Beléle na ame

Kpekpe ɖe Gbe Vovovowo Dodo ŋu le Dementia Belekpɔkpɔ me

Wowɔ asitɔtrɔ le eŋu 5 miniti xlẽGolden Moments ƒe ƒuƒoƒoae ŋlɔe · Alesi míeŋlɔa nui

Ŋuɖoɖo kpuia

Bia gbe si ame la di be yeazã. Ame aɖewo siwo doa gbe vovovowo eye wole agbe nɔm kple dementia ate ŋu azã gbe si wosrɔ̃ tsã, gake esia menɔa ame sia ame ŋu o. Zã nya siwo wònya kple asidede asi, eye nàna ɣeyiɣi geɖe wo. Bia lãmesẽdɔwɔƒewo kpekpeɖeŋu siwo li le gbegɔmeɖeɖe ŋu na atikewɔƒe yiyi.

  • Bia gbe si sɔ na ame la wu le dzeɖoɖo sia me; megasusui o.
  • Ame aɖewo ate ŋu azã gbe si wosrɔ̃ tsã, gake esia medzɔna ɖe ame sia ame dzi o, eye meɖea ame ƒe nɔnɔme fiana o.
  • Zã nya siwo wònya, nàna ɣeyiɣi geɖe wo, eye nàkpe ɖe nuƒoƒo ŋu kple nɔnɔmetatawo alo asidede asi.
  • Hafi nàyi atikewɔƒe la, te ɖe dɔwɔƒea ŋu do ŋgɔ eye nàbia kpekpeɖeŋu siwo li le gbegɔmeɖeɖe ŋu.
  • Ne ame ƒe nuƒoƒo alo gɔmesese trɔ kpata kple tɔtɔ la, ehiã be wòakpɔ atikewɔla enumake.
Le axa sia dzi (6 akpawo) .
  1. Gbe kae wòle be mazã?
  2. Nukae ate ŋu akpe ɖe ŋu le gbesiagbe dzeɖoɖowo me?
  3. Nukae mawɔ ne nyemedoa gbe si ame la lɔ̃na o?
  4. Ɣekaɣie wòle be madi atikewɔla ƒe kpekpeɖeŋu?
  5. Nukae mate ŋu agblɔ na kpekpeɖeŋunalawo bubuwo?
  6. Aleke mate ŋu ade bubu ame la ƒe tiatiawɔblɔɖewo ŋu?

Ame siwo doa gbe wu ɖeka ate ŋu aƒo nu alo ase nu gɔme le mɔ bubu nu ne dementia le tɔtrɔm le alesi wokpɔa nya alo sea nya gɔme ŋu. Ame aɖewo adze gbe si wosrɔ̃ tsã zazã gɔme; ame bubuwo menɔa nenema o. Nu gbãtɔ si akpe ɖe ame ŋu wue nye be nàbia gbe si sɔ na ame la fifia, eye nàwɔ ɖe eƒe didi dzi.

Alzheimer’s Society gblɔ be gbe si ame dina ate ŋu ato vovo eye wokafui be woazã gbe si ame la zãna zi geɖe. Alzheimer’s Association hã yɔ gbãtɔgbegbe zazã ake be enye tɔtrɔ si ate ŋu adzɔ le nuƒoƒo me. Tɔtrɔ siawo medzɔna ɖe ame sia ame dzi o, eye womeɖea ame ƒe nɔnɔme fiana o.

Gbe kae wòle be mazã?

Bia ame la gbe si wòdi be yeazã le dzeɖoɖo sia me. Gbe si wòdi ate ŋu atrɔ le nya si woƒo, teƒe si wole, alo ŋkeke ƒe ɣeyiɣi nu. Ne etrɔ yi gbe bubu dzi la, mègawɔe abe dodokpɔ ene alo azi edzi be wòayi edzi le gbe si nèse gɔme me o.

Ne èdoa gbe si wòlɔ̃na la, zã nya siwo wònya eye nàna ɣeyiɣi wò be wòaɖo eŋu. Ne nya ʋɛ aɖewo koe nènya la, gblɔe nyuie eye nàzã asidede asi, nuwo, alo nɔnɔmetatawo hã. Alzheimer’s Society ƒe mɔfiame le gbe ŋu ɖee fia be gbe ƒe ŋutete ate ŋu ato vovo tso ŋkeke yi ŋkeke, eye ɖeɖiteameŋu, vevesese, alo dɔléle ate ŋu akpɔ ŋusẽ ɖe edzi.

