थोडक्यात उत्तर
व्यक्तीला कोणती भाषा वापरायची आहे ते विचारा. डिमेंशियासह जगणाऱ्या काही बहुभाषिक व्यक्ती आधी शिकलेली भाषा वापरू शकतात, पण हे सर्वांमध्ये घडत नाही. ओळखीचे शब्द आणि हावभाव वापरा, आणि आरोग्य सेवांकडे भेटींसाठी दुभाषकांची कोणती मदत उपलब्ध आहे ते विचारा.
- या संवादासाठी कोणती भाषा सर्वात सोयीची वाटते ते विचारा; गृहीत धरू नका.
- काही व्यक्ती आधी शिकलेली भाषा वापरू शकतात, पण हे प्रत्येकाला घडत नाही किंवा व्यक्तीच्या टप्प्याबद्दल काही सांगत नाही.
- ओळखीचे शब्द वापरा, अधिक वेळ द्या आणि बोलण्याला चित्रे किंवा हावभावांची साथ द्या.
- आरोग्य विषयक भेटींसाठी, आधीच सेवा पुरवठादाराशी संपर्क साधा आणि दुभाषकांची कोणती मदत उपलब्ध आहे ते विचारा.
- गोंधळासह संवादात अचानक बदल झाल्यास वैद्यकीय लक्ष देणे आवश्यक आहे.
या पानावर (6 विभाग)
एकापेक्षा जास्त भाषा बोलणाऱ्या व्यक्तींचा संवाद डिमेंशियामुळे शब्द सापडण्यात किंवा समजण्यात बदल झाल्यास वेगळा होऊ शकतो. काही व्यक्ती आधी शिकलेली भाषा वापरू लागतात; तर काहींमध्ये असे घडत नाही. सध्या कोणती भाषा सोयीची वाटते हे विचारणे आणि त्यानंतर व्यक्तीच्या सोयीप्रमाणे संवाद साधणे, ही सर्वात उपयुक्त पहिली पायरी आहे.
Alzheimer’s Society असे सांगते की भाषेची पसंती बदलू शकते आणि व्यक्ती सहसा ज्या भाषेत संवाद साधते ती भाषा वापरण्याचा सल्ला देते. Alzheimer’s Association देखील मातृभाषेकडे परत जाणे हा संवादातील एक संभाव्य बदल असू शकतो असे नमूद करते. हे बदल प्रत्येकाला घडत नाहीत आणि ते व्यक्तीच्या टप्प्याबद्दल सांगत नाहीत.
मी कोणती भाषा वापरावी?
या संवादासाठी व्यक्तीला कोणती भाषा वापरायची आहे ते विचारा. विषय, ठिकाण किंवा दिवसाच्या वेळेनुसार त्यांची पसंती बदलू शकते. जर त्यांनी भाषा बदलली, तर त्याला परीक्षा समजू नका किंवा तुम्हाला समजते त्या भाषेतच बोलण्याचा आग्रह धरू नका.
जर त्यांना पसंत असलेली भाषा तुम्हाला येत असेल, तर ओळखीचे शब्द वापरा आणि उत्तर देण्यासाठी त्यांना वेळ द्या. जर तुम्हाला फक्त काही शब्द माहीत असतील, तर प्रामाणिकपणे सांगा आणि त्यासोबत हावभाव, वस्तू किंवा चित्रे वापरा. Alzheimer’s Society च्या भाषेबाबतच्या मार्गदर्शनात नमूद केले आहे की भाषेची क्षमता दिवसागणिक बदलू शकते आणि थकवा, वेदना किंवा आजारपण यांचा त्यावर परिणाम होऊ शकतो.
दैनंदिन संवादात काय मदत करू शकते?
संवादाच्या नेहमीच्या सूचना लक्षात ठेवा आणि व्यक्तीच्या भाषेनुसार योग्य अशी साथ द्या:
- ओळखीचे शब्द आणि नावे वापरा. दैनंदिन वस्तू, कुटुंबातील सदस्य आणि दिनक्रम यांसाठी व्यक्ती किंवा त्यांचा विश्वास असलेली एखादी व्यक्ती कोणते शब्द वापरते ते विचारा.
- बोलण्यासोबत दाखवूनही सांगा. कपाकडे बोट दाखवा, दोन पर्याय समोर धरा किंवा ओळखीचे छायाचित्र किंवा वस्तू वापरा. योग्य शब्द सापडत नसताना हावभाव उपयोगी ठरू शकतो.
- थांबा आणि वाट पाहा. ऐकण्यासाठी आणि प्रतिसाद देण्यासाठी व्यक्तीला वेळ द्या. प्रत्येक वाक्य पूर्ण करू नका किंवा एकाच वेळी अनेक भाषांमध्ये प्रश्न पुन्हा विचारू नका.
