Kuthandiza kulankhulana m'zilankhulo zambiri pa dementia

Anthu omwe amalankhula zilankhulo zoposa chimodzi angalankhulane mosiyana pamene dementia ikusintha mmene amapezera mawu kapena kumvetsetsa zinthu. Anthu ena amayamba kugwiritsa ntchito chilankhulo chimene anaphunzira kale; ena satero. Njira yothandiza kwambiri poyamba ndi kufunsa chilankhulo chimene chili chomasuka panopa, kenako kutsatira zomwe munthuyo akufuna.

Alzheimer’s Society imanena kuti zokonda pa chilankhulo zingasiyane ndipo imalangiza kugwiritsa ntchito chilankhulo chimene munthuyo amalankhula nthawi zambiri. Alzheimer’s Association imatchulanso kubwerera ku chilankhulo chobadwira ngati chimodzi mwa zosintha zomwe zingachitike pa kulankhulana. Zosintha zimenezi sizichitika kwa aliyense ndipo sizikuwonetsa gawo limene munthuyo ali.

Kodi ndiyenera kugwiritsa ntchito chilankhulo chiti?

Funsani munthuyo chilankhulo chimene akufuna kugwiritsa ntchito pa zokambirana zimenezi. Zokonda zake zingasinthe malinga ndi nkhani, malo, kapena nthawi ya tsiku. Ngati asintha chilankhulo, musachitenge ngati mayeso kapena kumukakamiza kupitiriza mu chilankhulo chimene inu mumamvetsa.

Ngati mumalankhula chilankhulo chimene akufuna, gwiritsani ntchito mawu odziwika ndipo mupatseni nthawi yoyankha. Ngati mumangodziwa mawu ochepa okha, nenani moona mtima ndipo gwiritsaninso ntchito manja, zinthu, kapena zithunzi. Malangizo a Alzheimer’s Society okhudza chilankhulo amanena kuti luso la chilankhulo lingasiyane tsiku ndi tsiku ndipo lingakhudzidwe ndi kutopa, ululu, kapena matenda.

Kodi chingathandize ndi chiyani pa zokambirana za tsiku ndi tsiku?

Kumbukirani malangizo wamba a kulankhulana, ndipo onjezerani thandizo logwirizana ndi chilankhulo cha munthuyo:

• Gwiritsani ntchito mawu ndi mayina odziwika. Funsani munthuyo kapena munthu amene amamudalira kuti adziwe mawu omwe amagwiritsa ntchito pa zinthu za tsiku ndi tsiku, anthu a m’banja, komanso zochitika za nthawi zonse.
• Sonyezani komanso nenani. Lozani chikho, sonyezani zinthu ziwiri zosankhirapo, kapena gwiritsani ntchito chithunzi kapena chinthu chodziwika. Manja angathandize pamene liwu loyenera likuvuta kulipeza.
• Dikirani. Patsani munthuyo nthawi yomvetsera ndi kuyankha. Musamalizire chiganizo chilichonse kapena kubwereza funso mu zilankhulo zingapo nthawi imodzi.
• Nenani lingaliro limodzi pa nthawi. Kufotokozera kwautali kungakhale kovuta mu chilankhulo chilichonse. Gwiritsani ntchito chiganizo chachifupi, imani pang’ono, kenako onani ngati akufuna kumva zambiri.
• Onani mmene akuonera ndi kumva. Magalasi, zida zothandizira kumva, kuwala kokwanira, komanso malo opanda phokoso zingathandize kuti chilankhulo chikhale chosavuta kuchimva.

Ngati munthuyo amakonda kuwerenga, funsani ngati uthenga wofunika wolembedwa ulipo mu chilankhulo chake. Musadalire kumasulira kochitika pa intaneti pa chisankho cha zachipatala, chilolezo, kapena malangizo a mankhwala; tsimikizirani uthenga wofunika ndi opereka chithandizo.

Bwanji ngati sindilankhula chilankhulo chimene munthuyo amakonda?

Funsani ngati angakonde kuti mnzake kapena wachibale wolankhula zilankhulo ziwiri alowe nawo pa zokambirana za nthawi zonse. Musaganize kuti munthuyo akufuna kuti wina amumasulire; angakonde manja, zithunzi, kapena chilankhulo china chimene nonse mumachidziwa.