Nukae ate ŋu akpe ɖe ŋu le gbesiagbe dzeɖoɖowo me?

Ðo ŋku nuƒoƒo ƒe aɖaŋu siwo nènya dzi, eye nàtsɔ kpekpeɖeŋu si sɔ na ame la ƒe gbe akpe ɖe eŋu:

  • Zã nya kple ŋkɔ siwo wònya. Bia ame la alo ame si wòka ɖe dzi be nya kawoe wozãna na gbesiagbe nuwo, ƒometɔwo, kple nu siwo wowɔna edziedzi.
  • Fia nu eye nàƒo nu hã. Fia asi kplu, tsɔ tiatia eve fia, alo zã nɔnɔmetata alo nu si wònya nyuie. Asidede asi ate ŋu akpe ɖe ŋu ne nya si wòdi mele bɔbɔe o.
  • Lala. Na ɣeyiɣi ame la be wòase nya gɔme eye wòaɖo eŋu. Mègawu nyagbɔgblɔ ɖesiaɖe nu na eya o alo agbugbɔ nya la abia le gbe vovovowo me zi ɖeka o.
  • Nya ɖeka koe le ɣeyiɣi ɖeka me. Nyatakaka didi ate ŋu asesẽ le gbe ɖesiaɖe me. Zã nyagbɔgblɔ kpui aɖe, tɔ vie, emegbe nàkpɔe ɖa be edi be yease nu bubuwo hã.
  • Kpɔ egbɔ be nukpɔkpɔ kple nusese le nyuie. Aŋkutsyini, nusese ƒe mɔ̃, kekeli nyui, kple teƒe si fa miamiamia ate ŋu ana gbe sesẽ nanɔ bɔbɔe wu.

Ne ame la lɔ̃a nuxexlẽ la, bia nenye be nyatakaka vevi siwo woŋlɔ ɖi li le eƒe gbe me. Mègaka ɖe egɔmeɖeɖe si mɔ̃ wɔ dzi le atikewɔwɔ ƒe nyametsotso, mɔɖeɖe, alo atike zazã ŋuti mɔfiame ŋu o; ɖo kpe nyatakaka veviwo dzi kple lãmesẽdɔwɔla.

Nukae mawɔ ne nyemedoa gbe si ame la lɔ̃na o?

Bia nenye be wòadi be xɔlɔ̃ alo ƒometɔ si wòka ɖe dzi eye wòdoa gbe eve la nakpe ɖe yewo ŋu le gbesiagbe dzeɖoɖowo me. Mègasusui be ame la di be ame bubu naɖe gbe nɛ o; ate ŋu adze agbagba be yeazã asidede asi, nɔnɔmetatawo, alo gbe bubu si wo ame evea siaa sena gɔme.

Ne wole atikewɔƒe yiyi alo dzeɖoɖo bubu si hiã nyatakaka tɔxɛ wɔm la, yɔ atikewɔƒea alo lãmesẽdɔwɔƒea do ŋgɔ. Gblɔ gbe si ame la lɔ̃na na wo eye nàbia gbegɔmeɖeɖe ƒe kpekpeɖeŋu siwo li. U.S. Department of Health and Human Services ɖe eme be ƒometɔwo kple xɔlɔ̃wo mate ŋu aɖe atikewɔwɔ ŋuti nyatakaka veviwo gɔme nyuie ɣesiaɣi o; dɔwɔƒea ate ŋu aɖe eƒe mɔnuwo kple se siwo le mia gbɔ me na wò. Ame la ate ŋu atia nenye be yeadi be ame aɖe nakplɔ ye ɖo, gake dɔwɔlaa awɔ ɖoɖo ɖe gbegɔmeɖeɖe ƒe kpekpeɖeŋu si hiã ŋu.

