Oilongadano

Oilonga youdu w’okudimbwa pexulilo: mombete ile oshipundi

Sha talululwa Elesho lominute 5Kokangudu ka-Golden Moments · Nghee hatu shange

Enyamukulo lixupi

Poudu w’okudimbwa pefimbo laxuuninwa, oilonga ohai kanghama komaliudo nokukala pamwe naave: okudana omusika oyo a hole, okukwata eke, okuxuxumeka eke kanini, okuleshela mokule, okutala omafano, omawi opaushitwe nokukala pomakende ile pondje. Oilonga ei ohai longo mombete ile koshipundi. Kaleka efimbo lixupi, tala oshipala nomaoko u mone ngeenge oku li nawa, nokudimbuluka kutya okukala po kwoye oko oshilonga shovene.

  • Ekwatakanifo otali dulu okukala po natango. Pefimbo laxuuninwa, ounyuni ohau monika unene okupitila momaliudo.
  • Omusika, ekwato lopambili, omawi e shiivikile noinima iwa yokukwata luhapu ohai fika komunhu nonande eendjovo inadi fika ko vali.
  • Konyala ediladilo keshe apa otali longo komunhu e li mombete ile koshipundi.
  • Tala ombili ile oupyakadi moshipala, momaoko nomomufudo, ndele kanghama ngeenge wa mono edidiliko keshe lokuhehepelwa.
  • Henuka oinima inini nokuyandja oikulya ile oikunwa ashike ngaashi ongudu yoshipangelo ye shi popya, molwaashi okupukulula otaku dulu okukala kwa nyika oshiponga.
Kepandja eli (oitukulwa 6)
  1. Oilonga ilipi tai kwafa poudu w’okudimbwa pexulilo?
  2. Oilonga komunhu e li mombete ile koshipundi
  3. Nghee to dulu okukufa ombinga moshilonga pefimbo eli
  4. Ewilikongudu lixupi pakuliudo
  5. Eholeko pefimbo eli
  6. Okufila yo oshisho ove mwene

Pefimbo laxuuninwa loudu w’okudimbwa, omunhu otashi dulika a popye kashona, a pumbwe ekwafo mefiloshisho keshe lefiku nokukala efimbo lihapu mombete ile koshipundi. Otashi dulika u kale wa fa uhe na sha vali shokuninga pamwe naye. Ashike ope na. Alzheimer’s Association oya ti kutya oshitukulwa shomunhu tashi dulika shi kale po natango, nokutya pefimbo eli ounyuni ohau monika unene okupitila momaliudo. Omusika, ekwato, ewi li shiivikile nombili yoye otai dulu natango okweeta ehekeleko notuveli tekwatakanifo.

Oilonga ilipi tai kwafa poudu w’okudimbwa pexulilo?

Oilonga inini yokuuda nokukala pamwe nombili oyo hai kwafa unene pefimbo laxuuninwa. Alzheimer’s Association otai ladipike okudana omusika oyo a hole, okulesha oshitukulwa shomambo e na eityo kuye, okuxuxumeka olutu noloshini yedimba olo a hole, nokukala omutumba pamwe naye pondje mefiku liwa. National Institute on Aging oya weda ko okuhepaulula omahokololo, okuulikila omafano, ekwato lopambili ile okuxuxumeka kanini, nomusika, ewi litoka ile omawi opaushitwe, noya ti okukala po kwoye akuke otaku dulu okungungumaneka.

Alzheimer’s Foundation of America oya ti kutya ovanhu ve li pefimbo laxuuninwa luhapu ova pumbwa okukwata sha popepi va mone ehekeleko, noya yandje omadiladilo oilonga inini yokuuda, okutanauka kanini, okunyengifa oshiyata, omusika, okutalwa po koinamwenyo, ekwato lopanhu nounghulungu wa manguluka.

