Ukunakekela

Ukuxhasa Unxibelelwano Lweelwimi Ngesifo Sengqondo Esiyingozi

Ihlaziywe Ukufunda kwemizuzu eyi-3Liqela le-Golden Moments · Indlela esibhala ngayo

Impendulo emfutshane

Buza ukuba loluphi ulwimi umntu afuna ukulusebenzisa. Abanye abantu abathetha iilwimi ezininzi abaphila nesifo sengqondo esiyingozi banokusebenzisa ulwimi abalufunda kwangaphambili, kodwa oku kuyahluka. Sebenzisa amagama aqhelekileyo neempawu zomzimba, uze ubuze iinkonzo zempilo ukuba loluphi uncedo lotoliki olukhoyo kwiindibano.

  • Buza ukuba loluphi ulwimi olukwenza uzive ukhululekile kule ncoko; ungacingeli.
  • Abanye abantu banokusebenzisa ulwimi abalufunda kwangaphambili, kodwa oku akwenzeki kumntu wonke kwaye akubonisi inqanaba lomntu.
  • Sebenzisa amagama aqhelekileyo, nika ixesha elingakumbi uze uxhase intetho ngemifanekiso okanye ngeempawu zomzimba.
  • Kwiindibano zempilo, qhagamshelana nomboneleli kwangaphambili uze ubuze ukuba loluphi uncedo lotoliki olukhoyo.
  • Utshintsho olukhawulezileyo kunxibelelwano olukhatshwa kukubhideka lufuna ukujongwa ngugqirha.
Kweli phepha (amacandelo ayi-6)
  1. Loluphi ulwimi endifanele ndilusebenzise?
  2. Yintoni enokunceda kwincoko yemihla ngemihla?
  3. Kuthekani ukuba andiluthethethi ulwimi oluthandwa ngumntu?
  4. Kufuneka ndifune nini iingcebiso zonyango?
  5. Ndingabaxelela ntoni abanye abancedisi?
  6. Ndingazixhasa njani ukhetho lomntu?

Abantu abathetha iilwimi ezingaphezu kolunye banokunxibelelana ngendlela eyahlukileyo njengoko isifo sengqondo esiyingozi sitshintsha indlela abafumana ngayo amagama okanye abaqonda ngayo. Abanye abantu baqala ukusebenzisa ulwimi abalufunda kwangaphambili; abanye abakwenzi oko. Inyathelo lokuqala eliluncedo kakhulu kukubuza ukuba loluphi ulwimi olukwenza uzive ukhululekile ngoku, uze ulandele indlela yomntu.

I-Alzheimer’s Society ithi ukhetho lolwimi lunokwahluka kwaye icebisa ukuba kusetyenziswe ulwimi umntu aqhele ukunxibelelana ngalo. I-Alzheimer’s Association ikwadwelisa ukubuyela kulwimi lwenkobe njengotshintsho olunokwenzeka kunxibelelwano. Olu tshintsho alwenzeki kumntu wonke kwaye alukuxeleli inqanaba lomntu.

Loluphi ulwimi endifanele ndilusebenzise?

Buza umntu ukuba loluphi ulwimi afuna ukulusebenzisa kule ncoko. Ukhetho lwakhe lunokutshintsha ngokwesihloko, indawo okanye ixesha losuku. Ukuba utshintsha iilwimi, ungakuthathi njengovavanyo okanye unyanzelise ukuba aqhubeke ngolwimi oluqondayo.

Ukuba uyaluthetha ulwimi aluthandayo, sebenzisa amagama aqhelekileyo uze umnike ixesha lokuphendula. Ukuba wazi amagama ambalwa kuphela, yinyani uze usebenzise neempawu zomzimba, izinto okanye imifanekiso. Isikhokelo solwimi se-Alzheimer’s Society siphawula ukuba isakhono solwimi sinokwahluka ukusuka ngosuku ukuya kolunye kwaye sinokuchatshazelwa kukudinwa, iintlungu okanye ukugula.

Yintoni enokunceda kwincoko yemihla ngemihla?

Gcina iingcebiso eziqhelekileyo zonxibelelwano engqondweni, uze wongeze inkxaso ehambelana nolwimi lomntu:

  • Sebenzisa amagama namagama abantu aqhelekileyo. Buza umntu okanye umntu amthembileyo ukuba ngawaphi amagama abawasebenzisela izinto zemihla ngemihla, amalungu osapho neendlela ezenziwa rhoqo.
  • Bonisa uze uthethe. Khomba ikomityi, phakamisa ukhetho ezimbini, okanye usebenzise umfanekiso oqhelekileyo okanye into eqhelekileyo. Uphawu lomzimba lunokunceda xa igama elifanelekileyo kunzima ukulifumana.
  • Linda. Nika umntu ixesha lokumamela nokuphendula. Ungawagqibezeli onke amabinzana okanye uphinde umbuzo ngeelwimi ezininzi ngaxeshanye.
  • Gcina ingcamango enye ngexesha. Inkcazo ende inokuba nzima nakoluphi na ulwimi. Sebenzisa isivakalisi esifutshane, nqumama, uze ubone ukuba uyafuna okungakumbi na.
  • Jonga ukuva nokubona. Iindondo, izixhobo zokunceda ukuva, ukukhanya okulungileyo nendawo ezolileyo kunokwenza ulwimi lube lula ukululandela.

