Ŋuɖoɖo kpuia
Golden Moments naa dɔwɔwɔ siwo woate ŋu ata femaxee: nyawo didi si ŋu nuŋɔŋlɔ gãwo le, amadede ƒe axawo, nɔnɔmetata ƒe dzeɖoɖo ƒe agbalẽviwo kple nɔnɔmetata bingo ƒe agbalẽviwo. Ʋu fefea ƒe axa ɖesiaɖe eye nàzã eƒe Print ƒe dzesi. Ta wo kple nuŋɔŋlɔ gã, dzɔdzɔe siwo wokpɔna bɔbɔe le agbalẽ sesẽ dzi, lé dɔwɔwɔ ɖeka ɖe axa ɖeka dzi, eye nàwɔ agbalẽ siwo nèdi be yeagazã ake la ŋu dɔ kple laminate. Agbalẽ bɔbɔe siwo wowɔ le aƒeme, abe agbeŋutinya ƒe axa alo ŋkeke ɖesiaɖe ƒe ɖoɖo ene, hã kpena ɖe ame ŋu.
- Míaƒe dɔwɔwɔ siwo woate ŋu ata la le femaxee: Word Search, Coloring, Conversation Cards kple Picture Bingo. Fefea ƒe axa ɖesiaɖe ŋu Print ƒe dzesi le.
- Ta wo kple nuŋɔŋlɔ gã, dzɔdzɔe siwo wokpɔna nyuie, eye nàlé dɔwɔwɔ ɖeka ɖe axa ɖeka dzi.
- Agbalẽ sesẽ alo card stock le bɔbɔe be woalé, eye wòmegbãna bɔbɔe o. Wɔ agbalẽawo ŋu dɔ kple laminate be nàte ŋu agazã wo kple dzonuŋlɔnu siwo woate ŋu atutu.
- Agbalẽ siwo wowɔ le aƒeme abe agbeŋutinya ƒe axa, ŋkeke ɖesiaɖe ƒe ɖoɖo alo nɔnɔmetata ƒe dzesi na ʋɔtruwo ene la le bɔbɔe eye wozãa wo nyuie.
- Agbalẽ si wota nye kpekpe na ame, menye aƒemedɔ o. Ne miewɔ eƒe akpa aɖe, alo miewɔe o hã la, enyo nenema.
Le axa sia dzi (5 akpawo) .
Ɣeaɖewoɣi la, dɔwɔwɔ si nyo wu enye agbalẽ kple nuŋlɔti le nuɖukplɔ̃ ŋu. Agbalẽ siwo wota mehiã charge, nyagbewo alo screen o, eye wole bɔbɔe be woatsɔ ayi ame kpɔƒe alo ƒuƒoƒo me. Axa sia ɖe dɔwɔwɔ siwo woate ŋu ata femaxee le míaƒe nyatakakadzraɖoƒea me, ale si nàta wo be woanɔ bɔbɔe be woakpɔ ahalé, kple agbalẽ bɔbɔe aɖewo siwo ƒometɔwo kple dɔwɔlawo kpɔna be woɖea vi.
Dɔwɔwɔ kawoe woate ŋu ata femaxee le mia si?
Míenaa agbalẽ ene siwo woate ŋu ata femaxee. Ʋu fefe siawo dometɔ ɖesiaɖe ƒe axa eye nàzã Print ƒe dzesi be nàkpɔ eƒe tata si sɔ na printer.
