ sie ike. Abụọ ahụ bụ ihe nkịtị.

Gịnị ka m kwesịrị ibu?

Bute ihe unu ga-eso kesaa, ọ bụghị ihe na-anwale ya. Ezigbo nhọrọ gụnyere:

• Obere album foto nwere foto buru ibu, doro anya. Dee aha na ozi n’azụ ha maka ndị ọrụ.
• Ndepụta egwu nke abụ ndị ọ hụrụ n’anya n’ekwentị, ya na headphone dị mfe ma ọ bụ obere speaker.
• Ihe dị nro iji jide, dị ka akwa nkpuchi, scarf ma ọ bụ sweta a maara.
• Mmanụ aka maka ịhịa aka nwayọọ, ma ọ bụrụ na onye ahụ nụrụ ụtọ imetụ aka.
• Akwụkwọ akụkọ ma ọ bụ akwụkwọ foto banyere mmasị ochie, dị ka ịkọ ubi, ụgbọala, nnụnụ ma ọ bụ isi nri.
• Nri ọ hụrụ n’anya, ma ọ bụrụ na ndị ọrụ sị na ọ dị nchekwa.
• Ihe ndị a maara maka ụlọ ya. Family Caregiver Alliance na-atụ aro ifuru, osisi, foto ezinụlọ na ọrụ nka, ma ọ bụ nnukwu akwụkwọ ngosi nke foto ezinụlọ si n’oge gara aga.
• Tablet, maka ilekọ foto ezinụlọ ma ọ bụ ikpọ egwuregwu dị nro ọnụ.

Gịnị ka anyị nwere ike ime ọnụ n’oge nleta?

Ime ihe ọnụ na-ewepụ nrụgide n’ahụ mkparịta ụka. Dementia Australia na-atụ aro ilele foto, ọrụ aka dị mfe, ịkụ obere osisi, egwu, ịkesa nri, ma ọ bụ ịjegharị n’ogige. Echiche ole na ole ọzọ:

1. Lee foto. Gosi ihe ị na-ahụ: “Lee okpu ahụ.” “Ebe a n’akụkụ mmiri mara mma.” Hapụ onye ahụ ka ọ duru. Zere “Onye bụ nke a?”
2. Kpọọ egwu ma bụọ abụ. Abụ ndị a maara nwere ike ịweli mmetụta ma weta oge unu na-eso kesaa, ọbụlagodi mgbe mkparịta ụka sie ike.
3. Jee ije mkpụmkpụ. Family Caregiver Alliance na-atụ aro ịga ije gburugburu ụlọ ahụ, karịsịa n’ogige ma ọ bụrụ na e nwere otu. Ịkwọ ya n’oche wiilị na-agụkwa.
4. Hịa aka. Obere mmanụ na ịhịa nwayọọ n’aka nwere ike ime ka obi dị jụụ.
5. Nyere aka n’ịchọ mma. Dementia Australia kwuru ịkpa isi, ịkpa agba n’mkpịsị aka ma ọ bụ inyere onye ahụ aka iyi uwe ọ hụrụ n’anya, ma ọ bụrụ na ọ na-anụ ụtọ ya.
6. Kpọọ egwuregwu dị mfe. Family Caregiver Alliance na-atụ aro kaadị, domino, ma ọ bụ ihe ọ bụla onye ahụ na-akpọkarị. Na tablet, enwere ike ikpọ Onyonyo ndị dakọrọ ka onyonyo na-anọ ebe a na-ahụ ha na-enweghị elekere. Foto ndị dakọrọ na-eme foto ndị ị họrọ egwuregwu ndị dakọrọ, foto ndị ahụ na-anọkwa na browser gị.
7. Lee ihe ọnụ. Family Caregiver Alliance na-atụ aro ihe nkiri na-atọ ọchị na ihe nkiri ochie. Ọbụlagodi na onye ahụ enweghị ike ịgbaso akụkọ ahụ, ị nwere ike ịnọdụ nso ma soro ya nọrọ oge.
8. Gụọ ya ọnụ. Obere uri, akụkụ ọ hụrụ n’anya, ma ọ bụ akwụkwọ ozi si n’aka onye ezinụlọ.
9. Naanị nọdụ ọnụ. Ijide aka ma ọ bụ ịnọdụ n’udo bụ nleta n’ezie. Alzheimer’s Association na-ekwu na ọ dị mma ịmaghị ihe ị ga-ekwu, na ịnọ gị ebe ahụ dị mkpa karịa.