Le kpekpeɖeŋua me la, ƒo nu na ame la tẽ eye nàna ɣeyiɣi gbegɔmeɖela la be wòaƒo nu. Kpɔ egbɔ be ame la se nya si wobia gɔme eye wòkpɔ mɔnukpɔkpɔ be wòaɖo eŋu le eya ŋutɔ ƒe nyawo me. Ne èle kpekpem ɖe eŋu la, tsɔ nyatakaka bubuwo kpe ɖe eŋu ne edi ko.

Ɣekaɣie wòle be madi atikewɔla ƒe kpekpeɖeŋu?

Gbe ƒe kuxiwo ate ŋu atrɔ le ɣeyiɣi aɖe megbe, gake tɔtrɔ kpata to vovo. NHS kafui be woadi atikewɔla ƒe kpekpeɖeŋu enumake ne ame aɖe va tɔtɔ kpata. Mègasusui be nuƒoƒo ƒe bu kpata nye dementia ƒe akpa ko o. Ne ame la va tɔtɔ kpata, le dɔ lém vevie, alo wòsesẽ be woanyɔe la, te ɖe nutoa me ƒe atikewɔla kpatawo ŋu.

Ne tɔtrɔawo va le blewu la, de dzesii nu si nèkpɔ eye nàbia ame la ƒe atikewɔla be wòafia mɔ wò. Ŋlɔ gbe si wònɔ zazãm, nu si kpe ɖe eŋu wòƒo nu, kple nenye be ɖeɖiteameŋu nɔ eŋu alo menɔ lãmesẽ me nyuie o. Esia nye numeɖeɖe na dzeɖoɖo, menye dɔléle ŋuti nyametsotso o. Míaƒe atikewɔƒe yiyi ƒe mɔfiame ate ŋu akpe ɖe ŋuwò nàdzra nyabiasewo ɖo.

Nukae mate ŋu agblɔ na kpekpeɖeŋunalawo bubuwo?

Ne ame la lɔ̃ la, ŋlɔ nu kpui aɖe na ame siwo wòdi be woakpe ɖe eŋu. Ate ŋu anye gbe alo gbetagbe si wòlɔ̃na le nuƒoƒo kple nuxexlẽ me, nya alo ŋkɔ siwo wònya, kple nu siwo kpena ɖe eŋu wòsea dzeɖoɖo gɔme. Bia nenye be edi be ame tɔxɛ aɖewo nakpe ɖe eŋu le atikewɔƒe yiyi alo belekpɔkpɔ ŋuti nyatakakawo me. Mègaŋlɔ ame ŋutɔ ƒe nyatakaka siwo mehiã na kpekpeɖeŋu o, eye nàgblɔ na ame la ame siwo ate ŋu akpɔ nuŋlɔɖia. Gbe ŋuti nuŋlɔɖi kpena ɖe amewo ŋu wodzea dzeɖoɖo gɔme bɔbɔe wu; meɖɔa gbegɔmeɖela teƒe le lãmesẽ ŋuti dzeɖoɖo sesẽwo me o.

Aleke mate ŋu ade bubu ame la ƒe tiatiawɔblɔɖewo ŋu?

Gbe nye akpa aɖe le alesi ame wɔa kadodo kple amewo ŋu, gake menye ame bliboa katã o. Bia nu tso eƒe gbesiagbenɔnɔ, nu siwo doa dzidzɔ nɛ, nuxexlẽ si wòlɔ̃na, kple ame siwo wòdi be woanɔ eme ŋu. Ne ame la lɔ̃ la, ŋlɔ nya alo nyagbɔgblɔ siwo akpe ɖe ŋu na kpekpeɖeŋunalawo bubuwo eye nàɖe alesi woazã wo me na wo. Lé nuŋlɔɖiawo ɖe adzame eye nàma nu siwo ame la lɔ̃ be woama ko.

Mègazi ame la dzi be wòasrɔ̃ nu, aɖe gbe na ame bubuwo, alo aɖe afia nu si wòse gɔme o. Dzeɖoɖo aɖewo ate ŋu anɔ bɔbɔe le gbe ɖeka me, eye bubuwo hã le gbe bubu me. Ame la ƒe akɔfafa, eƒe adzame, kple eƒe tiatiawɔblɔɖe le vevie wu be woatsi gbe ɖeka ko ŋu.

