Nuwɔnawo

Wɔwɔna na ame si le tagbɔdzedze ƒe akpa mamlɛa me

Wowɔ asitɔtrɔ le eŋu 6 miniti xlẽGolden Moments ƒe ƒuƒoƒoae ŋlɔe · Alesi míeŋlɔa nui

Ŋuɖoɖo kpuia

Le tagbɔdzedze ƒe akpa mamlɛa me, wɔwɔnawo nɔa te ɖe seselelãmewo kple wò anyinɔnɔ dzi: ha siwo wò ame lɔ̃na ƒe ƒoƒo, asiléle, asimimi blewu, nuxexlẽ sesĩe, fotowo kpɔkpɔ, dzɔdzɔmenuwo ƒe ɖiɖiwo kple anyinɔnɔ le fesre nu alo le gota. Woate ŋu awɔ esiawo le abati alo zikpui dzi. Wɔ ɣeyiɣi kpuiwo, lé ŋku ɖe ŋkume, asiwo kple gbɔgbɔtsotso ŋu be nàkpɔ akɔfafa, eye nàɖo ŋku edzi be wò anyinɔnɔ ŋutɔ nye wɔwɔna.

  • Kadodo ate ŋu anɔ anyi kokoko. Le akpa mamlɛa me, ame sea nu me to seselelãmewo dzi wu.
  • Ha, asikaka fafɛ, gbe siwo wonya nyuie kple nu bɔbɔewo siwo woalé zi geɖe dea ame dzi ne nyawo megale bɔbɔe o.
  • Kloe susɔea siwo katã le afi sia ate ŋu awɔ na ame si le abati alo zikpui dzi.
  • Lé ŋku ɖe akɔfafa kple vevesese ƒe dzesiwo ŋu le ŋkume, asiwo kple gbɔgbɔtsotso me, eye nàdzudzɔ ne dzesi aɖe fia be nu le fu ɖem nɛ.
  • Ƒo asa na nu suewo eye nàna nuɖuɖu alo nunono ne atikewɔlawo ƒe ƒuƒoƒo gblɔ be ele dedie ko, elabena numimi ate ŋu azu afɔku.
Le axa sia dzi (6 akpawo) .
  1. Wɔwɔna kawoe kpena ɖe ame ŋu le tagbɔdzedze ƒe akpa mamlɛa me?
  2. Wɔwɔna na ame si le abati alo zikpui dzi
  3. Aleke nàwɔ wɔwɔna ɖekae le akpa sia me
  4. Mɔfiame kpui aɖe le seselelãme nu
  5. Dedienɔnɔ le akpa sia me
  6. Lé be na ɖokuiwò hã

Le tagbɔdzedze ƒe akpa mamlɛa me la, ame aɖe ate ŋu aƒo nu vie ŋutɔ, ahiã kpekpeɖeŋu le gbesiagbedɔwo katã me, eye wòanɔ abati alo zikpui dzi ŋkeke bliboa ƒe akpa gãtɔ. Ate ŋu adze abe nu aɖeke megali miawɔ ɖekae o ene. Nu aɖe gali. Alzheimer’s Association gblɔ be ame la ƒe ameɖokui ƒe akpa aɖe ate ŋu anɔ anyi, eye le akpa sia me la, ame sea xexeame me to seselelãmewo dzi koŋ. Ha, asikaka, gbe si wònya nyuie kple wò anyinɔnɔ fafɛ ate ŋu ana akɔfafa kple kadodo ƒe ɣeyiɣiwo kokoko.

Wɔwɔna kawoe kpena ɖe ame ŋu le tagbɔdzedze ƒe akpa mamlɛa me?

Wɔwɔna bɔbɔe siwo ku ɖe seselelãmewo ŋu kple anyinɔnɔ fafɛ kpena ɖe ame ŋu wu le akpa mamlɛa me. Alzheimer’s Association aɖo aɖaŋu be woaƒo ha siwo wòlɔ̃na, axlẽ agbalẽ veviwo ƒe akpa aɖewo, ami asi kple ami ʋeʋĩ si wòlɔ̃na ɖe ŋutigbalẽ ŋu, eye woanɔ anyi ɖe gota ɖekae ne ŋkeke nyui aɖe do. National Institute on Aging gatsɔ ŋutinyawo gbɔgblɔ, fotowo fiafia, asikaka fafɛ alo asimimi, kple ha, ɖiɖi fafɛ alo dzɔdzɔmenuwo ƒe ɖiɖiwo kpe ɖe eŋu, eye wògblɔ be wò anyinɔnɔ ko ate ŋu ana akɔfafa.

