Oku Ekwentị na Vidiyo maka Onye Nwere Dementia

Ibi n’ebe dị anya na onye nwere dementia nwere ike ime ka ị chee na enweghị ike ime ihe ọ bụla. Oku ekwentị na vidiyo agaghị anọchi ịnọ ya nso n’ahụ, mana ha nwere ike iweta oge njikọ n’ezie mgbe ị hazie ha nke ọma. Ihe dị mkpa bụ ịkwụsị ịnwa ịkparịta ụka dị ka ọ na-adị mgbe a na-ajụta ibe, kama hazie ihe dị mfe unu ga-ekekọrịta. Ibe a na-ekwu ọrụ ndị na-arụ ọrụ n’elu vidiyo na ekwentị, otu esi atọ oku, na ihe onye nọ n’ebe ahụ nwere ike ime iji nyere aka.

Gịnị mere o ji kwesị ịhazi ihe a ga-eme n’oku?

Ihe a ga-eme na-enye oku ọdịdị. “Kedu ka ị mere? Gịnị ka ị mere taa?” na-arịọ onye ahụ ka o chetara ma kọọ, nke nwere ike isiri ya ike ma bụrụ nrụgide. “Lee, tomato ndị ahụ eruola” adịghị arịọ ya ihe ọ bụla ma ọlị.

Alzheimer’s Association na-ekwu na mkparịta ụka n’etiti otu buru ibu n’elu vidiyo nwere ike ịdị ike, na-atụkwa aro ịgbakwunye usoro n’oku site n’ihe dị ka ịbụ abụ ma ọ bụ ikekọrịta foto.

Ọrụ ndị gịnị na-arụ ọrụ n’oku vidiyo?

Igosi ihe

Kpọta ụwa gị n’ebe ọ nọ. Jiri nwayọọ kwagharịa igwefoto gburugburu ubi gị, gosi ya nkịta, gosi ya ihe ị na-esi, bulie eserese nwa nwa gị ka ọ hụ, ma ọ bụ tụpụta ekwentị n’èzí windo. Kọwaa ihe ị na-ahụ n’okwu dị mfe, hapụkwa oge ka ọ zaa. Ọ dịghị mkpa ajụjụ.

Ilele foto ọnụ

Bulie foto ochie n’ihu igwefoto, ma ọ bụ kerịta ihuenyo gị igosi foto buru ibu ole na ole otu n’otu. Kwuo ihe ị na-ahụ: “Lee okpu nna nna gị.” Zere “Onye bụ nke a?” ma ọ bụ “Ị na-echeta?” Ọ bụrụ na onye ahụ kpọrọ onye aha na-ezighị ezi, soro ya. Lee nduzi ncheta ihe gara aga anyị maka ihe ndị dị nwayọọ ị ga-ekwu.

Ịgụ n’olu elu

Gụọ obere abụ, ekpere, akwụkwọ ọ hụrụ n’anya, akwụkwọ ụmụaka nke ị na-agụrụ nwa nwa gị n’otu oku ahụ, akwụkwọ ozi sitere n’aka onye ikwu, ma ọ bụ otu ibe n’akwụkwọ ọ hụrụ n’anya. Ịgụ n’olu elu na-enye onye ahụ ihe dị jụụ ịge ntị na ya n’ejighị mkpa zaa.

Ịbụ abụ ma ọ bụ ige egwu ọnụ

Bụọ abụ ọ maara nke ọma, ma ọ bụ kpọọ egwu ọ hụrụ n’anya n’akụkụ gị. Ịso bụọ abụ dị mfe karịa ikwu okwu maka ọtụtụ ndị. Lee nduzi ọrụ egwu anyị.

Isi nri ma ọ bụ ime achịcha n’otu oge

Alzheimer’s Association na-atụ aro ịhazi oku vidiyo iji sie ma ọ bụ mee otu nri pụrụ iche ọnụ. Tọọ oku n’ụlọ nri abụọ. Onye nọ n’ebe ahụ nwere ike ịgwakọta ma ọ bụ nụ ụtọ ya mgbe ị na-eso kaadị usoro nri ochie ya.

Ilele ihe ọnụ

Alzheimer’s Association na-atụ aro ilele ihe nkiri ọ hụrụ n’anya n’otu oge site n’ụlọ dị iche iche mgbe unu na-ekwu okwu n’ekwentị ma ọ bụ vidiyo. Maka onye nwere dementia, obere ihe nkiri, ihe e gosiri na TV mgbe ochie ma ọ bụ egwuregwu bọọlụ nwere ike ịdị mma karịa ihe nkiri zuru ezu.

