Wsparcie komunikacji wielojęzycznej przy demencji

Osoby, które mówią więcej niż jednym językiem, mogą porozumiewać się inaczej, gdy demencja wpływa na ich trudności ze znalezieniem słów lub ze zrozumieniem. Niektóre osoby zaczynają używać języka, którego nauczyły się wcześniej; inne nie. Najbardziej pomocnym pierwszym krokiem jest zapytanie, który język jest teraz wygodny, a następnie podążanie za tym, co wybiera dana osoba.

Alzheimer’s Society podaje, że preferencje językowe mogą się różnić, i sugeruje używanie języka, w którym osoba zwykle się porozumiewa. Alzheimer’s Association wymienia także powrót do języka ojczystego jako jedną z możliwych zmian w komunikacji. Zmiany te nie dotyczą wszystkich i nie wskazują etapu demencji.

Jakiego języka powinienem lub powinnam używać?

Zapytaj osobę, w jakim języku chce prowadzić tę rozmowę. Jej preferencje mogą się zmieniać w zależności od tematu, miejsca lub pory dnia. Jeśli osoba przechodzi na inny język, nie traktuj tego jak testu i nie nalegaj, aby kontynuowała w języku, który rozumiesz.

Jeśli mówisz w języku, który osoba preferuje, używaj znanych słów i daj jej czas na odpowiedź. Jeśli znasz tylko kilka słów, powiedz o tym szczerze i korzystaj także z gestów, przedmiotów lub obrazków. Wskazówki dotyczące języka od Alzheimer’s Society zwracają uwagę, że umiejętności językowe mogą się zmieniać z dnia na dzień i mogą na nie wpływać zmęczenie, ból lub choroba.

Co może pomóc w codziennej rozmowie?

Pamiętaj o ogólnych zasadach komunikacji i dodaj wsparcie dopasowane do języka osoby:

• Używaj znanych słów i nazw. Zapytaj osobę lub kogoś, komu ufa, jakich słów używa na co dzień na przedmioty, członków rodziny i rutynowe czynności.
• Pokazuj, nie tylko mów. Wskaż kubek, pokaż dwie możliwości albo użyj znanego zdjęcia lub przedmiotu. Gest może pomóc, gdy trudno znaleźć właściwe słowo.
• Zaczekaj. Daj osobie czas na wysłuchanie i odpowiedź. Nie kończ każdego zdania za nią i nie powtarzaj pytania w kilku językach naraz.
• Przekazuj jedną myśl na raz. Długie wyjaśnienie może być trudne w każdym języku. Użyj krótkiego zdania, zrób pauzę, a potem sprawdź, czy osoba chce usłyszeć więcej.
• Zadbaj o słuch i wzrok. Okulary, aparaty słuchowe, dobre oświetlenie i spokojne otoczenie mogą ułatwić rozumienie.

Jeśli osoba woli czytać, zapytaj, czy ważne informacje są dostępne na piśmie w jej języku. Nie polegaj na automatycznym tłumaczeniu w przypadku decyzji medycznej, zgody lub instrukcji dotyczącej leków; potwierdź ważne informacje u osoby udzielającej opieki.

Co zrobić, jeśli nie mówię w języku, który osoba preferuje?

Zapytaj, czy osoba chciałaby, aby do codziennej rozmowy dołączył zaufany dwujęzyczny przyjaciel lub członek rodziny. Nie zakładaj, że osoba chce, aby ktoś inny tłumaczył; może woleć gesty, obrazki lub inny język, który obie osoby znają.

W przypadku wizyty lekarskiej lub innej rozmowy, która wymaga precyzyjnych informacji, zadzwoń wcześniej do przychodni lub placówki opiekuńczej. Powiedz, jaki język preferuje osoba, i zapytaj, jaka pomoc tłumacza jest dostępna. Departament Zdrowia i Opieki Społecznej Stanów Zjednoczonych wyjaśnia, że rodzina i znajomi mogą nie być w stanie dokładnie przetłumaczyć ważnych informacji medycznych; placówka może wyjaśnić dostępne opcje i lokalne wymagania. Osoba może zdecydować, czy ktoś ma jej towarzyszyć, a placówka organizuje potrzebną pomoc językową.

Podczas wizyty zwracaj się bezpośrednio do osoby i zostaw czas na wypowiedź tłumacza. Sprawdź, czy osoba rozumie pytanie i ma możliwość odpowiedzi własnymi słowami. Jeśli ją wspierasz, dodawaj kontekst tylko wtedy, gdy osoba tego chce.

Kiedy należy zasięgnąć porady medycznej?

Trudności językowe mogą się zmieniać z czasem, ale nagła zmiana to co innego. NHS zaleca natychmiastowe uzyskanie pomocy medycznej, gdy ktoś nagle staje się zdezorientowany. Nie zakładaj, że nagła utrata zdolności komunikacji jest po prostu częścią demencji. Jeśli osoba nagle staje się zdezorientowana, czuje się bardzo źle lub trudno ją obudzić, skontaktuj się z lokalnymi służbami ratunkowymi.

W przypadku stopniowych zmian zanotuj swoje obserwacje i poproś lekarza lub lekarkę tej osoby o poradę. Zapisz, jakiego języka osoba używała, co pomagało jej się komunikować oraz czy była zmęczona lub chora. To opis do rozmowy, nie diagnoza. Nasz przewodnik o wizycie lekarskiej może pomóc w przygotowaniu pytań.

Co mogę przekazać innym osobom wspierającym?

Za zgodą osoby prowadź krótką notatkę dla osób, które mają być zaangażowane. Może ona zawierać język lub dialekt preferowany w mówieniu i czytaniu, znane słowa lub nazwy oraz to, co pomaga osobie nadążać za rozmową. Zapytaj, czy osoba chce, aby w wizytach lub rozmowach o opiece brały udział konkretne osoby. Unikaj zapisywania prywatnych informacji, które nie są potrzebne do udzielenia wsparcia, i powiedz osobie, kto może zobaczyć notatkę. Notatka o języku pomaga ludziom rozpocząć rozmowę w bardziej komfortowy sposób; nie zastępuje tłumacza w złożonej rozmowie o zdrowiu.

Jak mogę wspierać wybory tej osoby?

Język jest częścią tego, jak osoba buduje relacje, ale nie definiuje jej w całości. Pytaj o jej rutynę, zainteresowania, preferencje dotyczące czytania i o osoby, które chce mieć wokół siebie. Za zgodą osoby zapisz pomocne słowa lub wyrażenia dla innych osób wspierających i wyjaśnij, jak z nich korzystać. Zachowaj prywatność notatek i udostępniaj tylko to, na co osoba wyraziła zgodę.

Nie nalegaj, aby osoba ćwiczyła, tłumaczyła dla innych lub udowadniała, co rozumie. Niektóre rozmowy mogą być łatwiejsze w jednym języku, a inne w innym. Komfort, prywatność i wybór osoby są ważniejsze niż trzymanie się jednego języka.

Nasze wskazówki dotyczące komunikacji obejmują proste mówienie, słuchanie i korzystanie z obrazków. Aby uzyskać pomoc w planowaniu po diagnozie, zobacz pierwsze kroki po rozpoznaniu demencji.