Oilonga komunhu e li mombete ile koshipundi

  1. Dana omusika yaye. Hoolola omaimbilo okounyasha waye, eitavelo laye ile oukwaneumbo wavo. Kaleka ewi li li pedu ndele kala omutumba popepi. Nokuli paife, vamwe otava dulu okudenga omunwe ile okwiimbulula. Tala oilonga yomusika.
  2. Kwata eke laye. Okukwata ashike eke, nokuxuxumeka kanini nomunwe, nayo oshilonga. Tete mu lombwela eshi to ningi.
  3. Mu xuxumeke eke kanini. Fiya oloshini kanini momake oye ndele to xuxumeke okudja pokwooko fiyo kominwe. Hoolola oloshini ihe na edimba, ile edimba olo a kala e hole ngeenge osipa shaye otashi shi lididimikile.
  4. Lesha mokule. Oshivilo sha holike, oshitukulwa shomembo olo a li e hole, omishangwa ile epandja lomanyalo. Ongovela yewi loye oya fimana unene shi dulife eendjovo.
  5. Hokolola ehokololo. Popya olweendo loukwaneumbo ile efiku va hombola. Ino pumbwa omanyamukulo.
  6. Ulikila omafano. Kwata efano limwe linene poshikando li li pondodo yomesho aye ndele li hokolola noupyu. Henuka okupula kutya olyelye e li mo.
  7. Mu pe sha shipu shokukwata. Oshiyata sha pwa okulongwa, okatwale ka pupyala ile okanyamwenyo ka pupyala. NIA otai ti kutya okuyandja omunhu oshiyata shokukwata eshi ta lundululwa otashi dulu okukwafa opo aha kwate kwoove ile koinima.
  8. Dana omawi opaushitwe. Odula, omakufikufi ile eendjila doudila newi li li pedu otadi dulu okungungumaneka onhele i na omakungulukilo.
  9. Eta pondje meni. Yeulula omakende, tula onhele yokulila eedila pondje yekende, ile eta eengala ile omafo manini opo a tale nokukwata.
  10. Inda pondje. Ngeenge omunhu ota dulu okukala omutumba moshipundi shomavava, otuveli tuminute donhumba momudile mefiku liwa otali dulu okuwapala.
  11. Kombe eexwiki daye ile mu pe oshiyata shoupyu. Okufila oshisho kanini nombili noshiyata shoupyu komake nokoshipala otashi dulu okuuda nawa.
  12. Nyenga kanini nomusika. Yelekanifeni oshiyata shipu ile nyengifeni omaoko metwokumwe neimbilo. Opo u mone omaudano elinyengo nomakololo, pula omunamiti womalinyengo ile omupangi e ku ulikile eenghedi di li nawa tete.
  13. Ningeni ounghulungu wa manguluka. Lumbakanifa oipenda ihe na oudiyo komapepa manene nosiponji ile neke, tali wilikwa koloye. Kape na oshizemo sha puka.
  14. Tambuleni etalelopo loinamwenyo. Okanyamwenyo ka ngungumana kombete ile pomatundji, ngeenge omunhu okwa li e hole oinamwenyo nonhele otai shi pitike.
  15. Fudeni kanini pamwe. Kala omutumba popepi ndele to fuda kanini nou udike. Okufuda nombili otaku dulu oku mu wilika amushe, nove otamu shi tameke nokushi kangheka.
  16. Kala po ashike. Kala omutumba popepi, imbulula, hondja ile lesha nombili. Okukala po okwa wana.

Nghee to dulu okukufa ombinga moshilonga pefimbo eli

  • Ehena komesho. Ifana edina laye nedina loye, ndele popya kanini nombili ofimbo ino mu kuma.
  • Yandja oshinima shimwe poshikando. Dima oTV ofimbo ino dana omusika. Longifa eliudo limwe poshikando.
  • Kaleka efimbo lixupi. Otuminute donhumba otashi dulika da wana. Otuveli tuxupi lwoikando mefiku otashi wapala shi dulife oshikando shimwe shile.
  • Mu kaleka nawa tete. Tala kutya omunhu oku li nawa nokwa yambididwa. NIA otai ti kutya okapale kokutula omake otaka kwafa omaoko nokuyambidida olutu lokombada eshi a kala omutumba.
  • Tala enyenyeto. Omaoko a manguluka, oshipala sha ngungumana, okutala momesho ile okwiimbulula otashi ulike ombili. NIA oya ti kutya okukema, okufinya oshipala, okwaamena oshitukulwa sholutu ile okuhe na ombili okuholeka otashi dulu okukala omadidiliko ouyahame. Kanghama, ndele lombwela ongudu yoshipangelo.