Ịkpọ egwuregwu dị nwayọọ n’elu ihuenyo e kerịtara

Ọtụtụ ngwa oku vidiyo na-ahapụ gị ikerịta ihuenyo gị. Ị na-emepe egwuregwu ma na-apị; onye ahụ na-agwa gị ma ọ bụ na-egosi foto ọ ga-ahọrọ. Ma ọ bụ onye enyemaka nọ n’ebe ahụ na-emepe otu egwuregwu ahụ na tablet wee na-apị maka ya mgbe unu na-ekwurịta okwu.

Egwuregwu ndị na-arụ ọrụ nke ọma n’ụzọ a:

• Finish the Saying: ị na-agụ okwu a maara nke ọma, ọ na-ekwu ngwụcha ya, ihe ịkparịta ụka na-esochikwa.
• Picture Pairs: egwuregwu dị nwayọọ nke ịchọta foto yiri onwe ha nwere foto buru ibu nwere ike ịnọ ebe a na-ahụ ha, enweghị elekere na enweghị akara.
• Conversation Cards: foto na ajụjụ mepere emepe a ga-akparịta ọnụ.
• Photo Pairs: egwuregwu ịchọta yiri onwe ha e mere site na foto ị họọrọ n’ngwaọrụ gị. Foto ndị ahụ na-anọ n’ihe nchọgharị gị, onye ahụ na-ahụkwa ha site n’ihuenyo e kerịtara.

Ozi e dekọrọ

Mgbe oku ndụ na-esiri ike, dekọọ obere vidiyo: ekele, abụ, ije gburugburu ubi gị. Onye enyemaka nwere ike ịkpọ ya n’oge dị jụụ, ugboro ole onye ahụ nwere obi ụtọ. Alzheimer’s Association kwuru ịdekọ na izipu oge pụrụ iche, dị ka ụmụaka na-emeghe onyinye.

Gịnị banyere oku ekwentị nkịtị?

Oku ekwentị ka dị mkpa. Dementia Australia na-atụ aro ịkpọ oku n’otu oge kwa ụbọchị na ịghara ịgba ọsọ, ebe ndị nwere dementia nwere ike ịchọ oge ka ha banye na mkparịta ụka. N’ekwentị:

• Kwuo aha gị na otu unu si dị ná mmekọrịta ozugbo: “Nna, ọ bụ m Ada, nwa gị nwanyị.”
• Kwuo okwu nwayọọ, n’ahịrịokwu mkpụmkpụ, otu echiche n’otu oge.
• Nye akụkọ kama ịrịọ ya: “Abalị ụnyaahụ, m sere nri gị ahụ ị na-esi.”
• Gụọ obere abụ, ma ọ bụ bụọ otu akụkụ nke abụ ọ hụrụ n’anya.
• Mee ya mkpụmkpụ, kwụsịkwa n’ụzọ na-enye obi ụtọ.

Dementia Australia na-ekwukwa na oku vidiyo nwere ike inye aka mgbe ikwu okwu na-esiwanye ike, ebe onye ahụ nwere ike ịhụ ihu gị. Ọ bụrụ na oku ekwentị na-agbagwoju anya, nwaa vidiyo, ma ọ bụ n’ụzọ ọzọ.

Kedu ka m ga-esi tọọ oku vidiyo nke na-arụ ọrụ?

Tupu oku ahụ:

1. Họrọ oge a na-eme mgbe niile mgbe onye ahụ na-adịkarị zuru ike, debekwa ya. Usoro na-enyere aka.
2. Kwurịta okwu na onye enyemaka nọ n’ebe ahụ. Ozi e zitere ụbọchị tupu oku na-enyere ya aka ịhazi.
3. Lelee ngwaọrụ ahụ. Tablet dị n’elu ihe e debere ya dị mfe karịa ekwentị e jidere n’aka. Hụ na ọkụ ya zuru ezu, na ihuenyo na-egbu ìhè, na ụda dị elu nke ọma. Gbanye ihe e dere n’okwu (captions) ma ọ bụrụ na ngwa ahụ na-enye ya na onye ahụ na-agụ nke ọma.
4. Hazie otu ọrụ wee kwadebe ihe niile.

N’oge oku ahụ:

• Nọdụ nso igwefoto n’ìhè dị mma, na-eche windo ihu, ọ bụghị ya n’azụ gị.
• Gosi onwe gị oge ọ bụla, site n’aha na otu unu si dị ná mmekọrịta.
• Otu olu n’otu oge. Alzheimer’s Association na-ekwu na ọtụtụ olu na-ekwu n’otu oge siri ike maka ndị na-ebi ná dementia na ndị ịnụ ihe adịghị mma ha. Ọ bụrụ na ọtụtụ ndị ikwu sonyere, na-agbanwe n’otu n’otu ma ọ bụ mee ka ha bụrụ mmadụ abụọ ma ọ bụ atọ.
• Jụọ otu ajụjụ n’otu oge. Family Caregiver Alliance na-atụ aro ajụjụ dị mfe nwere azịza ee ma ọ bụ mba, na igosi nhọrọ mgbe ị nwere ike.
• Hapụ ya oge zuru ezu. Chere azịza. Ọ dị mma ịtụrụ aro otu okwu ma ọ bụrụ na ọ na-achọ ya.
• Jiri ihu na olu gị. Mee ọchị, kwee isi, debekwa ụda olu gị n’obi ọma. Ọdịdị ihu na-ekwukarị ihe karịa okwu.
• Edozila ya. Ọ bụrụ na onye ahụ ekwu ihe na-adịghị mma, hapụ ya.