Alzheimer’s Foundation of America gblɔ be ame siwo le akpa mamlɛa me zi geɖe dina vevie be yewoalé nu aɖe ɖe yewo ŋu kplikplikpli hena akɔfafa, eye wòɖo aɖaŋu be woawɔ wɔwɔna bɔbɔe siwo ku ɖe seselelãmewo ŋu, kamedede fafɛwo, avɔ ʋuʋu, ha, lãwo ƒe sasrãkpɔ, amegbetɔ ƒe asikaka kple nutata si ŋu seɖoƒe mele o.

Wɔwɔna na ame si le abati alo zikpui dzi

  1. Ƒo eƒe ha. Tia ha siwo wòse esi wònye ɖekakpui alo ɖetugbi, ha siwo ku ɖe eƒe xɔse alo eƒe ƒome ŋu. Na gbeɖiɖia nanɔ bɔbɔe eye nànɔ egbɔ kplikplikpli. Fifia gɔ̃ hã la, ame aɖewo ƒoa asibidɛ alo dzia ha blewu. Kpɔ ha ƒe wɔwɔnawo.
  2. Lé asi. Asiléle ko, kple asibidɛgã ƒe ʋuʋu fafɛ, nye wɔwɔna. Gblɔ nu si nèle wɔwɔ ge do ŋgɔ.
  3. Mi asi nɛ blewu. Na ami sue aɖe nadzo le wò asiwɔ me eye nàmi asi nɛ tso abɔnu va se ɖe asibidɛwo nu. Zã ami si me ʋeʋẽ aɖeke mele o, alo ʋeʋẽ si wòlɔ̃ ɣesiaɣi ne eƒe ŋutigbalẽ lɔ̃e.
  4. Xlẽ nu nɛ sesĩe. Hakpanya si wòlɔ̃na, akpa aɖe tso agbalẽ si wòlɔ̃na me, mawunya alo agbalẽ me nyatakaka si ku ɖe fefewɔwɔ ŋu. Wò gbe ƒe ɖoɖo le vevie wu nyawo ŋutɔ.
  5. Gblɔ ŋutinya aɖe. Ƒo nu tso ƒomea ƒe mɔzɔzɔ aɖe ŋu alo ŋkeke si dzi woɖe srɔ̃. Mehiã be nàxɔ ŋuɖoɖowo o.
  6. Fia fotoe. Lé foto gã ɖeka ɣesiaɣi ɖe ŋku ŋkume eye nàɖe eme kple lɔlɔ̃. Ƒo asa na be nàbia ame si le eme.
  7. Na nu bɔbɔe aɖe wòalé. Avɔ si woŋlɔ, avɔ bɔbɔe sue aɖe alo lã fɛ̃ bɔbɔe aɖe. NIA ɖo aɖaŋu be woana avɔ ame la wòalé ne wole eʋum, ale be mate ŋu alé wò alo nuwo sesĩe o.
  8. Ƒo dzɔdzɔmenuwo ƒe ɖiɖiwo. Tsi, ƒutsotsoewo alo xewo ƒe ha le gbeɖiɖi bɔbɔe me ate ŋu ana xɔ si me ɖiɖi le la nafa.
  9. Tsɔ gota va eme. Ʋu fesreawo, da xenunana aɖe ɖe fesrea godo, alo tsɔ seƒoƒo yeye alo aŋgbawo vɛ be woakpɔ wo eye woaka asi wo ŋu.
  10. Yi gota. Ne ame la ate ŋu anɔ zikpui si wotsɔna ʋua ame dzi la, aɣeyiɣi kpui aɖe le vɔvɔli te le ŋkeke fafɛ aɖe dzi ate ŋu anyo.
  11. Kɔ ta nɛ alo tsɔ avɔ dzodzoe nɛ. Dzadzraɖo blewu, fafɛ kple avɔ dzodzoe na asiwo kple ŋkume ate ŋu ana wòase le eɖokui me be wole elém ɖe asi.
  12. Ʋuʋu blewu kple ha. Miʋu avɔ fafɛ ɖekae, alo miʋu asiwo ɖe ha ƒe ɖoɖo nu. Ne enye kamedede alo ŋutilã ƒe akpawo ʋuʋu la, bia ŋutilãwɔla alo nɔvi be wòafia mɔ dedie siwo dzi nàto gbã.
  13. Ta nɔnɔme si ŋu seɖoƒe mele o. Kaka ami si me nu gbegblẽ mele o ɖe agbalẽ gã dzi kple ʋuƒo alo asi, eye nàkplɔe kple wò asi. Nu si ado tso eme la mehiã be wòanyo o.
  14. Xɔ lãwo ƒe sasrãkpɔ. Aƒemelã fafɛ aɖe le abatia alo afɔ dzi, ne ame la lɔ̃ lãwo eye teƒea lɔ̃e.
  15. Mi gbɔgbɔtsɔ ɖekae blewu. Nɔ egbɔ kplikplikpli eye mi gbɔgbɔtsɔ blewu ale be woasee. Gbɔgbɔtsotso fafɛ ate ŋu akpe ɖe mia ŋu, eye wòe dzea egɔme hedzudzɔnɛ.
  16. Nɔ anyi kplii ko. Nɔ egbɔ, dzi ha blewu, nɔ avɔ lɔm alo nɔ nu xlẽm blewu. Wò anyinɔnɔ sɔ gbɔ.

