Hỗ trợ người LGBTQ+ sống chung với sa sút trí tuệ

Bản sắc của một người LGBTQ+ là một phần trong con người họ. Hãy hỏi điều gì quan trọng với họ, dùng những từ ngữ mà họ chọn, và để họ quyết định ai có thể biết các thông tin cá nhân. Đừng suy đoán về bản sắc, bạn đời, sự hỗ trợ từ gia đình hay mong muốn về quyền riêng tư của một người chỉ dựa trên ngoại hình, hồ sơ cũ hoặc những người đến thăm.

Hướng dẫn của Alzheimer’s Society về việc hỗ trợ người LGBTQ+ sống chung với sa sút trí tuệ khuyến nghị nên hỏi về mong muốn của người đó và tránh suy đoán về các mối quan hệ. Nguồn thông tin về sa sút trí tuệ cho cộng đồng LGBTQ+ của Alzheimer’s Association cũng đề cập đến những lo ngại về sự kỳ thị và việc tìm kiếm dịch vụ chăm sóc thân thiện. Mỗi người là khác nhau; hãy xem những gợi ý này là điểm khởi đầu cho cuộc trò chuyện, không phải một danh sách dùng để định nghĩa một ai đó.

Làm thế nào để tôi hỏi về tên, đại từ nhân xưng và quyền riêng tư?

Hãy chọn một thời điểm riêng tư, không vội vã. Bạn có thể hỏi: “Bạn muốn chúng tôi gọi bạn bằng tên và đại từ nào?” hoặc “Có điều gì về bản sắc hoặc các mối quan hệ của bạn mà bạn muốn những người hỗ trợ bạn biết không?” Người đó có thể trả lời một phần, từ chối, hoặc quay lại câu chuyện sau. Bạn không cần hỏi những câu hỏi cá nhân không liên quan đến việc chăm sóc của họ.

Hãy hỏi ai được biết điều gì. Một người có thể muốn nhân viên công nhận bạn đời của họ nhưng không muốn gia đình rộng hơn biết về xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của mình. Một người cũng có thể muốn dùng cách diễn đạt khác nhau trong những hoàn cảnh khác nhau. Đừng chia sẻ thông tin về bản sắc với người thân, khách thăm hoặc nhân viên chỉ vì bạn biết những thông tin đó.

Nếu người đó muốn ghi nhận một mong muốn, hãy hỏi họ muốn ghi như thế nào và ai nên được xem. Tìm hiểu cách nhà cung cấp dịch vụ xử lý trường hợp tên người đó dùng khác với các hồ sơ khác, bao gồm việc nhân viên có thể dùng tên mà người đó muốn trong giao tiếp hay không. Hãy luôn lưu ý đến quyền riêng tư của người đó; không phải ai hỗ trợ việc chăm sóc cũng cần biết mọi chi tiết.

Mong muốn có thể thay đổi. Hãy hỏi lại khi người đó có thể bày tỏ lựa chọn của mình, đặc biệt là trước khi chuyển chỗ ở hoặc thay đổi cách chăm sóc. Nếu chưa rõ người đó muốn chia sẻ điều gì, đừng suy đoán. Hãy tôn trọng bất kỳ mong muốn rõ ràng nào mà họ đã bày tỏ trước đó và nhờ một chuyên gia địa phương có chuyên môn hỗ trợ nếu có thắc mắc về quyền quyết định trong chăm sóc hoặc các quy định chia sẻ thông tin.

Ai nên được tham gia vào các cuộc trao đổi về việc chăm sóc?

Hãy hỏi người đó tin tưởng ai và muốn ai tham gia. Mạng lưới hỗ trợ của họ có thể bao gồm vợ hoặc chồng, bạn đời, bạn thân, người thân hoặc “gia đình do người đó lựa chọn” — những người hỗ trợ họ như gia đình dù không có quan hệ huyết thống. Một số người dựa vào gia đình ruột thịt; những người khác thì không. Hãy để người đó mô tả các mối quan hệ của họ theo cách của riêng họ.

Hãy hỏi những câu hỏi thực tế: Ai có thể đến thăm? Nhân viên nên gọi cho ai nếu kế hoạch thay đổi? Ai có thể nhận thông tin cập nhật? Nếu nhà cung cấp dịch vụ yêu cầu sự cho phép hoặc giấy tờ trước khi chia sẻ thông tin, hãy hỏi họ cần những gì và giải thích các lựa chọn cho người đó. Việc là bạn đời hoặc người hỗ trợ do người đó lựa chọn không tự động đồng nghĩa với quyền hợp pháp để đưa ra quyết định; các quy định khác nhau tùy từng nơi.

