Ukunakekela

Ukusekela Ukukhuluma Ngezindimi Ezinengi

Kubuyekezwe Ukufunda kwemizuzu engu-3Ngabasebenzi be-Golden Moments · Indlela esibhala ngayo

Impendulo emfushane

Buza ukuthi umuntu ufuna ukusebenzisa luphi ulimi. Abanye abantu abaphila le-dementia abakhuluma izindimi ezinengi bangasebenzisa ulimi abalufunda kudala, kodwa lokhu kuyehluka. Sebenzisa amazwi azejwayele lezimpawu, njalo ubuze izikhungo zezempilo ukuthi lukhona yini usizo lokuhumutsha emihlanganweni.

  • Buza ukuthi yiluphi ulimi olumnandi kakhulu kule ngxoxo; ungazicabangeli.
  • Abanye abantu bangasebenzisa ulimi abalufunda kudala, kodwa lokhu akwenzakali kuwo wonke umuntu njalo kakutsho isigaba somuntu.
  • Sebenzisa amazwi azejwayele, nikeza isikhathi esengeziweyo njalo sekelani inkulumo ngemifanekiso kumbe izimpawu.
  • Emihlanganweni yezempilo, thintani abahlinzeki kusenesikhathi libuze ukuthi lukhona yini usizo lokuhumutsha.
  • Ukutshintsha kokukhuluma okungazelelwe kuhambelana lokudideka kudinga ukwelatshwa ngokwempilo.
Kulelikhasi (6 izigaba)
  1. Yiluphi ulimi okumele ngilusebenzise?
  2. Kuyini okungasiza engxoxweni yansuku zonke?
  3. Kuthiwani nxa ngingalukhulumi ulimi oluthandwa ngumuntu?
  4. Kufanele ngidinge ukwelulekwa kwezempilo nini?
  5. Ngingabatshelani abanye abasizayo?
  6. Ngingakusekela njani okuthandwa ngumuntu?

Abantu abakhuluma izindimi ezingaphezu kolulodwa bangakhuluma ngendlela etshiyeneyo nxa i-dementia itshintsha indlela abathola ngayo amagama kumbe abazwisisa ngayo. Abanye abantu baqalisa ukusebenzisa ulimi abalufunda kudala; abanye kabakwenzi lokho. Isinyathelo sokuqala esilusizo kakhulu yikubuza ukuthi yiluphi ulimi olumnandi khathesi, beselilandela lokho okuthandwa ngumuntu.

I-Alzheimer’s Society ithi okuthandwa ngolimi kungatshintsha njalo iphakamisa ukusebenzisa ulimi umuntu avame ukukhuluma ngalo. I-Alzheimer’s Association layo ibala ukubuyela olimini lwendabuko njengolunye utshintsho lokukhuluma olungenzakala. Lezi zinguquko kazenzakali kuwo wonke umuntu njalo kazitsho isigaba somuntu.

Yiluphi ulimi okumele ngilusebenzise?

Buza umuntu ukuthi ufuna ukusebenzisa luphi ulimi kule ngxoxo. Okuthandayo kungatshintsha kuye ngendaba, indawo kumbe isikhathi sosuku. Nxa etshintsha ulimi, ungakuthathi njengohlolo kumbe ubambelela ukuthi aqhubeke ngolimi oluzwisisayo.

Nxa ukhuluma ulimi aluthandayo, sebenzisa amazwi azejwayele njalo umnike isikhathi sokuphendula. Nxa usazi amagama amalutshwana kuphela, khuluma iqiniso njalo usebenzise izimpawu, izinto kumbe imifanekiso. I-Alzheimer’s Society’s language guidance iveza ukuthi ikhono lolimi lingatshintsha usuku ngosuku njalo lingathintwa yikudinwa, ubuhlungu kumbe ukugula.

Kuyini okungasiza engxoxweni yansuku zonke?

Gcina amacebo ajwayelekileyo okukhuluma engqondweni, njalo wengeze ukusekela okuhambelana lolimi lomuntu:

  • Sebenzisa amazwi lamabizo azejwayele. Buza umuntu kumbe omunye amethembayo ukuthi ngamaphi amagama abawasebenzisela izinto zansuku zonke, amalunga emuli lezenzo zemihla ngemihla.
  • Tshengisa njalo ukhulume. Khomba inkomitsho, phakamisa izinto ezimbili angakhetha kuzo, kumbe usebenzise isithombe kumbe into aejwayele. Isenzo sesandla singasiza nxa ibala elifaneleyo kunzima ukulithola.
  • Linda. Nika umuntu isikhathi sokulalela lokuphendula. Ungaqedeli yonke imisho kumbe uphinde umbuzo ngezindimi ezinengi ngesikhathi esisodwa.
  • Gcina umcabango munye ngesikhathi. Incazelo ende ingaba nzima loba kukuluphi ulimi. Sebenzisa umutsho omfitshane, ume kancane, besubona ukuthi ufuna okunye yini.
  • Hlola ukuzwa lokubona. Izibuko zamehlo, izinsiza zokuzwa, ukukhanya okuhle lendawo ethule kungenza ulimi lube lula ukululandela.