- एका वेळी एकच गोष्ट सांगा. कोणत्याही भाषेत मोठे स्पष्टीकरण समजणे कठीण होऊ शकते. छोटे वाक्य वापरा, थोडा विराम घ्या आणि त्यांना अजून ऐकायचे आहे का ते पाहा.
- ऐकणे आणि दृष्टी यांची काळजी घ्या. चष्मा, श्रवणयंत्रे, पुरेसा प्रकाश आणि शांत वातावरण यामुळे भाषा समजणे सोपे होऊ शकते.
जर व्यक्तीला वाचणे सोयीचे वाटत असेल, तर महत्त्वाची लिखित माहिती त्यांच्या भाषेत उपलब्ध आहे का ते विचारा. वैद्यकीय निर्णय, संमती किंवा औषधांच्या सूचनांसाठी स्वयंचलित भाषांतरावर अवलंबून राहू नका; महत्त्वाची माहिती काळजी पुरवठादाराकडून खात्री करून घ्या.
व्यक्तीला पसंत असलेली भाषा मला येत नसेल तर काय करावे?
दैनंदिन संवादात विश्वासू द्विभाषिक मित्र किंवा नातेवाईक सोबत हवा आहे का ते त्यांना विचारा. व्यक्तीला दुसऱ्या कोणाकडून दुभाषीची मदत हवीच आहे असे गृहीत धरू नका; त्यांना हावभाव, चित्रे किंवा दोघांनाही येणारी दुसरी भाषा अधिक सोयीची वाटू शकते.
वैद्यकीय भेट किंवा अचूक माहिती आवश्यक असलेल्या इतर चर्चेसाठी, आधीच दवाखाना किंवा काळजी सेवेशी फोनवर संपर्क साधा. व्यक्तीला पसंत असलेली भाषा सांगा आणि कोणती दुभाषक मदत उपलब्ध आहे ते विचारा. U.S. Department of Health and Human Services स्पष्ट करते की कुटुंबातील सदस्य किंवा मित्र महत्त्वाची वैद्यकीय माहिती अचूकपणे सांगू शकतीलच असे नाही; सेवा त्यांचे पर्याय आणि स्थानिक आवश्यकता स्पष्ट करू शकते. सोबती व्यक्तीने सोबत यायचे का हा निर्णय व्यक्ती घेऊ शकते, तर आवश्यक भाषिक मदतीची व्यवस्था सेवा पुरवठादार करू शकतो.
भेटीदरम्यान थेट व्यक्तीशी बोला आणि दुभाषकाला बोलण्यासाठी वेळ द्या. व्यक्तीला प्रश्न समजला आहे आणि त्यांना त्यांच्या शब्दांत उत्तर देण्याची संधी मिळाली आहे याची खात्री करा. जर तुम्ही त्यांना साथ देत असाल, तर त्यांना हवे असेल तेव्हाच अतिरिक्त माहिती सांगा.
मी कधी वैद्यकीय सल्ला घ्यावा?
भाषेतील अडचणी काळानुसार बदलू शकतात, पण अचानक होणारा बदल वेगळा असतो. NHS असा सल्ला देते की एखादी व्यक्ती अचानक गोंधळलेली दिसल्यास त्वरित वैद्यकीय मदत घ्यावी. संवादाची अचानक होणारी अडचण ही केवळ डिमेंशियाचाच भाग आहे असे गृहीत धरू नका. व्यक्ती अचानक गोंधळलेली दिसल्यास, खूप आजारी वाटत असल्यास किंवा त्यांना जागे करणे कठीण होत असल्यास, स्थानिक तातडीच्या वैद्यकीय सेवांशी संपर्क साधा.
हळूहळू होणाऱ्या बदलांसाठी, तुम्हाला जे दिसते त्याची नोंद ठेवा आणि व्यक्तीच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. ते कोणती भाषा वापरत होते, संवादासाठी काय उपयोगी ठरले आणि ते थकलेले किंवा आजारी होते का, याची नोंद करा. ही माहिती चर्चेसाठी आहे, निदानासाठी नाही. प्रश्नांची तयारी करण्यासाठी आमचे डॉक्टर भेटीबाबतचे मार्गदर्शन उपयोगी ठरू शकते.
मी इतर मदत करणाऱ्यांना काय सांगू शकतो?
व्यक्तीच्या संमतीने, ज्यांना ती व्यक्ती मदतीत सामावून घेऊ इच्छिते त्यांच्यासाठी एक छोटी नोंद ठेवा. त्यात बोलण्यासाठी आणि वाचण्यासाठी त्यांना पसंत असलेली भाषा किंवा बोली, ओळखीचे शब्द किंवा नावे आणि संवाद समजण्यासाठी काय मदत होते यांचा समावेश असू शकतो. भेटी किंवा काळजीविषयक माहितीसाठी त्यांना कोणाला सामावून घ्यायचे आहे ते विचारा. मदतीसाठी आवश्यक नसलेली खाजगी माहिती नोंदवू नका आणि ही नोंद कोण पाहू शकते हे व्यक्तीला सांगा. भाषेबाबतची नोंद संवाद अधिक सोयीस्करपणे सुरू करण्यास मदत करते; गुंतागुंतीच्या आरोग्य चर्चेसाठी ती दुभाषकाची जागा घेऊ शकत नाही.