Pa ulendo wokaonana ndi dokotala kapena zokambirana zina zomwe zikufunika uthenga wolondola, imbani foni ku chipatala kapena malo opereka chithandizo pasadakhale. Auzeni chilankhulo chimene munthuyo amakonda ndipo funsani za thandizo la womasulira lomwe lilipo. Bungwe la U.S. Department of Health and Human Services likufotokoza kuti achibale kapena anzawo sangakwanitse kumasulira molondola uthenga wofunika wa zachipatala; malo opereka chithandizo angafotokozere njira zomwe zilipo komanso zofunikira za komweko. Munthuyo angasankhe ngati akufuna kuti munthu womuthandiza apite naye, pamene opereka chithandizo akukonza thandizo lililonse la chilankhulo lomwe likufunika.

Pa ulendowo, lankhulani ndi munthuyo mwachindunji ndipo patsani nthawi kuti womasulira alankhule. Onetsetsani kuti munthuyo wamvetsa funso ndipo ali ndi mwayi woyankha ndi mawu ake. Ngati mukumuthandiza, onjezerani mfundo zina pokhapokha ngati akufuna.

Kodi ndiyenera kufunafuna upangiri wa zachipatala liti?

Mavuto a chilankhulo angasinthe pakapita nthawi, koma kusintha kwadzidzidzi ndi kosiyana. NHS imalangiza kuti mupeze thandizo la zachipatala nthawi yomweyo ngati munthu wasokonezeka mwadzidzidzi. Musaganize kuti kulephera kulankhulana kwadzidzidzi ndi mbali chabe ya dementia. Ngati munthuyo wasokonezeka mwadzidzidzi, akudwala kwambiri, kapena n’kovuta kumudzutsa, funsani thandizo la zachipatala ladzidzidzi lomwe lilipo pafupi.

Pa zosintha zomwe zikuchitika pang’onopang’ono, lembani zomwe mwazindikira ndipo funsani upangiri kwa dokotala wa munthuyo. Lembani chilankhulo chimene anali kugwiritsa ntchito, zomwe zinamuthandiza kulankhulana, komanso ngati anali wotopa kapena akudwala. Izi ndi mfundo zokonzekera zokambirana, osati kuzindikira matenda. Malangizo athu okonzekera ulendo wokaonana ndi dokotala angakuthandizeni kukonza mafunso.

Kodi ndingauze chiyani anthu ena omwe akuthandiza?

Mukagwirizana ndi munthuyo, sungani chidziwitso chachifupi cha anthu amene akufuna kuti azikhudzidwa. Chingaphatikizepo chilankhulo kapena chiyankhulo chimene amakonda polankhula ndi powerenga, mawu kapena mayina odziwika, komanso zomwe zimamuthandiza kutsatira zokambirana. Funsani ngati akufuna munthu winawake kuti akhale nawo pa maulendo okalandira chithandizo kapena pa nkhani zokhudza chisamaliro. Pewani kulemba zinthu zachinsinsi zomwe sizikufunika pa chithandizo, ndipo muwuzeni munthuyo amene angaone chidziwitsocho. Chidziwitso cha chilankhulo chimathandiza anthu kuyamba zokambirana momasuka; sichilowa m’malo mwa womasulira pa zokambirana zovuta zokhudza thanzi.

Kodi ndingathandize bwanji zosankha za munthuyo?

Chilankhulo ndi gawo la mmene munthu amalumikizirana ndi ena, koma si zonse za iye. Funsani za zochitika zake za tsiku ndi tsiku, zomwe amakonda, zomwe amakonda kuwerenga, komanso anthu amene akufuna kuti azikhudzidwa. Ngati munthuyo wavomera, lembani mawu kapena ziganizo zothandiza kwa anthu ena omwe akumuthandiza ndipo afotokozereni mmene angazigwiritsire ntchito. Sungani zolemba mwanjira yachinsinsi ndipo gawani zokhazo zimene munthuyo wavomera kuti zigawidwe.

Musamukakamize munthuyo kuyeserera, kumasulira ena, kapena kusonyeza zimene akumvetsa. Zokambirana zina zingakhale zosavuta mu chilankhulo chimodzi ndipo zina mu chilankhulo china. Kumasuka, chinsinsi, komanso kusankha kwa munthuyo n’kofunika kwambiri kuposa kutsatira chilankhulo chimodzi chokha.

Malangizo athu a kulankhulana akufotokoza za kulankhula mosavuta, kumvetsera, komanso kugwiritsa ntchito zithunzi. Kuti mupeze thandizo pokonzekera pambuyo pa kuzindikira matenda, onani masitepe oyamba pambuyo pa kuzindikira dementia.