Nxa umuntu ethanda ukubala, buza ukuthi ulwazi olubhalwayo olubalulekileyo lukhona yini ngolimi lwakhe. Ungathembeli ekuhumutsheni okuzenzakalelayo lapho kuthathwa isinqumo sezempilo, imvumo kumbe imilayezelo yemithi; qinisekisa ulwazi olubalulekileyo lomnikezeli wokunakekela.

Kuthiwani nxa ngingalukhulumi ulimi oluthandwa ngumuntu?

Buza ukuthi angathanda yini ukuthi umngane kumbe isihlobo asithembayo esikhuluma izindimi ezimbili sihlanganyele engxoxweni ejwayelekileyo. Ungacabangi ukuthi umuntu ufuna omunye amhumutshele; angathanda izimpawu, imifanekiso kumbe olunye ulimi abalwabelanayo.

Emhlanganweni wezempilo kumbe kwenye ingxoxo edinga ulwazi oluqondileyo, fonela umtholampilo kumbe indawo yokunakekela kusenesikhathi. Batshele ulimi oluthandwa ngumuntu njalo ubuze ukuthi lukhona yini usizo lokuhumutsha. I-U.S. Department of Health and Human Services explains ukuthi abemuli labangane bangabe bengakwazi ukuhumutsha ulwazi olubalulekileyo lwezempilo ngendlela eqondileyo; inkonzo ingachaza izindlela zayo lezidingo zendawo. Umuntu angakhetha ukuthi osekelayo ahambe laye yini, kuyilapho umhlinzeki ehlela usizo lolimi oludingekayo.

Ngesikhathi sokuvakasha, khuluma lomuntu uqobo njalo unike isikhathi sokuthi umhumutshi akhulume. Qinisekisa ukuthi umuntu uyawuzwisisa umbuzo njalo ulesikhathi sokuphendula ngamazwi akhe. Nxa umsekela, engeza ingcazelo kuphela nxa eyifuna.

Kufanele ngidinge ukwelulekwa kwezempilo nini?

Ubunzima bolimi bungatshintsha ngokuhamba kwesikhathi, kodwa ukutshintsha okungazelelwe kwehlukile. I-NHS advises getting medical help immediately when someone suddenly becomes confused. Ungacabangi ukuthi ukulahlekelwa yikukhuluma okungazelelwe kuyingxenye ye-dementia nje. Nxa umuntu esedideka masinyane, egula kakhulu kumbe kunzima ukumvusa, thinta izikhungo zezempilo eziphuthumayo endaweni yangakini.

Ngezinguquko eziza kancane kancane, bhala lokho okuqaphelayo njalo ucele iseluleko kumuntu wezempilo womuntu. Bhala ukuthi wayesebenzisa luphi ulimi, kuyini okumsizileyo ukuthi akhulume lokuthi wayedinwe kumbe egula yini. Lokhu kuyincazelo yengxoxo, akusikho ukuxilonga. Umhlahlandlela wethu othi ukuvakatshela udokotela ungalisiza ukulungiselela imibuzo.

Ngingabatshelani abanye abasizayo?

Ngemvumo yomuntu, gcina inothi elifitshane labantu afuna babandakanyeke. Lingabhala ulimi kumbe ulimi lwesigodi aluthandayo ekukhulumeni lekubaleni, amagama kumbe amabizo azejwayele, kanye lalokho okumsizayo ukulandela ingxoxo. Buza ukuthi ukhona yini umuntu othile afuna abekhona emihlanganweni kumbe ezibuyekezweni zokunakekela. Gwema ukubhala imininingwane yangasese engadingeki ekumsekeleni, njalo utshele umuntu ukuthi ngubani ongabona inothi. Inothi lolimi lisiza abantu ukuthi baqalise ingxoxo bekhululekile; kalithathi indawo yomhumutshi engxoxweni enzima yezempilo.

Ngingakusekela njani okuthandwa ngumuntu?