Kaadị mkparịta ụka nwere ike inye aka mgbe ihe ị ga-ekwu gwụrụ gị. Kaadị ọ bụla nwere onyonyo na ihe mmalite mepere emepe.

Kedu ka m ga-esi kwuo okwu n’oge nleta?

• Kọwaa onwe gị ugboro ọ bụla. “Nna, ọ bụ m Chike, nwa gị nwoke.” NIA na-atụ aro ka ndị ọbịa kọwaa onwe ha n’ụzọ dị mkpụmkpụ ịmalite mkparịta ụka.
• Bịaruo ya site n’ihu ma nọdụ n’ọkwa anya.
• Ekwela ya ihe ọ na-ezighị ezi ma ọ bụ rụọ ụka. NIA na-atụ aro ka ndị ọbịa ghara ịkwado onye ahụ ma ọ bụrụ na ọ mehie ma ọ bụ chefuo ihe.
• Nwee ntachi obi mgbe okwu na-esi ike ịchọta. Nye oge zuru ezu.
• Zaa mmetụta. Ọ bụrụ na onye ahụ dị ka onye nwere iru uju ma ọ bụ nchegbu, nabata ya tupu ị gbanwee okwu.
• Zere ajụjụ dị ka ule dị ka “Ị na-echeta m?” ma ọ bụ “Gịnị ka ị rie n’ehihie?”

Lee ndụmọdụ mkparịta ụka anyị maka ndị ọzọ.

Gịnị ka m ga-eme mgbe ha sịrị “Achọrọ m ịlaghachi ụlọ”?

Zaa mmetụta dị n’azụ okwu ahụ (nduzi anyị banyere mgbe onye na-arịọ ịlaghachi ụlọ mgbe niile na-aga n’ihu). Family Caregiver Alliance na-akọwa na “Achọrọ m ịlaghachi ụlọ” na-abụkarị ụzọ ikwu “Obi adịghị m mma,” ma na-atụ aro azịza dị ka “Kọọrọ m banyere ụlọ gị” ma ọ bụ “Gịnị bụ ihe ị hụrụ n’anya kacha n’ụlọ?” Dementia Australia gbakwunyere na “ụlọ” nwere ike ịpụta oge ma ọ bụ ebe onye ahụ nọ n’udo, dị ka oge ọ bụ nwata.

Nwaa:

• ịnabata mmetụta ahụ: “Ọ dị ka na ị na-atụ ụlọ.”
• inye nkasi obi site n’imetụ aka, ma ọ bụrụ na ọ masịrị ya
• ilele foto ma ọ bụ ikwu banyere ụlọ ezinụlọ
• inye ije, ihe ọṅụṅụ ma ọ bụ nri ntakịrị

Zere ịrụ ụka ma ọ bụ ikọwa ihe mere o jighị pụọ. Ọ naghị adịkarị aka ma na-abawanye nsogbu.

Ogologo oge ole ka nleta kwesịrị ịdị?

Nke dị mkpụmkpụ ma na-eme ugboro ugboro na-adịkarị mma. Family Caregiver Alliance na-ekwu na onye ahụ anaghị echetakarị ma ị nọrọ nkeji ise ma ọ bụ awa ise, ma na-atụ aro na nleta mkpụmkpụ atọ n’izu nwere ike ịdị mma karịa otu ogologo. Dementia Australia na-ekwu na enweghị ọnụọgụ nleta ziri ezi ma ọ bụ ogologo oge ziri ezi.

N’izu ndị mbụ mgbe e kwagara n’ụlọ nlekọta ncheta, Family Caregiver Alliance na-atụ aro ịleta ugboro ugboro, wee jiri nwayọọ nwee usoro nkịtị. Jụọ ndị ọrụ ihe ha na-ahụ.

Kedu ka m ga-esi laa n’emeghị ka obi mgbu bụrụ ya?

Ịla nwere ike ịbụ akụkụ kacha sie ike. Dementia Australia na-atụ aro:

• Kwuo ogologo oge ị ga-anọ mgbe ị bata. “Enwere m ike ịnọ otu awa, wee m ga-aga ahịa.”
• Jiri ọrụ mee njedebe nkịtị. “Mgbe anyị gwụchara abụ a, m ga-apụ.”
• Kwekọọ ya na nri ma ọ bụ ọrụ, ma ọ bụ rịọ ndị ọrụ ka ha nyere onye ahụ aka ịnọdụ n’ihe ọzọ.
• Debe ịsị ka ọ dị dị mkpụmkpụ ma bụrụ otu ihe ahụ kwa mgbe. Ịnọgide, ịrịọ mgbaghara ma ọ bụ ịnọ “ntakịrị oge ọzọ” nwere ike ime ka ịsị ka ọ dị n’ọdịnihu sie ike.