Ukuba umntu ukhetha ukufunda, buza ukuba ulwazi olubalulekileyo olubhaliweyo lukhona na ngolwimi lwakhe. Ungathembeli kuguqulelo oluzenzekelayo kwisigqibo sezonyango, imvume okanye umyalelo wamayeza; qinisekisa ulwazi olubalulekileyo nomboneleli wokhathalelo.

Kuthekani ukuba andiluthethethi ulwimi oluthandwa ngumntu?

Buza ukuba angathanda na ukuba umhlobo okanye isalamane esithembekileyo esithetha iilwimi ezimbini sizibandakanye kwincoko eqhelekileyo. Ungacingeli ukuba umntu ufuna omnye umntu atolike; unokukhetha iimpawu zomzimba, imifanekiso okanye olunye ulwimi enabelana ngalo.

Kwindibano yezonyango okanye enye ingxoxo efuna ulwazi oluchanekileyo, fowunela iklinikhi okanye inkonzo yokhathalelo kwangaphambili. Baxelele ulwimi oluthandwa ngumntu uze ubuze ukuba loluphi uncedo lotoliki olukhoyo. I-U.S. Department of Health and Human Services icacisa ukuba usapho kunye nabahlobo basenokungakwazi ukutolika ulwazi olubalulekileyo lwezonyango ngokuchanekileyo; inkonzo inokucacisa iinketho zayo neemfuno zengingqi. Umntu unokukhetha ukuba umntu omxhasayo uyahamba naye na, ngelixa umboneleli elungiselela naluphi na uncedo lolwimi olufunekayo.

Ngexesha lotyelelo, thetha nomntu ngokuthe ngqo uze unike ixesha lokuba utoliki athethe. Qinisekisa ukuba umntu uyawuqonda umbuzo kwaye unethuba lokuphendula ngamazwi akhe. Ukuba uyamxhasa, yongeza umxholo kuphela xa efuna ukuba wenze njalo.

Kufuneka ndifune nini iingcebiso zonyango?

Ubunzima bolwimi bunokutshintsha ekuhambeni kwexesha, kodwa utshintsho olukhawulezileyo lwahlukile. I-NHS icebisa ukuba kufunwe uncedo lwezonyango ngokukhawuleza xa umntu ebhideka ngesiquphe. Ungacingi ukuba ukulahleka konxibelelwano ngesiquphe kuyinxalenye nje yesifo sengqondo esiyingozi. Ukuba umntu ubhideka ngesiquphe, ugula kakhulu okanye kunzima ukumvusa, qhagamshelana neenkonzo zonyango ezingxamisekileyo zalapho.

Kutshintsho olwenzeka kancinci, bhala oko ukuqapheleyo uze ucele iingcebiso kugqirha womntu. Bhala ukuba loluphi ulwimi ebelusebenzisa, yintoni ebimncedile ukuba anxibelelane nokuba ebediniwe okanye egula na. Le yinkcazo yencoko, ayisosisifo esiqinisekisiweyo. Isikhokelo sethu sotyelelo kugqirha sinokukunceda ulungiselele imibuzo.

Ndingabaxelela ntoni abanye abancedisi?

Ngemvume yomntu, gcina inqaku elifutshane labantu afuna ukuba babandakanyeke. Linokudwelisa ulwimi okanye ulwimi lwengingqi aluthandayo ekuthetheni nasekufundeni, amagama aqhelekileyo okanye amagama abantu, kunye nento emncedayo alandele incoko. Buza ukuba ukhona na umntu othile afuna ukuba abandakanywe kwiindibano okanye kuhlaziyo lokhathalelo. Kuphephe ukubhala iinkcukacha zabucala ezingafunekiyo kwinkxaso, uze uxelele umntu ukuba ngubani onokulibona inqaku. Inqaku lolwimi linceda abantu baqalise incoko ngokukhululeka ngakumbi; alithathi indawo yotoliki kwingxoxo enzima yezempilo.

Ndingazixhasa njani ukhetho lomntu?