Ulimi luyingxenye yendlela umuntu axhumana ngayo, kodwa kalisiyo yonke into ayiyo. Buza ngemikhuba yakhe, izinto azithandayo, akuthandayo ekubaleni kanye labantu afuna babandakanyeke. Nxa umuntu evuma, bhala phansi amagama kumbe imitsho elusizo kwabanye abamsekelayo njalo uchaze ukuthi bangayisebenzisa njani. Gcina amanothi eyimfihlo njalo wabelane kuphela ngalokho umuntu avumileyo ukuthi kwabelwane ngakho.

Ungambambi ngamandla umuntu ukuthi azilolonge, ahumutshi abanye kumbe atshengise lokho akuzwisisayo. Ezinye izingxoxo zingaba lula ngolimi olulodwa kuthi ezinye ngolunye. Ukuzizwa ekhululekile komuntu, ubumfihlo bakhe lokukhetha kwakhe kubaluleke kakhulu ukwedlula ukubambelela olimini olulodwa.

Amacebo ethu okuthi ukukhulumisana achaza ukukhuluma kalula, ukulalela lokusebenzisa imifanekiso. Ukuze uthole usizo lokuhlela ngemva kokuxilongwa, bheka izinyathelo zokuqala ngemva kokuxilongwa kwe-dementia.

Imibuzo evamile

I-dementia izakwenza umuntu abuyele ekusebenziseni ulimi lwakhe lokuqala yini?

Abanye abantu abaphila le-dementia bangaqalisa ukusebenzisa ulimi abalufunda kudala, kanti abanye kabakwenzi lokho. Okuthandwa ngumuntu ngolimi kungatshintsha kuye ngomuntu, indaba yosuku lolosuku. Buza ukuthi yiluphi ulimi olumnandi esikhundleni sokusebenzisa lokho ukukwahlulela isigaba somuntu.

Kufanele ngikhulume ulimi lomuntu lokuqala yini?

Buza ukuthi ufuna ukusebenzisa luphi ulimi khathesi. Nxa lilwabelana, sebenzisa amazwi azejwayele njalo umnike isikhathi sokuphendula. Nxa ungalwazi, buza ukuthi angathanda yini ukuthi umuntu amethembayo okhuluma izindimi ezimbili ahlanganyele engxoxweni yansuku zonke.

Nxa ngingezwisisi lokho okutshiwo ngumuntu?

Hlala uzothile umcele ukuthi atshengise, akhombe kumbe asebenzise elinye ibala nxa efuna. Umfanekiso, into aejwayele kumbe isenzo sesandla kungasiza. Ungamhloli njalo ungazenzi ozwisisayo ulwazi olubalulekileyo lwezempilo.

Ngingalungiselela njani umhlangano lodokotela?

Thinta umtholampilo kungakavakashi, ubatshele ulimi oluthandwa ngumuntu njalo ubuze ukuthi yiziphi indlela zokuhumutsha ezikhona. Buza umuntu ukuthi ufuna ukuhamba lobani; osekelayo angahamba laye kodwa kungadingeki ukuthi akhulumele yena.

Ukutshintsha kolimi okungazelelwe kuyingxenye ye-dementia yini?

Ukutshintsha kolimi kukodwa kakuchazi imbangela yakho. Nxa umuntu esedideka masinyane kumbe indlela akhuluma ngayo itshintsha ngokuphangisa, dinga usizo lwezempilo masinyane esikhundleni sokucabanga ukuthi kukhula kwe-dementia.

Imithombo

Sixhumanisa nezinhlangano nezifundo okuthembele kuzo lolu khasi. Ngayinye yahlolwa lapho kubuyekezwa ikhasi.

  1. How to communicate with a person with dementia · Alzheimer's Society
  2. Dementia and language · Alzheimer's Society
  3. Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
  4. May an LEP person use a family member or friend as his or her interpreter? · U.S. Department of Health and Human Services
  5. Sudden confusion (delirium) · NHS

Ulungele umdlalo othulile?

Izithombe ezinkulu, akukho sikhathi, akukho amaphuzu futhi akudingeki ubhalise lutho. Dlalani ndawonye kusiphequluli sakho.

Thatha lezi zimidlalo nawe

I-app ye-Golden Moments emahhala ye-iPhone, i-iPad kanye ne-Android: amathayela ezithombe amakhulu, imidlalo ngezithombe zomndeni wakho, namaphakheji ezithombe asebenza ngaphandle kwe-Wi‑Fi. Akukho i-akhawunti, izikhangiso, sikhathi noma amaphuzu.