Mgbe ị pụọ, ọ bụ ihe nkịtị ịnọ n’iru uju. Hapụ onwe gị ka ị zuru ike. Ọ bụrụ na onye ahụ nwere obi mgbu, ndị ọrụ nwere ike inye ya aka ịdị jụụ n’oge na-adịghị anya.

Ileta onye nwere dementia n’ụlọ ọgwụ

Ụlọ ọgwụ nwere mkpọtụ, adịghị amara ma jupụtara na ndị a na-amaghị, nke nwere ike ịdị oke ike maka onye na-ebi ná dementia. Nduzi NIA banyere iburu onye nwere Alzheimer gaa n’ụlọ ọgwụ na-atụ aro:

• Nweta onye ga-anọ n’akụkụ onye ahụ dịka o kwere omume: onye ezinụlọ, enyi a tụkwasịrị obi ma ọ bụ onye nlekọta e goro.
• Nye ndị ọrụ ibe ozi nke onwe onye nwere usoro ya, aha ọ chọrọ, ihe ọ hụrụ n’anya na ihe ọ na-adịghị ahụ n’anya, ihe nwere ike ịkpali ya, na ihe ịrịba ama nke mgbu na-abụghị okwu. Tinye ndị e depụtara n’ime ụlọ na n’ebe ndị nọọsụ nọ.
• Nyere aka n’iri nri na ịṅụ ihe. Ndị okenye nwere ike ịmalite ịnweghị nri zuru ezu n’ụlọ ọgwụ. Meghee ihe ndị e ji echekwa nri, nyere aka n’oge nri, rie ya ọnụ, ma nye ihe ọṅụṅụ.
• Bute ihe na-eme obi jụụ dị ka foto ma ọ bụ ihe ime mmụọ.
• Belata mkpọtụ. Gbanyụọ TV ma belata olu ekwentị na ihe mkpọsa.
• Nwaa omume na-eme obi jụụ, dị ka egwu dị nro, ịgụ ihe, ekpere, ibụ abụ ma ọ bụ ilele foto ochie.
• Gbaa ya ume ka ọ na-agagharị dịka o si dị nchekwa, ya na nkwenye ndị ọrụ.
• Gwa dọkịta ozugbo ma ọ bụrụ na onye ahụ dị ka ọ ka njọ ma ọ bụ dị iche na mberede. NIA na-akọwa na mgbagwoju anya dị oke njọ na mberede, nke a na-akpọ delirium, nwere ike ịbụ nsogbu dị ka ọrịa, ahụ ọkụ, akpịrị ịkpọ nkụ ma ọ bụ mmetụta ọgwụ, ma chọọ nlekọta ahụike.

Nleta dị mkpụmkpụ, dị jụụ nke onye a maara na abụ ọ hụrụ n’anya nwere ike ịbụ akụkụ kacha enye nkasi obi n’ụbọchị n’ụlọ ọgwụ.

Iburu ụmụaka na nleta

Ụmụaka nwere ike iweta ọtụtụ ọkụ obi. Kwadebe ha tupu oge eruo site n’okwu dị mfe, bụ eziokwu, debe nleta ahụ dị mkpụmkpụ, nyekwa ha ọrụ, dị ka igosi eserese ma ọ bụ inyefe foto. NIA na-atụ aro na ụmụaka na ndị nwere Alzheimer nwere ike ịnụ ụtọ ọrụ dị mfe ọnụ, dị ka ilele album foto ma ọ bụ ige ntị n’egwu. Dementia Australia na-atụ aro iburu obere akpa nke ihe ụtọ ma ọ bụ ihe dị jụụ iji mee ka ụmụaka dị obere nwee ihe ha na-eme.

Lekọtakwa onwe gị

Ileta nwere ike ịgwụ ike ma bụrụ ihe na-emetụ mmetụta, karịsịa ma ọ bụrụ na onye ahụ agbanwewo nke ukwuu. Ọ dị mma ileta nke na-adịghị ahụkarị ma ọ bụrụ na ịchọrọ ya, iburu enyi maka nkwado, ma ọ bụ ịpụ n’oge n’ụbọchị ọ siri ike. Maka echiche banyere ilekọta onwe gị, lee ilekọta onwe onye na-elekọta. Ọ bụrụ na ị bi n’ebe dị anya, lee nduzi anyị banyere oku ekwentị na vidio.