Поддршка за повеќејазична комуникација при деменција

Луѓето кои зборуваат повеќе од еден јазик може да комуницираат поинаку кога деменцијата влијае на нивното пронаоѓање зборови или разбирање. Некои луѓе почнуваат да користат јазик што го научиле порано, други не. Најкорисниот прв чекор е да прашате кој јазик му е пријатен сега, а потоа да ги следите потребите на лицето.

Alzheimer’s Society наведува дека претпочитањата за јазик може да се разликуваат и предлага да се користи јазикот на кој лицето вообичаено комуницира. Alzheimer’s Association исто така го наведува враќањето на мајчиниот јазик како една можна промена во комуникацијата. Овие промени не се случуваат кај сите и не го покажуваат стадиумот на лицето.

Кој јазик треба да го користам?

Прашајте го лицето кој јазик сака да го користи за овој разговор. Неговото претпочитање може да се промени во зависност од темата, местото или времето од денот. Ако премине на друг јазик, не сфаќајте го тоа како проверка и не инсистирајте да продолжи на јазикот што вие го разбирате.

Ако го зборувате јазикот што го претпочита, користете познати зборови и дајте му време да одговори. Ако знаете само неколку зборови, бидете искрени и користете и гестови, предмети или слики. Упатствата за јазик на Alzheimer’s Society забележуваат дека јазичните способности може да се разликуваат од ден на ден и може да бидат засегнати од замор, болка или болест.

Што може да помогне во секојдневен разговор?

Имајте ги предвид вообичаените совети за комуникација и додадете поддршка што одговара на јазикот на лицето:

• Користете познати зборови и имиња. Прашајте го лицето или некој кому му верува кои зборови ги користи за секојдневни предмети, членови на семејството и рутини.
• Покажувајте, а не само зборувајте. Посочете чаша, понудете два избора или користете позната фотографија или предмет. Гестот може да помогне кога вистинскиот збор е тешко да се најде.
• Почекајте. Дајте му време на лицето да слушне и да одговори. Не довршувајте ја секоја реченица и не го повторувајте прашањето на повеќе јазици одеднаш.
• Задржете се на една мисла. Долго објаснување може да биде тешко на кој било јазик. Користете кратка реченица, направете пауза, а потоа проверете дали сака повеќе.
• Проверете го слухот и видот. Очила, слушни помагала, добро осветлување и тивка средина може да го олеснат следењето на јазикот.

Ако лицето претпочита да чита, прашајте дали важните писмени информации се достапни на неговиот јазик. Не потпирајте се на автоматски превод за медицинска одлука, согласност или упатство за лек; проверете ги важните информации со давателот на нега.

Што ако не го зборувам јазикот што го претпочита лицето?

Прашајте дали сака доверлив двојазичен пријател или роднина да се приклучи во секојдневен разговор. Не претпоставувајте дека лицето сака некој друг да толкува; можеби претпочита гестови, слики или друг јазик што двајцата го разбираат.

За медицински преглед или друг разговор што бара точни информации, јавете се во клиниката или службата за нега однапред. Кажете кој јазик го претпочита лицето и прашајте каква поддршка со толкувач е достапна. Американското Министерство за здравство и социјални услуги објаснува дека семејството и пријателите можеби не се во можност точно да толкуваат важни медицински информации; службата може да ги објасни своите можности и локалните барања. Лицето може да избере дали сака да го придружува поддржувач, додека давателот на нега организира потребна јазична помош.

За време на посетата, обраќајте му се директно на лицето и дајте време за толкувачот да зборува. Проверете дали лицето го разбира прашањето и дали има можност да одговори со свои зборови. Ако го поддржувате, додавајте контекст само кога тоа го сака.

Кога треба да побарам медицински совет?

Тешкотиите со јазикот може да се менуваат со време, но ненадејната промена е поинаква. NHS советува веднаш да се побара медицинска помош кога некој одеднаш стане збунет. Не претпоставувајте дека ненадејната загуба на комуникација е само дел од деменцијата. Ако лицето одеднаш стане збунето, се чувствува многу лошо или тешко се буди, контактирајте ги локалните итни медицински служби.

За постепени промени, забележете што забележувате и побарајте совет од лекарот на лицето. Запишете кој јазик го користело, што му помогнало во комуникацијата и дали било уморно или се чувствувало лошо. Ова е опис за разговор, а не дијагноза. Нашиот водич за посета на лекар може да ви помогне да подготвите прашања.

Што можам да им кажам на другите кои помагаат?

Со согласност на лицето, водете кратка белешка за луѓето кои тоа сака да бидат вклучени. Таа може да го наведе јазикот или дијалектот што го претпочита за зборување и читање, познати зборови или имиња и што му помага да го следи разговорот. Прашајте дали сака некој конкретен да биде вклучен во прегледите или известувањата за негата. Избегнувајте да запишувате приватни информации што не се потребни за поддршка и кажете му на лицето кој може да ја види белешката. Јазичната белешка им помага на луѓето поудобно да започнат разговор; таа не го заменува толкувачот за сложен здравствен разговор.

Како можам да ги поддржам изборите на лицето?

Јазикот е дел од начинот на кој лицето се поврзува со другите, но не е сè што го определува. Прашајте за неговите рутини, интереси, навики за читање и луѓето кои сака да бидат вклучени. Ако лицето се согласува, запишете корисни зборови или фрази за другите поддржувачи и објаснете како да ги користат. Чувајте ги белешките приватно и споделувајте само она што лицето се согласило да се сподели.

Не инсистирајте лицето да вежба, да преведува за други или да докажува што разбира. Некои разговори може да бидат полесни на еден јазик, а други на друг. Удобноста, приватноста и изборот на лицето се поважни од придржувањето кон еден јазик.

Нашите совети за комуникација опфаќаат едноставно зборување, слушање и користење слики. За помош со планирање по дијагнозата, погледнете први чекори по дијагноза на деменција.