Ondersteuning vir meertalige kommunikasie by demensie

Mense wat meer as een taal praat, kan anders kommunikeer namate demensie hul vermoë om woorde te vind of te verstaan verander. Sommige mense begin ’n taal gebruik wat hulle vroeër geleer het; ander nie. Die nuttigste eerste stap is om te vra watter taal nou gemaklik voel, en dan die persoon se leiding te volg.

Die Alzheimer’s Society sê taalvoorkeure kan verskil en stel voor dat jy die taal gebruik waarin die persoon gewoonlik kommunikeer. Die Alzheimer’s Association noem ook dat iemand na ’n moedertaal kan terugkeer as een moontlike verandering in kommunikasie. Hierdie veranderings gebeur nie by almal nie en wys nie iemand se stadium nie.

Watter taal moet ek gebruik?

Vra die persoon watter taal hulle vir hierdie gesprek wil gebruik. Hul voorkeur kan verander na gelang van die onderwerp, omgewing of tyd van die dag. As hulle van taal verander, moenie dit soos ’n toets behandel of daarop aandring dat hulle in die taal voortgaan wat jy verstaan nie.

As jy die taal praat wat hulle verkies, gebruik bekende woorde en gee hulle tyd om te antwoord. As jy net ’n paar woorde ken, wees eerlik en gebruik ook gebare, voorwerpe of prente. Die Alzheimer’s Society se taalriglyne noem dat taalvaardigheid van dag tot dag kan verskil en deur moegheid, pyn of siekte beïnvloed kan word.

Wat kan in ’n alledaagse gesprek help?

Hou die gewone kommunikasiewenke in gedagte en voeg ondersteuning by wat by die persoon se taal pas:

• Gebruik bekende woorde en name. Vra die persoon of iemand wat hulle vertrou watter woorde hulle vir alledaagse items, familielede en roetines gebruik.
• Wys sowel as sê. Wys na ’n koppie, hou twee keuses op, of gebruik ’n bekende foto of voorwerp. ’n Gebaar kan help wanneer die regte woord moeilik is om te vind.
• Wag. Gee die persoon tyd om te luister en te antwoord. Moenie elke sin voltooi of die vraag gelyk in verskeie tale herhaal nie.
• Hou by een idee op ’n slag. ’n Lang verduideliking kan in enige taal moeilik wees. Gebruik ’n kort sin, wag ’n oomblik en kyk dan of hulle meer wil hoor.
• Let op gehoor en sig. ’n Bril, gehoorapparate, goeie beligting en ’n stil omgewing kan taal makliker maak om te volg.

As die persoon verkies om te lees, vra of belangrike geskrewe inligting in hul taal beskikbaar is. Moenie op ’n outomatiese vertaling staatmaak vir ’n mediese besluit, toestemming of instruksies oor medisyne nie; bevestig belangrike inligting met die sorgverskaffer.

Wat as ek nie die taal praat wat die persoon verkies nie?

Vra of hulle ’n vertroude tweetalige vriend of familielid by ’n gewone gesprek wil betrek. Moenie aanneem dat die persoon wil hê iemand anders moet tolk nie; hulle verkies dalk gebare, prente of ’n ander taal wat julle albei deel.

Vir ’n mediese afspraak of ’n ander gesprek waar presiese inligting nodig is, bel die kliniek of sorgdiens vooraf. Sê wat die persoon se voorkeurtaal is en vra watter tolkondersteuning beskikbaar is. Die U.S. Department of Health and Human Services verduidelik dat familie en vriende dalk nie belangrike mediese inligting akkuraat kan tolk nie; die diens kan sy opsies en plaaslike vereistes verduidelik. Die persoon kan kies of ’n ondersteuner saamgaan, terwyl die verskaffer enige nodige taalkundige hulp reël.

Tydens die besoek, praat direk met die persoon en laat tyd toe dat die tolk kan praat. Maak seker dat die persoon die vraag verstaan en ’n kans kry om in hul eie woorde te antwoord. As jy hulle ondersteun, voeg net konteks by wanneer hulle dit wil hê.

Wanneer moet ek mediese advies kry?

Taalprobleme kan mettertyd verander, maar ’n skielike verandering is anders. Die NHS beveel aan om onmiddellik mediese hulp te kry wanneer iemand skielik verward raak. Moenie aanneem dat ’n skielike verlies aan kommunikasie bloot deel van demensie is nie. As die persoon skielik verward raak, baie siek lyk of moeilik is om wakker te maak, kontak plaaslike dringende mediese dienste.

Vir geleidelike veranderinge, hou aantekening van wat jy opmerk en vra die persoon se klinikus vir raad. Skryf neer watter taal hulle gebruik het, wat hulle gehelp het om te kommunikeer en of hulle moeg of siek was. Dit is ’n beskrywing vir ’n gesprek, nie ’n diagnose nie. Ons gids vir doktersbesoeke kan jou help om vrae voor te berei.

Wat kan ek vir ander helpers sê?

Met die persoon se toestemming, hou ’n kort nota vir mense wat hulle wil betrek. Dit kan die taal of dialek lys wat hulle verkies om te praat en te lees, bekende woorde of name, en wat hulle help om ’n gesprek te volg. Vra of hulle wil hê dat enige spesifieke persoon by afsprake of sorgopdaterings ingesluit word. Moenie private besonderhede aanteken wat nie vir ondersteuning nodig is nie, en sê vir die persoon wie die nota kan sien. ’n Taalnota help mense om ’n gesprek gemakliker te begin; dit vervang nie ’n tolk vir ’n ingewikkelde gesondheidsbespreking nie.

Hoe kan ek die persoon se keuses ondersteun?

Taal is deel van hoe ’n persoon kontak maak, maar dit is nie die hele mens nie. Vra oor hul roetines, belangstellings, leesvoorkeure en die mense wat hulle wil betrek. As die persoon saamstem, skryf nuttige woorde of frases vir ander ondersteuners neer en verduidelik hoe om dit te gebruik. Hou aantekeninge privaat en deel net wat die persoon ingestem het om te deel.

Moenie daarop aandring dat die persoon oefen, vir ander tolk of bewys wat hulle verstaan nie. Sommige gesprekke kan in een taal makliker wees en ander in ’n ander taal. Die persoon se gemak, privaatheid en keuses is belangriker as om by een taal te bly.

Ons kommunikasiewenke dek hoe om eenvoudig te praat, te luister en prente te gebruik. Vir hulp met beplanning ná ’n diagnose, sien eerste stappe ná ’n demensiediagnose.