Aleke nàwɔ wɔwɔna ɖekae le akpa sia me

  • Te ɖe eŋu tso ŋgɔgbe. Yɔ eƒe ŋkɔ kple wò ŋkɔ, eye nàƒo nu blewu kple bɔbɔe do ŋgɔ na asikaka.
  • Na nu ɖeka ɣesiaɣi. Tsi television la hafi nàƒo ha. Wɔ nu ɖeka si ku ɖe seselelãme ɖeka ŋu ɣesiaɣi.
  • Wɔe kpuie. Aɣeyiɣi kpui aɖewo koe ate ŋu asu. Ɣeyiɣi kpui geɖe le ŋkeke bliboa me nyo wu ɣeyiɣi didi ɖeka.
  • Na wòanɔ akɔfafa gbã. Kpɔ egbɔ be wole ame la kɔm nyuie. NIA ɖo aɖaŋu be woazã kplɔ̃ sue aɖe ɖe afɔ dzi be wòatsɔ abɔwo aɖo edzi eye wòakpe ɖe tame ŋu ne ele anyi.
  • Lé ŋku ɖe ale si wòwɔa nui ŋu. Asi siwo fa, ŋkume si bɔbɔ, ŋku léle ɖe ame ŋu alo ha dzidzi blewu ate ŋu afia akɔfafa. NIA gblɔ be konyifafa, ŋkume ʋeʋe, ŋutilã ƒe akpa aɖe takpɔkpɔ alo dzimaɖitsitsi kpata ate ŋu anye vevesese ƒe dzesiwo. Dzudzɔ, eye nàgblɔe na atikewɔlawo ƒe ƒuƒoƒo.

Mɔfiame kpui aɖe le seselelãme nu

Seselelãme Susɔewo Nyaléle ɖe asi
Nusese Ha siwo wòlɔ̃na, wò gbe ne èle nu xlẽm, dzɔdzɔmenuwo ƒe ɖiɖiwo Na gbeɖiɖia nanɔ bɔbɔe; ɖiɖi ɖeka ɣesiaɣi
Asikaka Asimimi, asiléle, avɔ bɔbɔe, avɔ dzodzoe Bia alo gblɔe gbã; kpɔe ɖa be ŋutigbalẽa meve o alo megbã o
Nukpɔkpɔ Fotowo, seƒoƒowo, nukpɔkpɔ le fesre nu, dzɔdzɔmenuwo ƒe video blewu Lé nuwo ɖe ŋku ŋkume; kekeli nyui, si me ŋkudzedze mele o
Ʋeʋẽsese Ami si wòlɔ̃na, seƒoƒo yeyewo, coffee si le dzodzo le teƒe aɖe Ƒo asa na ʋeʋẽ sesẽwo; kpɔ nu siwo tea ŋu gblẽa nu le ame ŋu kple gbɔgbɔtsotso ɖa
Vivisese Nu vivi sue aɖe si wòlɔ̃na Nuɖuɖu kple nɔnɔme siwo atikewɔlawo ƒe ƒuƒoƒo gblɔ be wole dedie koe

Dedienɔnɔ le akpa sia me

Numimi ate ŋu asesẽ le akpa mamlɛa me, eye NIA xlɔ̃ nu be esia ate ŋu ana numimi me tɔtɔ ƒe afɔku nadzi ɖe edzi. Mègblẽ nu suewo ɖe teƒe si woate ŋu aɖo asi o, eye nàna nuɖuɖu alo nunono le nɔnɔme kple nɔnɔme siwo atikewɔlawo ƒe ƒuƒoƒo ɖo aɖaŋu na koe. Kpɔ ŋutigbalẽa ŋu blewuu le asikaka ƒe wɔwɔnawo me, elabena ŋutigbalẽa ate ŋu avuvu alo axɔ abi bɔbɔe. Ne èdi nyatakaka bubuwo tso seselelãmewo ƒe wɔwɔna dediewo ŋu la, kpɔ seselelãmewo ƒe wɔwɔnawo.

