Efiloshisho

Okuyambidida omapopyo omalaka mahapu moshisho shoudementia

Sha talululwa Elesho lominute 4Kokangudu ka-Golden Moments · Nghee hatu shange

Enyamukulo lixupi

Pula kutya omunhu okwa hala okupopya melaka lilipi. Ovanhu vamwe ovo hava popi omalaka mahapu nove na oudementia otashi dulika va longife elaka olo va li va ilonga nale, ashike hashi ningwa komesho yakeshe umwe. Longifa eendjovo di ikililwa nomalihumbato, nokupula omayakulo ouhaku kutya ekwafo lomutoloki oli li po peemhito douhaku.

  • Pula kutya elaka lilipi tali mu udifa nawa meenghundafana edi; ino tengeneka.
  • Ovanhu vamwe otashi dulika va longife elaka olo va li va ilonga nale, ashike hashi ningilwa keshe umwe ile tashi ulike onghatu yomunhu.
  • Longifa eendjovo di ikililwa, yandja efimbo la wedwa po nokuyambidida eendjovo nomafano ile nomalihumbato.
  • Peemhito douhaku, kwatafana nomuyandji woshiwana fimbo inamu ya nokupula kutya ekwafo lomutoloki oli li po.
  • Elunduluko lomeendelelo meenghundafana pamwe nokunyongama ola pumbwa ekonakono lopaunamiti.
Kepandja eli (oitukulwa 6)
  1. Elaka lilipi ndi na okulongifa?
  2. Oshike tashi dulu okukwafa meenghundafana dakeshe efiku?
  3. Nandi ninge shike ngeenge ihandi popi elaka olo omunhu a hala?
  4. Onaini ndi na okupula ekwafo lopaunamiti?
  5. Ohandi lombwele shike ovayambididi vakwao?
  6. Ohandi yambidida ngahelipi omahoololo omunhu?

Ovanhu ovo hava popi omalaka e dule limwe otashi dulika va popye monghedi ya yooloka eshi oudementia tau lundulula onghedi omo hava mono eendjovo ile hava udu ko. Ovanhu vamwe otashi dulika va hovele okupopya melaka olo va li va ilonga nale; vamwe ihave shi ningi. Eenghatu dotete di na ekwafo odokupula kutya elaka lilipi tali mu udifa nawa paife, nokulandula ehalo lomunhu.

Alzheimer’s Society oya ti kutya ehalo lomunhu li na sha nelaka otali dulu okulunduluka noya kumaida okulongifa elaka olo omunhu ha longifa unene. Alzheimer’s Association nayo oya tumbula okushuna kelaka lomoshitukulwanima onga elunduluko limwe tali dulu okuningwa meenghundafana. Omalunduluko aa ihashi ningilwa keshe umwe noitaa ku lombwele onghatu yomunhu.

Elaka lilipi ndi na okulongifa?

Pula omunhu kutya okwa hala okupopya melaka lilipi meenghundafana edi. Ehalo laye otali dulu okulunduluka she likolelela koshikundafanwa, konhele ile kefimbo lefiku. Ngeenge okwa lundulula elaka, ino shi tala ko onga ekonakono ile u mu fininike a twikile melaka olo u udite ko.

Ngeenge oho popi elaka olo a hala, longifa eendjovo di ikililwa nokumu pa efimbo a nyamukule. Ngeenge ou shii ashike eendjovo dinini, kala omunashili nokulongifa omalihumbato, oinima ile omafano yo. Omayele e na sha nelaka aAlzheimer’s Society otaa ulike kutya ounghulungu wokupopya otau dulu okulunduluka efiku nefiku notau dulu okukumwa koulolodji, komaudjuu ile kouyehame.

Oshike tashi dulu okukwafa meenghundafana dakeshe efiku?

Kaleka momadiladilo omayele a ikililwa e na sha neenghundafana, nokuweda ko ekwafo tali wapalele elaka lomunhu:

  • Longifa eendjovo nomadina a ikililwa. Pula omunhu ile umwe e mu lineekela kutya ohaa longifa eendjovo dilipi doinima yakeshe efiku, oilyo youkwaneumbo nomilandu domokukalamwenyo.
  • Ulikila yo nokupopya. Ulikila okakopi, ulikila oinima ivali omo a hoolole, ile longifa efano ile oshinima sha ikililwa. Elihumbato otali dulu okukwafa ngeenge ondjovo ya yuka kai mo noupu.
  • Teelela. Yandja omunhu efimbo a pwilikine nokunyamukula. Ino mu manena omatumbulo aeshe ile to endulula epulo momalaka mahapu poshikando shimwe.
  • Kaleka ediladilo limwe pashikando. Efatululo lile otali dulu okukala lidjuu melaka keshe. Longifa etumbulo lixupi, kanghama kanini, opo nee tala ngeenge okwa hala okuuda shihapu.
  • Tala kutya okuudite nokumona oku li nawa. Omagalasi omesho, oinima yokuyambidida okuuda, ouyelele muwa nonhele ya mwena otai dulu okuningifa elaka li kale shipu okuudikwa.

