Hoe om speletjies te speel met iemand wat met demensie leef

’n Goeie speletjie met iemand wat met demensie leef, lyk nie soos ’n wedstryd nie. Dit lyk soos twee mense wat naby mekaar sit, na prente wys, lag oor ’n spreekwoord en praat oor wat ook al opkom. Die speletjie is net ’n rede om tyd saam deur te bring.

Hierdie gids handel oor hoe om voor te berei, hoe om die tempo van ’n speletjie te bepaal, wat om te sê wanneer iets “verkeerd” gaan, hoe om enige speletjie makliker of ’n bietjie moeiliker te maak, hoe om dit in ’n gesprek om te skakel, en hoe om te weet wanneer om op te hou. Dit werk vir ons speletjies en vir kaarte, legkaarte en bordspeletjies wat u alreeds het.

Wat is die beste manier om ’n speletjie te speel met iemand wat demensie het?

Fokus op plesier, nie prestasie nie. Dit is die kernadvies uit die Alzheimer’s Association-riglyne oor aktiwiteite: bou voort op vaardighede wat die persoon nog het, help hulle om te begin, doen die moeilike dele self klaar, en kritiseer of korrigeer nie onskadelike aktiwiteite nie.

In die praktyk beteken dit:

• Sit langs hulle, nie oorkant nie. Naas mekaar kan u albei die skerm of tafel sien, en help voel soos spanwerk eerder as toesig.
• Bied een speletjie op ’n slag aan. ’n Keuselys kan voel soos ’n toets voordat iets begin.
• Volg hulle leiding. As hulle die prente in hul eie volgorde wil tik, tien minute oor een prent wil praat, of na twee beurte wil stop, is dit die speletjie vir vandag.
• Tel die goeie oomblikke, nie die klaar rondes nie. ’n Glimlag, ’n verhaal of ’n rustige halfuur is die uitkoms waarna u soek.

Hoe maak ek voor ons begin reg?

’n Paar minute se voorbereiding voorkom die meeste frustrasie wat mense aan die speletjie self toeskryf.

1. Kies hulle beste tyd van die dag. Die riglyne van die National Institute on Aging (NIA) oor die aanpassing van aktiwiteite stel voor dat uitstappies en aktiwiteite beplan word vir die tyd van die dag wanneer die persoon op hul beste is. Vir baie mense is dit die middel van die oggend. Laatmiddag is dikwels moeiliker; sien rustige aktiwiteite vir die laatmiddag.
2. Maak die kamer stil. Skakel die TV en radio af en maak die deur toe as u kan. Die Family Caregiver Alliance beveel aan dat geraas en afleiding beperk word voordat u probeer praat.
3. Kyk eers na gemak. ’n Drankie binne bereik, ’n toiletbesoek vooraf, ’n gemaklike stoel, en bril en gehoortoestelle aan.
4. Verlig die ruimte goed. Helder, eweredige lig sonder glans op die skerm maak prente makliker om te sien.
5. Maak die speletjie gereed voordat u sit. Maak dit oop, kies die instellings en stel die volume self. Draai dan die skerm na hulle toe. Vir tablet-wenke, sien die instel van ’n tablet of foon.
6. Steun die toestel. ’n Stut of hoesie wat die tablet regop hou, beteken niemand hoef dit vas te hou nie, en dit is makliker om na te wys.

Hoe nooi ek hulle uit sonder druk?

Maak die uitnodiging ongedwonge en maklik om te weier. Sommige frases werk dikwels goed:

• “Ek het ’n paar tuinprente gevind. Wil u saam met my daarna kyk?”
• “Kan u my help met hierdie legkaart? Ek sit vas.”
• “Wil u vandag die blomme of die voëls hê?” (’n keuse van twee is makliker as ’n oop vraag)
• “Ek maak ’n kaartjie vir u suster. Watter kleur moet hierdie wees?”

Die Alzheimer’s Association stel voor dat u die doel van ’n aktiwiteit verduidelik, byvoorbeeld dat u ’n kaartjie vir ’n vriend maak, omdat ’n rede dit betekenis gee. Om hulp te vra werk ook, omdat dit die persoon laat voel dat hulle nuttig is.

As hulle nee sê, aanvaar dit. Probeer later weer of bied iets anders aan. Ons gids oor wat om te doen wanneer hulle nee sê gaan verder.

Hoe lank moet ’n speletjie duur, en hoe vinnig moet ons gaan?

Laat die persoon die tempo bepaal, en beplan kort sessies. Daar is geen bewysgebaseerde ideale lengte vir ’n gedeelde speletjie nie. Twee tot vyf rustige minute kan ’n volledige aktiwiteit wees.

• Wag langer as wat natuurlik voel. Die NIA raai aan dat u meer tyd gee vir ’n persoon om te antwoord, en probeer om nie te onderbreek nie. Tel in u kop tot tien voordat u help.
• Een stap op ’n slag. Gee een kort instruksie (“Tik op ’n prent”), en wag dan. Wys eerder as om te verduidelik: wys waar om te tik.
• Pouseer vrylik. As hulle ophou om oor ’n prent te praat, kan die speletjie wag. Daar is geen rede om te haas nie.
• Laat hulle kyk. Die NIA merk op dat sommige mense liewer kyk, en dit is ’n geldige keuse.