Lé be na ɖokuiwò hã

Kpɔkplɔ ame si le tagbɔdzedze ƒe akpa mamlɛa me bia ŋusẽ kple seselelãme, eɖanye le aƒe me alo ne èyi ɖasrã wo le dzikpɔƒe o. Kpekpeɖeŋu nana ƒe ƒuƒoƒowo ate ŋu akpe ɖe ŋuwò le akɔfafa, kpekpeɖeŋu kple ɖoɖowɔwɔ me, eye NIA yɔ wo be wonye kpekpeɖeŋu dzɔtsoƒe. Sasrãkpɔ kpui, fafɛwo le vevie; kpɔ ame si le tagbɔdzedze me ƒe sasrãkpɔ. Ne èkplɔa ƒuƒoƒowo la, dzikpɔƒe ƒe ƒuƒoƒo wɔwɔnawo me nyawo ate ŋu akpe ɖe ŋuwò le wɔwɔnawo trɔtrɔ me. Taflatse xlẽ amekpɔla ƒe ɖokui léle be hã: gbɔɖeme nye akpa aɖe le nyui kpɔkpɔ me.

Nyabiase siwo bɔ

Wɔwɔna kawoe woate ŋu awɔ kple ame si le tagbɔdzedze ƒe akpa mamlɛa me eye wòle abati dzi?

Ƒo ha siwo wòlɔ̃na, lé eƒe asi, mi asi nɛ blewu kple ami, xlẽ agbalẽ alo gbedodoɖa si wòlɔ̃na nɛ sesĩe, fia fotoe, alo ƒo dzɔdzɔmenuwo ƒe ɖiɖi fafɛwo. Ʋu fesreawo be wòate ŋu akpɔ gota. Zi geɖe la, ɣeyiɣi kpui, fafɛ siwo me wowɔa nu ɖeka ɖe ɖoɖo nu la wɔa dɔ nyuie wu.

Ðe ame siwo le tagbɔdzedze ƒe akpa mamlɛa me gate ŋu kpɔa dzidzɔ le ha ŋua?

Wo dometɔ geɖe ate ŋu. Alzheimer's Association gblɔ be le akpa mamlɛa me gɔ̃ hã la, ame aɖe ate ŋu aƒo asi ɖe ha ƒe ɖoɖo dzi alo adzi ha si wòse le ɖevime. Tia ha siwo wòlɔ̃ vevie esi wònye ɖekakpui alo ɖetugbi, eye nàna gbeɖiɖia nanɔ bɔbɔe.

Aleke mawɔ anya be ele dzidzɔ kpɔm le wɔwɔna aɖe ŋu?

Lé ŋku ɖe dzesi suewo ŋu: abɔta siwo fa, ŋkume si bɔbɔ, ŋku léle ɖe ame ŋu, ha dzidzi blewu, asi mimi alo gbɔgbɔtsotso si bɔbɔ ɖe anyi. Ŋkume ʋeʋe, ɖeɖe ɖa, dzimaɖitsitsi alo konyifafa ate ŋu afia be nu le fu ɖem nɛ alo veve le ewɔm. Ne èkpɔ esiawo la, dzudzɔ eye nàgblɔe na atikewɔlawo ƒe ƒuƒoƒo ne woyi edzi.

Ðe viɖe le eme be mayi ɖasrã ame si meganya nye ŋkɔ oa?

Ɛ̃. National Institute on Aging gblɔ be wò anyinɔnɔ ko ate ŋu ana akɔfafa, eye be asikaka, ha kple ŋutinyawo gate ŋu naa akɔfafa le tagbɔdzedze sesẽ me. Wò gbe kple wò asikaka ate ŋu anye nu si wònya ne meganya wò ŋkɔ o gɔ̃ hã.

Dzɔtsoƒewo

Míeɖoa kadodo ɖe habɔbɔwo kple nusɔsrɔ̃ siwo dzi axa sia ɖoa ŋu ɖo la gbɔ. Wolé ŋku ɖe wo dometɔ ɖesiaɖe ŋu ne wowɔ axaa yeyee.

  1. Late-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
  2. Care in the Last Stages of Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  3. Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
  4. Activities for dementia · NHS
  5. Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association

Èdzra ɖo ɖe fefe fafɛ aɖe ŋua?

Nɔnɔmetata gãwo, ɣeyiɣidzidzenu aɖeke meli o, dzesi aɖeke meli o eye naneke meli woade asi ete o. Fe ɖekae le wò web-browser me.

Tsɔ fefe siawo ɖe asi

Golden Moments dɔwɔnu si wozãna femaxee na iPhone, iPad kple Android: nɔnɔmetata ƒe tile gãwo, fefe siwo me wò ŋutɔ wò ƒomea ƒe fotowo le, kple nɔnɔmetatawo ƒe agba siwo wɔa dɔ Wi‐Fi manɔmee. Akɔntabubu, boblododo, ɣeyiɣidzidzenu alo dzesi aɖeke meli o.