Ewilikongudu lixupi pakuliudo

Eliudo Omadiladilo Lungama
Okuuda Omusika oyo a hole, ewi loye eshi to lesha, omawi opaushitwe Kaleka ewi li li pedu; ewi limwe poshikando
Ekwato Okuxuxumeka eke, okukwata omaoko, oshiyata shipu, oshiyata shoupyu Pula ile lombwela tete; tala ngeenge osipa inashi ehama ile inashi tuuka
Okumona Omafano, eengala, etalelo lopomakende, okavidio kaushitwe taka ende kanini Kwata oinima pondodo yomesho; ouyelele u li nawa, uhe na etwimino
Okunuka Oloshini oyo a hole, eengala dipe, okofi tai telekwa popepi Henuka omadimba e na eenghono; tala omaliudo oinima nomufudo
Okumakela Okumakela kanini oshinima shondaka oyo a hole Oikulya nomaludi ayo ashike oo ongudu yoshipangelo ya ti otaa dulu okulongwa nawa

Eholeko pefimbo eli

Okupukulula otaku dulu okukala shidjuu pefimbo laxuuninwa, na NIA oya londwela kutya eshi otashi eta oshiponga shokupina. Ino fiya oinima inini popepi naye, ndele yandja oikulya ile oikunwa momaludi nomonhele oyo ongudu yoshipangelo ya yandja. Tala osipa nombili pefimbo loilonga yekwato, molwaashi osipa otashi dulu okutauka ile okushikwa noupu. Opo u mone omayele mahapu oilonga yokuuda i li nawa, tala oilonga yokuuda.

Okufila yo oshisho ove mwene

Okufila oshisho pefimbo laxuuninwa otaku pula eenghono dolutu nomomutima, kutya nee omeumbo ile pefimbo lomatalelopo keumbo lokufila oshisho. Eengudu doshipangelo shehekeleko noshokuungaunga nouyahame otadi dulu okukwafa nombili, neyambidido nomalongekido, na NIA oye di tumbula onga omukalo wekuafo. Omatalelepo maxupi nombili otaa kwafa; tala okutalela po omunhu e na oudu w’okudimbwa. Ngeenge oho wilike eengudu, oilonga yeengudu meumbo lokufila oshisho oi na omadiladilo okukwatela mo oikando. Ndele alikana lesha okulifila oshisho kwomufilishisho: okufuda po nako oshitukulwa shokufila oshisho nawa.

Omapulo haa pulwa olundji

Oilonga ilipi to dulu okuninga nomunhu e na oudu w’okudimbwa pexulilo oo e li mombete?

Dana omusika oyo a hole, kwata eke laye, mu xuxumeke eke kanini noloshini, mu leshele mokule embo ile eilikano olo a hole, mu ulikile omafano, ile dana omawi opaushitwe opambili. Yeulula omakende opo a dule okutala pondje. Efimbo lixupi, lombili noshinima shimwe poshikando luhapu ohashi longo nawa.

Ovanhu ve na oudu w’okudimbwa pexulilo otava dulu natango okuhafela omusika?

Vahapu otava dulu. Alzheimer’s Association oya ti kutya nokuli pefimbo laxuuninwa, omunhu otashi dulika a dule okudenga omusika ile okwiimba pamwe neimbilo lokounona waye. Hoolola omusika oyo a li e hole eshi a li omunyasha ndele kaleka ewi li li pedu.

Ohandi shiiva ngahelipi ngeenge oku li ta hafele oshilonga?

Tala omadidiliko manini: omapepe a manguluka, oshipala sha ngungumana, okutala momesho, okwiimbulula, okufiininika eke ile omufudo tau ende kanini. Okufinya oshipala, okweefa po, okuhe na ombili ile okukema otashi dulu okuulika okuhehepelwa ile ouyahame. Ngeenge wa mono oinima ei, kanghama ndele lombwela ongudu yoshipangelo ngeenge otai twikile.

Otashi kwafa ngaa okutalela po nonande ite dimbulula nge vali?

Heeno. National Institute on Aging oya ti kutya okukala po ashike otaku dulu okungungumaneka, nokutya ekwato, omusika nomahepaululo otaa dulu natango okuyandja ehekeleko moudu w’okudimbwa wa kula. Ewi loye nekwato loye otali dulu okukala li shiivikile nonande edina loye ine li dimbulula.

Eeshako doilongifo

Ohatu tula omalinki komahangano nokeekonakono omo epandja eli la likolelela. Keshe shimwe osha li sha talululwa eshi epandja la pepalekwa.

  1. Late-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
  2. Care in the Last Stages of Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  3. Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
  4. Activities for dementia · NHS
  5. Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association

Mbela owe lilongekela eudano liondjabi?

Omafano manene, kaku na efimbo lokuvalwa, kaku na oitwa, nokaku na okulishangifa. Daneni pamwe me-browser yeni.

Kufa omaudano aa pamwe naave

O-app yoshali ya-Golden Moments yee-iPhone, iPad na-Android: omafano manene eetaila, omaudano e na omafano oukwaneumbo woye mwene, nomakanghameno omafano oo haa longo nopehe na Wi-Fi. Kaku na o-akaunda, omaulikifo oipindi, efimbo lokuvalwa ile oitwa.