मी व्यक्तीच्या निवडीला कशी साथ देऊ शकतो?
भाषा ही व्यक्ती जुळवून घेण्याचा एक भाग आहे, पण ती व्यक्तीची संपूर्ण ओळख नाही. त्यांच्या दिनक्रमाबद्दल, आवडींबद्दल, वाचनाच्या पसंतींबद्दल आणि कोणाला सामावून घ्यायचे आहे याबद्दल विचारा. व्यक्तीची संमती असल्यास, इतर मदत करणाऱ्यांसाठी उपयुक्त शब्द किंवा वाक्ये लिहून ठेवा आणि ते कसे वापरायचे ते सांगा. नोंदी खाजगी ठेवा आणि व्यक्तीने संमती दिलेली माहितीच इतरांसोबत शेअर करा.
व्यक्तीने सराव करावा, इतरांसाठी भाषांतर करावे किंवा त्यांना किती समजते हे सिद्ध करावे असा आग्रह धरू नका. काही संवाद एका भाषेत सोपे जाऊ शकतात, तर काही दुसऱ्या भाषेत. एकच भाषा वापरण्यापेक्षा व्यक्तीची सोय, गोपनीयता आणि निवड अधिक महत्त्वाची आहे.
सोपे बोलणे, ऐकणे आणि चित्रे वापरणे याबद्दल अधिक माहितीसाठी आमच्या संवादाच्या सूचना पहा. निदानानंतरच्या नियोजनासाठी मदत हवी असल्यास, डिमेंशिया निदानानंतरची पहिली पावले पहा.
नेहमीचे प्रश्न
डिमेंशियामुळे एखादी व्यक्ती पुन्हा तिची पहिली भाषा वापरेल का?
डिमेंशियासह जगणाऱ्या काही व्यक्ती आधी शिकलेली भाषा वापरू लागतात, तर काहींमध्ये असे घडत नाही. भाषेची पसंती व्यक्ती, विषय आणि दिवसानुसार बदलू शकते. व्यक्तीचा टप्पा ठरवण्यासाठी त्याचा वापर करण्याऐवजी कोणती भाषा सोयीची वाटते ते विचारा.
मी व्यक्तीची पहिली भाषा बोलावी का?
त्यांना आता कोणती भाषा वापरायची आहे ते विचारा. जर ती भाषा तुम्हाला येत असेल, तर ओळखीचे शब्द वापरा आणि उत्तर देण्यासाठी त्यांना वेळ द्या. जर येत नसेल, तर दैनंदिन संवादात विश्वासू द्विभाषिक व्यक्तीला सोबत घ्यायचे आहे का ते विचारा.
व्यक्ती काय म्हणतेय हे मला समजले नाही तर काय करावे?
शांत राहा आणि त्यांना हवे असल्यास दाखवायला, बोट दाखवायला किंवा दुसरा शब्द वापरायला सांगा. चित्र, ओळखीची वस्तू किंवा हावभाव उपयोगी ठरू शकतो. त्यांची परीक्षा घेऊ नका किंवा महत्त्वाची आरोग्य माहिती समजली असल्याचे ढोंग करू नका.
वैद्यकीय भेटीची तयारी मी कशी करू शकतो?
भेटीपूर्वी दवाखान्याशी संपर्क साधा, व्यक्तीला कोणती भाषा पसंत आहे ते सांगा आणि कोणते दुभाषक पर्याय उपलब्ध आहेत ते विचारा. सोबत कोणाला यायचे आहे हे व्यक्तीला विचारा; सोबती व्यक्ती त्यांच्या वतीने न बोलता उपस्थित राहू शकते.
भाषेत अचानक बदल होणे हा डिमेंशियाचा भाग आहे का?
फक्त भाषेतील बदलाने त्याचे कारण समजत नाही. व्यक्ती अचानक गोंधळलेली दिसल्यास किंवा त्यांच्या संवादात एकदम बदल झाल्यास, तो डिमेंशियाचा टप्पा बदलल्यामुळे आहे असे गृहीत न धरता त्वरित वैद्यकीय मदत घ्या.
स्रोत
हे पान ज्या संस्था आणि अभ्यासांवर आधारित आहे, त्यांच्या लिंक आम्ही देतो. पान अद्ययावत करताना प्रत्येक स्रोत तपासला होता.
- How to communicate with a person with dementia · Alzheimer's Society
- Dementia and language · Alzheimer's Society
- Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
- May an LEP person use a family member or friend as his or her interpreter? · U.S. Department of Health and Human Services
- Sudden confusion (delirium) · NHS