| Agbalẽ si woate ŋu ata | Nu si wònye | Esi wòsɔ na |
|---|---|---|
| Word Search | Nyawo didi si ŋu nuŋɔŋlɔ gãwo le, eye nyawo le yame kple anyime ko | Ɣeyiɣi si me tomefafa le kple nuŋlɔti; ame si kpɔa dzidzɔ ɖe fefewo ŋu |
| Coloring | Amadede ƒe axawo siwo woate ŋu ata alo ade ama wo le screen dzi | Ɣeyiɣi si me dzidzeme kple nutovɛ le; akpa ɖesiaɖe kple kpekpeɖeŋu |
| Conversation Cards | Nɔnɔmetata ƒe agbalẽviwo siwo ƒe nyabiasewo le ʋuʋu, menye dodokpɔ o, le tanya vovovowo nu | Ame kpɔƒe, kaƒoƒo, ƒome ƒe nuɖuɖu, ŋkuɖoɖo ƒe ƒuƒoƒowo |
| Picture Bingo | Bingo ƒe agbalẽviwo siwo ŋu nɔnɔmetatawo le ɖe xexlẽdzesiwo teƒe, kple screen dzi yɔla | Ame tsitsiwo dzi kpɔƒe, ŋkeke ƒe ɖoɖowɔƒewo, ƒome ƒe takpekpewo |
Nyawo didi si ŋu nuŋɔŋlɔ gãwo le
Word Search zãa nuŋlɔdzesi gãwo eye wònaa nyawo nɔa yame kple anyime ko, nyawo mele dzogoe alo megbemegbe o. Miwɔe ɖekae: ame ɖeka xlẽa nya aɖe tso xexlẽdzesiawo dome, eye ame evelia diae. Ne nyawo didi sesẽ la, miate ŋu ade dzesi nya ɖesiaɖe ƒe ŋɔŋlɔdzesi gbãtɔ ɖekae, alo miaxlẽ nyaawo sesĩe eye miaƒo nu tso nya ɖesiaɖe ŋu.
Amadede ƒe axawo
Woate ŋu ata Coloring ƒe axawo hena marker alo amadede ƒe atiwo, alo woade ama wo le tablet dzi to amadede aɖe zi dzi, emegbe nɔnɔmetataa ƒe akpa dzi zi dzi. Na agbalẽ siwo wota la, tsɔ marker titriwo kple amadede ʋɛ aɖewo na ɣeyiɣi ɖeka. Kpɔ míaƒe asinudɔwɔwɔ kple aɖaŋudɔwɔwɔ ƒe mɔfiame be nàkpɔ ale si nàna amadede nanye nu si sɔ na ame tsitsi eye dzidzeme le eme.
Dzeɖoɖo ƒe agbalẽviwo
Conversation Cards tsɔa nɔnɔmetata si me kɔ kple nyabiase si le ʋuʋu, abe „Gblɔ nu tso…” alo „Nu kae nèkpɔ?” ene. Woŋlɔ wo abe kpekpe siwo le ʋuʋu ene, menye dodokpɔ ƒe nyabiasewo o. Ta wo ƒe hatsotso aɖe, lã wo ɖe vovo, eye nàlé ʋɛ aɖewo ɖe kotoku me na ame kpɔƒe alo le kaƒomɔ̃a gbɔ na kaƒoƒo. Wosɔ hã nyuie na ŋkuɖoɖo ƒe ƒuƒoƒowo.
Nɔnɔmetata bingo ƒe agbalẽviwo
Picture Bingo ƒe agbalẽviwo zãa nɔnɔmetatawo ɖe xexlẽdzesiwo teƒe. Ta agbalẽ ɖeka na fefewɔla ɖesiaɖe eye nàzã screen dzi yɔla le laptop, TV alo projector dzi. Míele aɖaŋu ɖom be woayi edzi ayɔ va se ɖe esime ame sia ame ƒe agbalẽ yɔ blibo, ale be ame aɖeke naganɔ anyi o. Kpɔ ƒuƒoƒo ƒe dɔwɔwɔwo na ame tsitsiwo dzi kpɔƒe be nàkpɔ ale si nàwɔ takpekpe aɖe.
Aleke mata dɔwɔwɔawo be woanɔ bɔbɔe be woazã?
Tɔtrɔ suewo le ale si nèta wo ŋu ate ŋu awɔ tɔtrɔ gã aɖe.
Wɔe be wòanɔ bɔbɔe be woakpɔ
- Nuŋɔŋlɔ gã, dzɔdzɔe. Zã tata ƒe lolome si lolo wu si gake sɔ ɖe axaa dzi. Ƒo asa na nuŋɔŋlɔ ƒe atsyã siwo sesẽ alo siwo le abe asiŋɔŋlɔ ene.
- Vovototo si me kɔ. Amadede tsiɖitsiɖi le agbalẽ ɣi alo agbalẽ si ƒe amadede menye ɣie o dzi. Ƒo asa na megbeƒe siwo le ɣiɣi alo siwo ƒe amadede fa.