Ngeenge omunhu okwa hala okulesha, pula ngeenge omauyelele a fimana a shangwa oku li po melaka laye. Ino lineekela etoloko loikongifo yo paumwene metokolo lopaunamiti, metokolo loku shi yambidida ile momalombwelo omiti; shilipaleka omauyelele a fimana nomuyandji woshiwana.

Nandi ninge shike ngeenge ihandi popi elaka olo omunhu a hala?

Pula ngeenge okwa hala kaume ile oshilyo shoukwaneumbo shi lineekelwa shi ha popi omalaka avali shi mu waimine meenghundafana dakeshe efiku. Ino tengeneka kutya omunhu okwa hala umwe e mu tolokele; otashi dulika a hale omalihumbato, omafano ile elaka limwe olo aveshe va udite ko.

Ngeenge ope na oshivilo shokuya kundokotola ile eenghundafana dimwe odo da pumbwa omauyelele a yela, dengela okapangelo kouhaku ile omayakulo oshisho fimbo inamu ya ko. Va lombwela elaka olo omunhu a hala nokupula kutya ekwafo lomutoloki oli li po. U.S. Department of Health and Human Services oya yelifa kutya oilyo youkwaneumbo nookaume otashi dulika vaha dule okutoloka omauyelele a fimana opaunamiti nawa; omayakulo otaa dulu okuyelifa omhito di li po nomilandu domoshitukulwa sheni. Omunhu ota dulu okuhoolola ngeenge omuyambididi e mu waimine, ofimbo omuyandji woshiwana ta longekida ekwafo lelaka ngeenge ola pumbiwa.

Pefimbo loshivilo, popya nomunhu mwene nokuyandja efimbo lomutoloki a popye. Shilipaleka kutya omunhu oku udite ko epulo nokwa pewa omhito a nyamukule meendjovo daye mwene. Ngeenge oto mu yambidida, weda ko omauyelele ashike ngeenge okwe shi hala.

Onaini ndi na okupula ekwafo lopaunamiti?

Oudjuu welaka otau dulu okulunduluka mokweendela ko kwefimbo, ashike elunduluko lomeendelelo oli li la yooloka. NHS otai kumaida okukonga ekwafo lopaunamiti diva ngeenge omunhu okwa nyongama ombaadilila. Ino tengeneka kutya okuhe na vali omukumo wokupopya ombaadilila oshitukulwa ashike shoudementia. Ngeenge omunhu okwa nyongama ombaadilila, oku udite nai unene ile oshidjuu oku mu pendula, kwatafana nomayakulo opaumwene oiponga omoshitukulwa sheni.

Ngeenge omalunduluko otaa ningwa kanini nakanini, shanga osho wa didilika nokupula ndokotola womunhu omayele. Shanga elaka olo a li ta longifa, osho she mu kwafa meenghundafana nosho yo ngeenge okwa li a loloka ile e udite nai. Eshi osho efatululo lokukundafana, halo ediagnose. Omukalo wetu wokulilongekidila okuya kundokotola otau dulu oku ku kwafa okulongekida omapulo.

Ohandi lombwele shike ovayambididi vakwao?

Nepitikilo lomunhu, kaleka ondjokonona i fupi ya nuninwa ovanhu ovo a hala va kale ve shi shii. Otai dulu okutumbula elaka ile omutundu welaka olo a hala okupopya nokulesha, eendjovo ile omadina a ikililwa, nosho yo osho hashi mu kwafa a ude ko eenghundafana. Pula ngeenge okwa hala umwe a kale po peemhito douhaku ile mouyelele woshiwana. Henuka okushanga omauyelele opaumwene inaa pumbiwa mekwafo, nokulombwela omunhu kutya olyelye ta dulu okumona ondjokonona oyo. Ondjokonona yelaka otai kwafa ovanhu va hovele eenghundafana noupu; itai pingene po omutoloki meenghundafana didjuu douhaku.

