Kosunga kosolola na minoko mingi na bokɔnɔ bwa bobungisi makanisi

Bato oyo balobaka minoko koleka moko bakoki kosolola na ndenge mosusu ntango bobungisi makanisi ebongoli ndenge bazwaka maloba to bazali koyoka. Bato mosusu bakomi kosalela monoko oyo bayekolaki liboso; basusu te. Etape ya liboso oyo esalisaka mingi ezali kotuna monoko nini ezali malamu sikoyo, mpe na sima kolanda ndenge moto yango alingi.

Alzheimer’s Society elobi ete bolingi ya monoko ekoki kobongwana mpe epesi toli ya kosalela monoko oyo moto asalelaka mingi. Alzheimer’s Association mpe etangi kozonga na monoko ya mboka lokola mbongwana moko oyo ekoki kosalema na kosolola. Mbongwana yango esalemaka te mpo na bato nyonso mpe elakisi te etape ya moto.

Monoko nini nasengeli kosalela?

Tuna moto monoko nini alingi kosalela mpo na lisolo oyo. Bolingi na ye ekoki kobongwana selon likambo, esika to ngonga ya mokolo. Soki abongoli monoko, komona yango lokola komekama te to kotinda ye akoba na monoko oyo yo ozali koyoka te.

Soki olobaka monoko oyo alingi, salelá maloba ya boyebi mpe pesá ye ntango ya koyanola. Soki oyebi kaka maloba mwa moke, loba yango polele mpe salelá bilembo ya maboko, biloko to bilili. Mikapo ya Alzheimer’s Society mpo na monoko elobi ete makoki ya monoko ekoki kobongwana mokolo na mokolo mpe ekoki kozala na bopusi ya bolembu, mpasi to bokono.

Nini ekoki kosalisa na lisolo ya mokolo na mokolo?

Bomba na makanisi toli ya kosolola oyo eyebani, mpe bakisa lisungi oyo ekokani na moto:

• Salelá maloba mpe bankombo ya boyebi. Tuna moto yango to moto mosusu ya kondima maloba nini basalelaka mpo na biloko ya mokolo na mokolo, bandeko ya libota mpe misala ya mbala na mbala.
• Lakisa mpe loba. Tamba monɔngɔ na kopo, lakisa maponi mibale, to salelá fɔtɔ to eloko ya boyebi. Elembo ya loboko ekoki kosalisa ntango liloba ya malamu ezali mpasi mpo na kozwa.
• Zela. Pesá moto ntango ya koyoka mpe ya koyanola. Kosilisa bafraze na ye nyonso te to kozongela motuna na minoko mingi mbala moko te.
• Tika likanisi moko na mbala. Ndimbola molai ekoki kozala mpasi na monoko nyonso. Salelá fraze mokuse, pema moke, mpe na sima tala soki alingi makambo mosusu.
• Talá koyoka mpe komona. Maneti, bamasini ya kosalisa koyoka, pole ya malamu mpe esika ya kimia ekoki kosala ete monoko ezala pete mpo na kolanda.

Soki moto alingaka kotanga, tuna soki basango ya ntina ezali na monoko na ye. Kotya motema na bobongoli ya masini te mpo na ekateli ya minganga, ndingisa to malako ya nkisi; ndimisa basango ya ntina elongo na moto ya bokolongono.

Ndenge nini soki nalobaka te monoko oyo moto alingaka?

Tuna soki alingi moninga to ndeko ya libota ya kondima oyo alobaka minoko nyonso mibale akɔta na lisolo ya mokolo na mokolo. Kokana te ete moto alingi moto mosusu abongola mpo na ye; akoki kolinga bilembo ya maboko, bilili to monoko mosusu oyo bango nyonso mibale bayebi.