Ịkwụsị oku ahụ:

• Kwụsị tupu onye ahụ ada ike, ma ọ bụrụ na o kwere omume n’oge ọ nọ n’obi ụtọ.
• Jiri otu okwu ịhapụ ya oge ọ bụla: “Aga m akpọ gị echi n’ehihie. Enwere m gị n’anya.”
• Akwụsịla ya ogologo.

Ndụmọdụ maka onye enyemaka nọ n’ebe ahụ

Ọ bụrụ na ị bụ di ma ọ bụ nwunye, onye enyemaka, nwanne ma ọ bụ onye ọrụ na-enyere aka n’oku ahụ, ị na-eme ka o kwe omume.

• Tọọ ebe dị jụụ. Gbanyụọ TV ma mechie ụzọ.
• Malite oku ahụ n’onwe gị, wee nye onye ahụ tablet dị n’elu ihe e debere ya ma ọ bụ jide ya n’ókè anya.
• Nọdụ n’akụkụ ha, ọ bụghị n’ihu ha. Ịnọnyere gị na-eme ka obi dị ha jụụ. Gbaa ha nwayọọ ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa: “Lee, ọ bụ Ada.”
• Bụrụ aka. Bulie foto, pị egwuregwu, tụgharịa tablet igosi ụlọ ahụ.
• Lezie anya n’ike ọgwụgwụ ma ọ bụ n’ahụ erughị ala, gwakwa onye na-akpọ oku mgbe oge eruola ịkwụsị.
• Gwa onye na-akpọ oku ihe rụrụ ọrụ. “Ọ hụrụ nkịta ahụ n’anya” na-enyere aka ịhazi oku ọzọ.

NIA na-atụ aro na ndị ikwu nọ n’ebe dị anya nwere ike inyere onye agadi aka ịmụta ihe ekwentị ya nwere ike ime, dị ka oku vidiyo. N’oge ndị ọzọ nke dementia, onye enyemaka ga-achọkarị ijikwa ngwaọrụ ahụ kpam kpam. Nke ahụ dị mma.

Ọ bụrụ na onye ahụ bi n’ụlọ nlekọta, Alzheimer’s Foundation of America na-atụ aro ịjụ ma ụlọ ahụ na-enyere ezinụlọ aka n’oku vidiyo. AFA kwukwara banyere ezinụlọ na-ezigara onwe ha foto site n’aka ndị ọrụ nlekọta, na izipu nri obere ọ hụrụ n’anya ma ọ bụ obere ihe nkasi obi, mgbe ha lerechara ihe ụlọ ahụ kwere.

Gịnị ma ọ bụrụ na oku adịghị aga nke ọma?

Ụfọdụ oku ga-agbagwoju anya, ghara inwe ndụ ma ọ bụ mee ka obi ghara ịdị mma. Nke ahụ abụghị ụta gị, ọ pụtaghịkwa na oku adịghị bara uru.

• Ọ bụrụ na ihuenyo ahụ na-agbagwoju onye ahụ anya, gbanwee gaa n’oku ekwentị ma ọ bụ ozi e dekọrọ.
• Ọ bụrụ na obi adịghị ya mma, nabata mmetụta ya, kwuo ihe na-eme ya obi ike, kwụsịkwa nwayọọ.
• Ọ bụrụ na oku na-adịghị mma n’otu oge n’ụbọchị, nwaa oge ọzọ.
• Ọ bụrụ na o chere na ị bụ onye ọzọ, soro ya n’obi ọma.

Ọ dị mma ịkwụsị n’oge. Oku mkpụmkpụ, nke nwere obi ọma bụ nsonaazụ dị mma.

N’etiti oku

Nọgide na-anọ n’ụzọ ndị ọzọ. Dementia Australia na-atụ aro izipu kaadị, ozi email, foto ma ọ bụ obere onyinye. Kaadị mpempe akwụkwọ kwa izu nwere otu foto buru ibu na obere ozi nwere ike ịgụ ya ugboro ugboro. Kaadị mkparịta ụka a ga-ebipụta nke e zigara onye enyemaka nwere ike inye oku ọzọ isiokwu dị njikere.

Maka ndụmọdụ banyere ịhọrọ na ịtọ tablet, lee tablet na ihuenyo. Maka oge a ga-anọ ọnụ n’ezie, lee nduzi anyị banyere ileta.