Moet ek verkeerde antwoorde regstel?

Nee. As u iemand herhaaldelik sag reghelp, laat hulle voel dat hulle faal, selfs al bedoel u goed. Die Alzheimer’s Association raai aan om nie onskadelike aktiwiteite te kritiseer of reg te stel nie. In ’n speletjie is byna elke fout onskadelik.

As ’n fout hulle duidelik frustreer, help stilletjies. Wys na die regte prent, neem self ’n beurt, of maak die speletjie makliker in die volgende ronde. As ’n spreekwoord ’n snaakse verkeerde einde kry, lag saam. Hulle se einde is dalk beter.

Hoe maak ek ’n speletjie makliker of moeiliker?

Pas die speletjie aan by die persoon op die dag, nie by ’n stadium-etiket nie. Dieselfde persoon het dalk ’n eenvoudiger weergawe in die aand nodig as in die oggend. Die NIA se eerste wenk is om die aktiwiteit by wat die persoon kan doen te pas en seker te maak dat hulle sukses ervaar.

Tekens dat die speletjie te moeilik is: lang pouses wat bekommerd eerder as nadenkend lyk, herhaalde “ek kan nie”, die toestel wegstoot, of foute wat hulle ontstel. Tekens dat dit dalk te maklik is: verveling, of hulle sê dit is kinderagtig. As dit gebeur, respekteer dit en skakel oor na iets wat volwasse voel, soos ’n woordsoek, ’n legkaart van ’n regte foto, of om oor ’n prent van hulle ou werk te praat.

Hoe verander ek ’n speletjie in ’n gesprek?

Gebruik elke prent as ’n uitnodiging om te praat, en behandel alles wat hulle sê as ’n goeie antwoord. Vir baie families is dit die beste deel van speel.

• Vra oop vrae sonder verkeerde antwoorde. “Wat sien u?” “Watter een hou u van?” “Vertel my van ’n kombuis soos hierdie.”
• Deel eers self. “My ouma het ’n hond soos hierdie gehad.” U storie maak dit makliker vir hulle om een te deel.
• Volg die uitweiding. As ’n prent van ’n motor lei tot ’n storie oor ’n padreis, is die storie die aktiwiteit. Los die speletjie stil.
• Moenie feite nagaan nie. In herinnering is ’n aangename gesprek belangriker as akkurate besonderhede. As die storie verander vanaf die vorige keer, geniet die nuwe weergawe.
• Gebruik die ingeboude vrae. Voltooi die spreekwoord volg elke spreekwoord met ’n praatvraag, en Gesprekskaarte is presies daarvoor ontwerp. Fotopare gebruik u eie familiefoto’s, wat dikwels die rykste verhale ontlok.

Meer idees is in ons gidse oor herinneringsaktiwiteite en kommunikasiewenke.

Wanneer moet ons ophou?

Hou op by die eerste tekens van moegheid of ontsteltenis, en liefs ’n bietjie vroeër. Die Alzheimer’s Association raai aan om op te hou of ’n aktiwiteit te verander wanneer aandag verflou of frustrasie styg.

Let op:

• geeuery, sak in mekaar of oë wat van die skerm af dwaal;
• wriemel, opstaan, of vra om weg te gaan;
• sug, kort antwoorde, of “ek is nie goed hiervoor nie”;
• ewekansig tik of die toestel wegstoot;
• trane, prikkeldheid, of ’n skielike verandering in gemoed.

Hoe om netjies op te hou:

• Eindig met iets maklik. Een laaste pasmaak wat hulle kan maak, of ’n finale prent om te bewonder.
• Maak dit oor u. “Ek kan ’n koppie tee gebruik. Sal ons hier stop?” vermy enige wenk dat hulle sleg gevaar het.
• Skuif na iets fisies of kalmerends. ’n Kort wandeling, ’n happie, wasgoed vou of musiek.
• Sê iets warm. “Ek het dit geniet om dit saam met u te doen.” Geen lof vir “reg kry” nie, net plesier in die tyd saam.

Vroeg ophou, planne verander, of die speletjie laat vaar en net saam sit, is almal goeie uitkomste.

Kan ons in ’n groep of oor ’n videooproep speel?

Ja, met ’n bietjie ekstra voorbereiding. In ’n groep hou dit by ’n paar mense, sit helpers naas enigiemand wat hulp nodig het, en kies ’n speletjie met ’n duidelike gedeelde fokus. Prent-bingo het drukbare kaarte en ’n oproeper op die skerm vir groepe. Sien aktiwiteite vir groepe in versorgingshuise vir meer.

Oor ’n videooproep kan die persoon op die oproep ’n prent beskryf terwyl iemand in die kamer na wys en tik. Hou oproepe kort en vertroud. Ons gids oor telefoon- en videooproepe het meer wenke.

Wat as ’n speletjie net nie werk nie?

Sommige dae slaag niks nie, en dit is nie ’n weerspieëling van u of van hulle nie. Sit die speletjie weg en probeer ’n ander tyd van die dag, ’n ander speletjie, of geen speletjie nie. Baie goeie aktiwiteite het niks met skerms te doen nie: musiek, handdoeke vou, deur ’n fotoalbum blaai, of ’n kort wandeling. Blaai deur ons aktiwiteitsidees vir meer.