Mpo na bokutani ya monganga to lisolo mosusu oyo esengeli basango ya sikisiki, benga kliniki to mosala ya bokolongono liboso. Yebisa bango monoko oyo moto alingaka mpe tuna lisungi ya mobongoli nini ezali. U.S. Department of Health and Human Services elimboli ete bandeko ya libota to baninga bakoki kozanga makoki ya kobongola malamu basango ya ntina ya minganga; mosala yango ekoki kolimbola maponi na yango mpe oyo esengeli na esika na bino. Moto akoki kopona soki alingi moto ya kosunga akende elongo na ye, wana mopesi lisungi abongisi lisungi ya monoko oyo esengeli.

Na ntango ya bokutani, loba na moto yango ye moko mpe pesá ntango mpo na mobongoli aloba. Talá soki moto azali koyoka motuna mpe azali na libaku ya koyanola na maloba na ye moko. Soki ozali kosunga ye, bakisa ndimbola kaka soki alingi.

Ntango nini nasengeli koluka toli ya minganga?

Mikakatano ya monoko ekoki kobongwana na ntango, kasi mbongwana ya mbala moko ezali likambo mosusu. NHS epesi toli ya koluka lisungi ya minganga noki ntango moto akómi na mobulungano ya mbala moko. Kokana te ete kobungisa makoki ya kosolola ya mbala moko ezali kaka eteni ya bobungisi makanisi. Soki moto akómi na mobulungano ya mbala moko, azali kobela makasi mingi to ezali mpasi mpo na kolamusa ye, benga misala ya minganga ya mbala moko na esika na yo.

Mpo na mbongwana oyo ezali koya mokemoke, koma oyo ozali komona mpe tuna monganga ya moto yango toli. Koma monoko nini azalaki kosalela, nini esalisaki ye kosolola mpe soki azalaki na bolembu to kobela. Yango ezali ndimbola mpo na lisolo, ezali bokono te oyo bapesi nkombo. Mokanda na biso mpo na bokutani ya monganga ekoki kosalisa yo kobongisa mituna.

Nini nakoki koyebisa bato mosusu oyo bazali kosunga?

Na ndingisa ya moto yango, bomba mokanda mokuse mpo na bato oyo alingi ete bázala na kati. Ekoki kolakisa monoko to lolenge ya koloba oyo alingaka mpo na koloba mpe kotanga, maloba to bankombo ya boyebi, mpe nini esalisaka ye kolanda lisolo. Tuna soki alingi moto moko boye azala na bakita to na sango ya bokolongono. Kokoma makambo ya sekele oyo esengeli te mpo na lisungi te, mpe yebisa moto yango nani akoki komona mokanda yango. Mokanda ya monoko esalisaka bato kobanda lisolo na kimia mingi; ekoki kozwa esika ya mobongoli te mpo na masolo ya bokolongono oyo ezali mindondo.

Ndenge nini nakoki kosunga maponi ya moto?

Monoko ezali eteni ya ndenge moto azali kokutana na basusu, kasi ezali ye mobimba te. Tuna mpo na misala na ye ya mikolo nyonso, makambo oyo alingaka, ndenge alingaka kotanga mpe bato oyo alingi ete bázala pene. Soki moto andimi, koma maloba to bafraze ya ntina mpo na bato mosusu oyo bazali kosunga mpe limbolá ndenge ya kosalela yango. Bomba mikanda yango na sekele mpe kabola kaka oyo moto andimi okabola.

Kotinda moto te amekola, abongola mpo na bato mosusu to alakisa oyo azali koyoka. Masolo mosusu ekoki kozala pete na monoko moko mpe masolo mosusu na monoko mosusu. Kimia ya moto, sekele na ye mpe maponi na ye ezali na ntina koleka kotikala na monoko moko.

Toli na biso mpo na kosolola ezali kolimbola koloba na pete, koyoka mpe kosalela bilili. Mpo na lisungi ya kobongisa makambo sima ya kozwa eyano ya bokono, talá matambe ya liboso sima ya koyeba ete ezali bobungisi makanisi.