- Agbalẽ si meklẽna o ɖea keklẽ dzi kpɔtɔna le akaɖi sesẽwo te.
- Kpɔ ŋkuɖodzikpewo kple akaɖi ɖa. Alzheimer’s Association de dzesii be ŋku kple to ƒe kuxiwo ate ŋu ana kadodo nasesẽ wu, eye wòɖo aɖaŋu be woakpɔ wo ɖa edziedzi. Akaɖi si klẽna nyuie hã kpena ɖe ame ŋu.
Wɔe be wòanɔ bɔbɔe be woalé
- Agbalẽ sesẽ alo card stock nɔa gbadzaa, ele bɔbɔe be woakɔe, eye wòtea ŋu nɔa anyi ne wozãe enuenu.
- Clipboard alo nu si melĩna o nana axaa metsoa teƒe o.
- Marker titriwo alo nuŋlɔti kpekpewo le bɔbɔe be woalé wu nuŋlɔti tsɛwo.
Wɔe be woate ŋu agazãe
- Wɔ agbalẽawo ŋu dɔ kple laminate alo de wo agbalẽdzraɖoƒe siwo me kɔ me. Zã dzonuŋlɔnu siwo woate ŋu atutu le nyawo didi kple bingo ƒe agbalẽviwo dzi, emegbe nàtutu wo.
- Tia kotoku siwo meklẽna o ne keklẽ nye kuxi, eye nàwɔ dzogoedzidzenuwo na agbalẽvi siwo wowɔ laminate na kple hɛ̃ be woalé wo fafɛ.
- Dzra agbalẽdzraɖoƒe si me nu siwo nèlɔ̃na wu le ɖo ale be màganɔ agbalẽ ɖeka tata kwasiɖa sia kwasiɖa o.
Na wòanɔ bɔbɔe
- Dɔwɔwɔ ɖeka le axa ɖeka dzi. Nyawo didi ɖeka alo nɔnɔmetata ɖeka, menye dɔwɔwɔ geɖe siwo woƒo ƒu ɖe teƒe ɖeka o.
- Teƒe ɣi geɖe. Axa si dzi yɔ fũ ate ŋu asesẽ na ame.
- Mègana mɔfiame siwo woaxlẽ nanɔ anyi o, ne anya wɔ. Fia nu si woawɔ amea boŋ.
- Lã agbalẽawo ɖe sue. Ne axa blibo aɖe sɔ gbɔ akpa la, lãe ɖe afã alo nàŋlɔe be akpa aɖe ko nadze.
Agbalẽ bubu siwo woate ŋu awɔ le aƒeme
Menye agbalẽ siwo ɖea vi katã nye fefe o. Esiawo le bɔbɔe be woawɔ kple nyaŋlɔmɔ̃ kple printer.
Agbeŋutinya ƒe axa
Axa ɖeka si nye „nyem nyenye” si ŋu foto, ŋkɔ si amea lɔ̃na be woayɔ ye, afi si wòtsi le, eƒe dɔ, ƒome, nuɖuɖu siwo wòlɔ̃na, ha kple nu siwo faa akɔ na ame alo doa nuxaxa na ame le. Dementia Australia ɖo aɖaŋu be woawɔ ŋkuɖodzigbalẽ si me nyatakakawo le tso amea ƒe agbe, nu siwo wòlɔ̃na kple ame veviwo ŋu, be wòakpe ɖe ame kpɔlawo kple ame dzi kpɔlawo ŋu eye wòadze dzeɖoɖo gɔme.
Esia ɖea vi ŋutɔ le kɔdzi kple teƒe yeye siwo wokpɔa ame tsitsiwo le. NIA ɖo aɖaŋu be woana kɔdzinudɔwɔlawo ame ŋutɔ ƒe nyatakakagbalẽ si ƒo nu tso amea ƒe gbesiagbe ɖoɖo, ŋkɔ si wòlɔ̃na, nu siwo wòlɔ̃na kple esiwo melɔ̃na o, nu siwo ate ŋu ado nuxaxa nɛ, kple vevesese ƒe dzesi siwo menyea nyawo o ŋu.