Míaƒe nuƒoƒo ƒe aɖaŋuwo ƒoa nu tso nuƒoƒo bɔbɔe, toɖoɖo, kple nɔnɔmetatawo zazã ŋu. Ne èdi kpekpeɖeŋu le ɖoɖowɔwɔ ŋu le dementia ƒe nyametsotso megbe la, kpɔ afɔɖeɖe gbãtɔwo le dementia ƒe nyametsotso megbe.

Nyabiase siwo bɔ

Ðe dementia awɔe be ame nagatrɔ azã eƒe gbãtɔgbegbea?

Ame aɖewo siwo le agbe nɔm kple dementia ate ŋu adze gbe si wosrɔ̃ tsã zazã gɔme, gake ame bubuwo menɔa nenema o. Gbe si ame di be yeazã ate ŋu ato vovo le ame, nya si woƒo, kple ŋkeke nu. Bia gbe si sɔ nɛ wu ɖe megbe be nàzãe atsɔ adrɔ̃ eƒe nɔnɔme o.

Ðe wòle be maƒo nu na ame la le eƒe gbãtɔgbegbe me?

Bia gbe si wòdi be yeazã fifia. Ne mia kple eya doa gbe ma ke la, zã nya siwo wònya eye nàna ɣeyiɣi wò be wòaɖo eŋu. Ne menye nenema o la, bia nenye be wòadi be ame aɖe si wòka ɖe dzi eye wòdoa gbe eve la nakpe ɖe yewo ŋu le gbesiagbe dzeɖoɖowo me.

Nukae mawɔ ne nyemese nya si ame la gblɔ gɔme o?

Lé dzi ɖe ƒo eye nàbiae be wòaɖe nu afia, afia asi nu, alo azã nya bubu ne edi. Nɔnɔmetata, nu si wònya nyuie, alo asidede asi ate ŋu akpe ɖe ŋu. Mègadoe kpɔ alo awɔ abe ɖe nèse lãmesẽnya veviwo gɔme ene ne menye nenema o.

Aleke mate ŋu adzra ɖo ɖe atikewɔƒe yiyi ŋu?

Te ɖe atikewɔƒea ŋu hafi nàyi, gblɔ gbe si ame la lɔ̃na na wo, eye nàbia gbegɔmeɖeɖe ƒe mɔnu siwo li. Bia ame si wòdi be wòakplɔ ye ɖo; ame si kpena ɖe eŋu ate ŋu anɔ anyi gake meƒoa nu ɖe eteƒe o.

Ðe gbe ƒe tɔtrɔ kpata nye dementia ƒe akpa aɖe?

Gbe ƒe tɔtrɔ ɖeɖe mate ŋu aɖe nu si tae wòdzɔ la me o. Ne ame la va tɔtɔ kpata alo eƒe nuƒoƒo trɔ kpata la, di kpekpeɖeŋu le atikewɔla gbɔ enumake ɖe megbe be nàsusui be dementia koe le tɔtrɔm o.

Dzɔtsoƒewo

Míeɖoa kadodo ɖe habɔbɔwo kple nusɔsrɔ̃ siwo dzi axa sia ɖoa ŋu ɖo la gbɔ. Wolé ŋku ɖe wo dometɔ ɖesiaɖe ŋu ne wowɔ axaa yeyee.

  1. How to communicate with a person with dementia · Alzheimer's Society
  2. Dementia and language · Alzheimer's Society
  3. Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
  4. May an LEP person use a family member or friend as his or her interpreter? · U.S. Department of Health and Human Services
  5. Sudden confusion (delirium) · NHS

Èdzra ɖo ɖe fefe fafɛ aɖe ŋua?

Nɔnɔmetata gãwo, ɣeyiɣidzidzenu aɖeke meli o, dzesi aɖeke meli o eye naneke meli woade asi ete o. Fe ɖekae le wò web-browser me.

Tsɔ fefe siawo ɖe asi

Golden Moments dɔwɔnu si wozãna femaxee na iPhone, iPad kple Android: nɔnɔmetata ƒe tile gãwo, fefe siwo me wò ŋutɔ wò ƒomea ƒe fotowo le, kple nɔnɔmetatawo ƒe agba siwo wɔa dɔ Wi‐Fi manɔmee. Akɔntabubu, boblododo, ɣeyiɣidzidzenu alo dzesi aɖeke meli o.