Ulwimi luyinxalenye yendlela umntu anxibelelana ngayo, kodwa ayisiyiyo yonke into angayo. Buza ngeendlela zakhe zemihla ngemihla, izinto anomdla kuzo, ukhetho lokufunda kunye nabantu afuna ukuba babandakanyeke. Ukuba umntu uyavuma, bhala phantsi amagama okanye amabinzana aluncedo kwabanye abaxhasi uze ucacise indlela yokuwasebenzisa. Gcina amanqaku eyimfihlo kwaye wabelane kuphela ngento umntu avumileyo ukuba yabelwane ngayo.

Unganyanzelisi ukuba umntu aziqhelise, atolikele abanye okanye abonise ukuba uqonda kangakanani. Ezinye iincoko zinokuba lula ngolunye ulwimi kwaye ezinye ngolunye. Ukuziva ekhululekile komntu, ubumfihlo bakhe nokhetho lwakhe kubaluleke ngaphezu kokubambelela kulwimi olunye.

Iingcebiso zethu zonxibelelwano zigubungela ukuthetha ngokulula, ukumamela nokusebenzisa imifanekiso. Ukuze ufumane uncedo lokucwangcisa emva kokuxilongwa, jonga amanyathelo okuqala emva kokuxilongwa kwesifo sengqondo esiyingozi.

Imibuzo eqhelekileyo

Ngaba isifo sengqondo esiyingozi sinokwenza umntu asebenzise ulwimi lwakhe lokuqala kwakhona?

Abanye abantu abaphila nesifo sengqondo esiyingozi banokuqalisa ukusebenzisa ulwimi abalufunda kwangaphambili, ngelixa abanye bengakwenzi oko. Ukhetho lolwimi lunokwahluka ngokomntu, isihloko nosuku. Buza ukuba loluphi ulwimi olukwenza uzive ukhululekile kunokuba ulusebenzise ukugweba inqanaba lomntu.

Ngaba kufuneka ndithethe ulwimi lokuqala lomntu?

Buza ukuba loluphi ulwimi angathanda ukulusebenzisa ngoku. Ukuba niyalwabelana, sebenzisa amagama aqhelekileyo uze umnike ixesha lokuphendula. Ukuba anilwabelani, buza ukuba angathanda na ukuba umntu athembileyo othetha iilwimi ezimbini azibandakanye kwincoko yemihla ngemihla.

Kuthekani ukuba andiqondi into ethethwa ngumntu?

Hlala uzolile uze umcele abonise, akhombe okanye asebenzise elinye igama ukuba uyafuna. Umfanekiso, into eqhelekileyo okanye uphawu lomzimba lunokunceda. Ungambuzi imibuzo emininzi okanye uzenze ngathi uyayiqonda into ebalulekileyo yempilo.

Ndingalungiselela njani indibano nogqirha?

Qhagamshelana neklinikhi phambi kotyelelo, ubaxelele ukuba loluphi ulwimi oluthandwa ngumntu uze ubuze ukuba zeziphi iinketho zotoliki ezikhoyo. Buza umntu ukuba ngubani afuna ukuba ahambe naye; umntu omxhasayo unokubakho ngaphandle kokuthetha egameni lakhe.

Ngaba utshintsho olukhawulezileyo lolwimi luyinxalenye yesifo sengqondo esiyingozi?

Utshintsho lolwimi lodwa alucacisi unobangela walo. Ukuba umntu ubhideka ngesiquphe okanye unxibelelwano lwakhe lutshintsha ngequbuliso, funa uncedo lwezonyango ngokukhawuleza kunokuba ucinge ukuba kukuqhubela phambili kwesifo sengqondo esiyingozi.

Imithombo

Sinika amakhonkco emibutho nophononongo eli phepha elixhomekeke kulo. Inye nganye yatshekishwa xa iphepha lalihlaziywa.

  1. How to communicate with a person with dementia · Alzheimer's Society
  2. Dementia and language · Alzheimer's Society
  3. Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
  4. May an LEP person use a family member or friend as his or her interpreter? · U.S. Department of Health and Human Services
  5. Sudden confusion (delirium) · NHS

Ingaba ulungele umdlalo ozolileyo?

Imifanekiso emikhulu, akukho wotshi ibala ixesha, akukho manqaku kwaye akukho kubhalisa. Dlalani kunye kwisikhangeli sakho.

Hamba nale midlalo nawe

I-app yasimahla ye-Golden Moments ye-iPhone, iPad ne-Android: iithayile zemifanekiso emikhulu, imidlalo eneefoto zentsapho yakho, neepakethi zemifanekiso ezisebenza ngaphandle kwe-Wi‑Fi. Ayinakhaunti, azikho iintengiso, iwotshi ebala ixesha okanye amanqaku.