Ŋkeke ɖesiaɖe ƒe ɖoɖo
Ŋkeke ƒe ɖoɖo gã, bɔbɔe si ŋu gaƒoƒowo, nya ʋɛ aɖewo kple nɔnɔmetata sue aɖe le na akpa ɖesiaɖe: ŋdinuɖuɖu, zɔzɔ, ŋdɔnuɖuɖu, ɖiɖiɖeme, ha, fiẽnuɖuɖu. Alzheimer’s Association ƒe ŋkeke ɖesiaɖe ƒe ɖoɖo ɖo aɖaŋu be woawɔ ɖoɖo ɖe ŋkeke me ƒe ɣeyiɣi siwo nyo wu na amea ŋu, kple fɔfɔ kple alɔ̃dɔdɔ ƒe ɣeyiɣi siwo li ke, eye dɔwɔwɔ kple ɖiɖiɖeme nanɔ wo dome. Dee ŋku ŋgɔ, ɖewohĩ le fridzi dzi, eye nàna wòanɔ bɔbɔe be woatrɔe. Kpɔ míaƒe ŋkeke ɖesiaɖe ƒe ɖoɖo ƒe mɔfiame hena nu bubuwo.
Nɔnɔmetata ƒe dzesi na xɔwo kple nudzraɖoƒewo
NIA ɖo aɖaŋu be woazã dzesi siwo ƒe amadede klẽna alo nɔnɔmetata bɔbɔewo atsɔ ade dzesi tsileƒe, alɔ̃dɔxɔ kple nuɖaxɔ. Susu ma ke sɔ na nudzraɖoƒewo kple agbaɖakawo: afɔkpawo ƒe nɔnɔmetata le afɔkpawo ƒe nudzraɖoƒe dzi, kpluwo ƒe nɔnɔmetata le kpluwo ƒe agbaɖaka dzi. Ta wo, wɔ wo ŋu dɔ kple laminate, eye nàlé wo ɖe te.
Nuƒoƒoƒu ƒe hatsotso
Ta nɔnɔmetatawo tso hatsotso bɔbɔe eve me, abe kutsetsewo kple seƒoƒowo alo dɔwɔnuwo kple nuɖaxɔmenuwo ene, ɖe card stock dzi. Lã wo ɖe vovo eye miaƒo wo nu ƒu ɖe kusia eve me ɖekae. Esia ƒe screen dzi tɔe nye Sort Together.
Ha ƒe nyawo ƒe agbalẽwo
Ta ha siwo nèlɔ̃na wu ƒe nyawo kple nuŋɔŋlɔ gã ŋutɔ hena hadzidzi ɖekae. Ame siwo megaxlẽa nu geɖe o hã ate ŋu akpɔ dzidzɔ be woalé agbalẽa.
Ƒome ƒe foto ƒe axa
Axa ɖeka si ŋu ƒome ƒe foto gã ene va ɖo ade le, eye ŋkɔ gbãtɔ le ɖesiaɖe te. Ate ŋu anɔ kplɔ̃ dzi be ame sia ame nakɔe aƒo nu tso eŋu. Dzesiwo kpena ɖe ame kpɔlawo kple dɔwɔlawo ŋu be woawɔ akpa aɖe le dzeɖoɖoa me, eye ame aɖeke mehiã be yeabia be „Ame kae nye esia?” o.
Nuɖaɖa ƒe agbalẽvi
Ta ƒome ƒe nuɖaɖa si nèlɔ̃na wu kple nuŋɔŋlɔ gãwo. Zãe nàtsɔ aɖa nu ɖekae, alo nàtsɔ aƒo nu ko tso nuɖuɖu siwo mieɖu tsã ŋu.
Aleke matsɔ agbalẽ si wota ana evɔ manɔ abe aƒemedɔ ene o?
Tsɔe abe nu si miekpɔna gɔme ɖekae ene, menye dodokpɔ o.
- Nɔ anyi eye nàdze egɔme wò ŋutɔ. „Mele nyawo didi sia wɔm. Àdi be yeakpe ɖe ŋunye madia ‘abɔ’?”
- Mi wɔe ɖekae. Mitrɔ ɖe wo nɔewo ŋu, alo ame ɖeka diae eye ame evelia dea dzesii.
- Mègade dzesi be ede alo egblẽ gbeɖe o. Alzheimer’s Association ƒe mɔfiame le dɔwɔwɔwo le aƒeme ŋu ɖo aɖaŋu be woaƒo susu ɖe dɔwɔwɔa ŋu, menye emetsonu o, eye woaƒo susu ɖe dzidzeme ŋu wu nuwɔwɔ.