Ohandi yambidida ngahelipi omahoololo omunhu?

Elaka oli li oshitukulwa shonghedi omo omunhu ha kwatafana, ashike halo osho ashike shi mu holola. Pula kombinga yomilandu daye domokukalamwenyo, oinima oyo e hole, osho a hala okulesha novanhu ovo a hala va kufe ombinga. Ngeenge omunhu okwa itavela, shanga eendjovo ile omatumbulo taa kwafa ovayambididi vakwao nokuyelifa nghee ve na oku a longifa. Kaleka eeshalinghenda di li paumwene nokuyandja ashike osho omunhu a pitika shi yandjwe.

Ino fininika omunhu a deule, a tolokele vamwe ile a ulike kutya oku udite ko shike. Eenghundafana dimwe otashi dulika di kale di pu melaka limwe, ofimbo dimwe di li melaka limwe. Oumbili, oufemba wokukaleka oinima paumwene nomahoololo omunhu oya fimana unene shi dulife okukala melaka limwe alike.

Omayele etu e na sha neenghundafana otaa kwata okupopya paupu, okupwilikina nokulongifa omafano. Ngeenge owa hala ekwafo lokulongekida konima yokupewa ediagnose, tala eenghatu dotete konima yediagnose loudementia.

Omapulo haa pulwa olundji

Oudementia otau ningifa omunhu a shune melaka laye lotete?

Ovanhu vamwe ovo ve na oudementia otashi dulika va hovele okupopya melaka olo va li va ilonga nale, ofimbo vamwe ihave shi ningi. Ehalo lomunhu li na sha nelaka otali dulu okulunduluka pamunhu, paudjuu weenghundafana nefiku. Pula kutya elaka lilipi tali mu udifa nawa ponhele yoku shi longifa okutokola onghatu yaye.

Nandi popye melaka lotete lomunhu?

Pula kutya okwa hala okupopya melaka lilipi paife. Ngeenge omu li shii, longifa eendjovo di ikililwa nokumu pa efimbo a nyamukule. Ngeenge ku li shii, pula ngeenge okwa hala omunhu e lineekelwa oo ha popi omalaka avali e mu waimine meenghundafana dakeshe efiku.

Nandi ninge shike ngeenge kandi udite ko osho omunhu ta ti?

Kala wa ngungumana nokumu pula a ulikile, a ulike ile a longife ondjovo imwe ngeenge okwa hala. Efano, oshinima sha ikililwa ile elihumbato otashi dulu okukwafa. Ino mu pula omapulo mahapu ile u liteye u udite ko omauyelele a fimana e na sha nouhaku.

Ohandi lilongekidile ngahelipi oshivilo shokuya kundokotola?

Kwatafana nokapangelo kouhaku fimbo inamu ya ko, va lombwela elaka olo omunhu a hala nokupula kutya omhito yokumona omutoloki oi li po. Pula omunhu kutya olyelye a hala a ye naye; omuyambididi ota dulu okukala po ina popya ponhele yaye.

Elunduluko lomeendelelo melaka oli li oshitukulwa shoudementia?

Elunduluko melaka alike itali dulu okufatulula etomheno lalo. Ngeenge omunhu okwa nyongama ombaadilila ile eenghundafana daye oda lunduluka ombaadilila, konga ekwafo lopaunamiti diva ponhele yokudiladila kutya oudementia tau ende komesho.

Eeshako doilongifo

Ohatu tula omalinki komahangano nokeekonakono omo epandja eli la likolelela. Keshe shimwe osha li sha talululwa eshi epandja la pepalekwa.

  1. How to communicate with a person with dementia · Alzheimer's Society
  2. Dementia and language · Alzheimer's Society
  3. Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
  4. May an LEP person use a family member or friend as his or her interpreter? · U.S. Department of Health and Human Services
  5. Sudden confusion (delirium) · NHS

Mbela owe lilongekela eudano liondjabi?

Omafano manene, kaku na efimbo lokuvalwa, kaku na oitwa, nokaku na okulishangifa. Daneni pamwe me-browser yeni.

Kufa omaudano aa pamwe naave

O-app yoshali ya-Golden Moments yee-iPhone, iPad na-Android: omafano manene eetaila, omaudano e na omafano oukwaneumbo woye mwene, nomakanghameno omafano oo haa longo nopehe na Wi-Fi. Kaku na o-akaunda, omaulikifo oipindi, efimbo lokuvalwa ile oitwa.