- Gblẽ agbalẽawo ɖe teƒe siwo wokpɔna bɔbɔe. Mɔfiame ma ke ɖo aɖaŋu be woada ŋkuɖodzigbalẽwo, fotogbalẽwo alo magazine xoxowo ɖe teƒe siwo woate ŋu akpɔ bɔbɔe. Agbalẽvi siwo wota kple foto ƒe axawo ate ŋu anɔ kplɔ̃ sue dzi nenema ke.
- Dzudzɔ ɣesiaɣi si nèdi. Amadede ƒe axa afã nye ŋdɔkutsu nyui aɖe. Nenema ke agbalẽa tsɔtsɔ da ɖi eye miano tii hã nye.
Afi si nàkpɔ nu bubuwo le
Kpɔ míaƒe fefewo kple agbalẽ siwo woate ŋu ata katã, alo kpɔ dɔwɔwɔwo na akpa ɖesiaɖe hena susu bubuwo, kple agbalẽ alo agbalẽ manɔmee.
Nyabiase siwo bɔ
Ðe miaƒe dɔwɔwɔ siwo woate ŋu ata la le femaxeea?
Ɛ̃. Word Search, Coloring, Conversation Cards kple Picture Bingo ƒe axawo le nyatakakadzraɖoƒe sia dzi le femaxee be woazã ahata. Ʋu fefea ƒe axa eye nàzã Print ƒe dzesi.
Dɔwɔwɔ kawoe nyo wu be woata na ame si ŋkuɖodzinu le vɔvɔm na?
Agbalẽ siwo nyo wu la le bɔbɔe, me kɔ, eye wowɔ wo na ame tsitsi: nyawo didi si ŋu nuŋɔŋlɔ gãwo le eye nyawo le yame kple anyime ko, amadede ƒe axa siwo ƒe fliwo me kɔ, nɔnɔmetata ƒe agbalẽviwo siwo dzea dzeɖoɖo gɔme, kple nɔnɔmetata bingo na ƒuƒoƒowo. Tia dɔwɔwɔ si sɔ kple nu siwo doa dzidzɔ na amea kple nu siwo wòate ŋu awɔ fifia, eye nàlé dɔwɔwɔ ɖeka ɖe axa ɖeka dzi.
Aleke mawɔ be agbalẽ siwo wota la nanɔ bɔbɔe be woakpɔ ahazã?
Zã nuŋɔŋlɔ gã, dzɔdzɔe, amadede tsiɖitsiɖi le agbalẽ ɣi alo agbalẽ si ƒe amadede menye ɣie o dzi, eye nàna teƒe geɖe nanɔ anyi. Ta wo ɖe agbalẽ sesẽ alo card stock dzi be axaa nanɔ gbadzaa, tia agbalẽ si meklẽna o be wòaɖe keklẽ dzi akpɔtɔ, eye nàzã clipboard alo nu si melĩna o be axaa manɔ ʋuʋum o. Laminate nana agbalẽawo nɔa anyi didi.
Ðe mate ŋu ata miaƒe dɔwɔwɔawo na ame tsitsiwo dzi kpɔƒe alo ŋkeke ƒe ɖoɖowɔƒea?
Ɛ̃. Míexɔa dɔwɔlawo nyuie be woata míaƒe axawo na ame siwo le afi ma kple ƒuƒoƒowo. Wotrɔ asi le Picture Bingo ŋu na ƒuƒoƒowo, eye screen dzi yɔla aɖe le eme si nàte ŋu afia le TV alo projector dzi.
Dzɔtsoƒewo
Míeɖoa kadodo ɖe habɔbɔwo kple nusɔsrɔ̃ siwo dzi axa sia ɖoa ŋu ɖo la gbɔ. Wolé ŋku ɖe wo dometɔ ɖesiaɖe ŋu ne wowɔ axaa yeyee.
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Alzheimer's Caregiving: Home Safety Tips · National Institute on Aging
- Taking a Person With Alzheimer's Disease to the Hospital · National Institute on Aging
- Visiting someone with dementia · Dementia Australia
- Communication · Alzheimer's Association