Hãy dùng cách gọi mối quan hệ mà người đó muốn. Một nhân viên chăm sóc gọi bạn đời là “bạn bè” hoặc “người thân” trong khi người đó muốn được công nhận là bạn đời có thể gây đau buồn. Một ghi chú ngắn gọn, dựa trên sự đồng ý của người đó có thể cho nhân viên biết cách giới thiệu mọi người và những thông tin nào được phép chia sẻ.

Tôi có thể hỏi nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc những gì?

Khi so sánh các cơ sở chăm sóc nội trú, dịch vụ hỗ trợ tại nhà hoặc dịch vụ chăm sóc ban ngày, hãy hỏi người đó muốn đặt ra câu hỏi nào và có muốn bạn ở đó cùng không. Hướng dẫn của SAGE về các dịch vụ khẳng định lưu ý rằng việc chia sẻ thông tin cá nhân với nhà cung cấp dịch vụ có thể khiến người ta cảm thấy dễ bị tổn thương. Hãy yêu cầu nhà cung cấp giải thích các thực hành hiện tại của họ bằng lời lẽ dễ hiểu.

• Ông/bà ghi nhận tên và đại từ nhân xưng mà người đó muốn như thế nào? Nhân viên nào có thể xem thông tin đó?
• Làm thế nào để một người có thể chọn ai được đến thăm và có thời gian riêng tư với bạn đời hoặc người hỗ trợ khác?
• Ông/bà tìm hiểu và tôn trọng mong muốn của người đó về sắp xếp phòng ở, trang phục và chăm sóc cá nhân như thế nào?
• Nhân viên được đào tạo những gì về người lớn tuổi LGBTQ+ và sa sút trí tuệ?
• Người được chăm sóc hoặc người hỗ trợ có thể nêu lên mối quan ngại về quyền riêng tư hoặc sự thiếu tôn trọng bằng cách nào, và điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Hướng dẫn của SAGE và Human Rights Campaign Foundation về chăm sóc dài hạn hòa nhập gợi ý nên kiểm tra các chính sách bằng văn bản về việc thăm gặp, sắp xếp phòng ở và thực hành của nhân viên. Tài liệu này được xuất bản năm 2021; hãy dùng nó cho các câu hỏi cần đặt ra, không phải như một tuyên bố về luật pháp địa phương hiện hành. Chính sách và dịch vụ khác nhau tùy từng nơi.

Một biểu trưng, tờ giới thiệu hay một câu trả lời trấn an không thể đảm bảo việc chăm sóc hằng ngày sẽ diễn ra như thế nào. Nếu người đó muốn đến thăm, hãy chú ý cách nhân viên xưng hô với họ và phản hồi với bạn đời hoặc những người hỗ trợ do họ lựa chọn. Hãy đề nghị được nói chuyện riêng với một nhân viên nếu điều đó có thể giúp người đó cảm thấy an toàn.

Làm thế nào để tôi hỗ trợ toàn diện cho người đó?

Hãy hỏi về những sở thích, thói quen, ngôn ngữ, văn hóa, đức tin, bạn bè và cộng đồng thường ngày của người đó. Bản sắc của họ có thể là điều quan trọng cần trao đổi, hoặc họ có thể muốn dành thời gian cho những phần khác của cuộc sống. Đừng biến mỗi lần gặp gỡ thành một cuộc trò chuyện về bản sắc hoặc cho rằng mọi người LGBTQ+ đều có những trải nghiệm giống nhau.

Một số người đã từng đối mặt với sự từ chối hoặc phân biệt đối xử và có thể cảm thấy dè dặt với các dịch vụ. Những người khác có thể không xem đây là mối quan ngại. Hãy lắng nghe mà không yêu cầu người đó giải thích hay chứng minh điều gì. Nếu một ký ức, bức ảnh hoặc câu chuyện về quá khứ khiến họ buồn bã, hãy hỏi họ có muốn dừng lại hoặc chuyển sang chủ đề khác không.

Nếu bạn là bạn đời, bạn bè hoặc người thân, sự hỗ trợ dành cho chính bạn cũng quan trọng. Hãy hỏi người đó muốn bạn tham gia như thế nào, và tìm đến một tổ chức địa phương về sa sút trí tuệ hoặc về người cao tuổi LGBTQ+ nếu bạn cần lời khuyên. Trang nguồn thông tin của Alzheimer’s Association có liên kết đến các nguồn hỗ trợ cộng đồng và người chăm sóc; những gì sẵn có phụ thuộc vào nơi bạn sống.

Để có danh sách kiểm tra rộng hơn khi so sánh các nhà dưỡng lão, hãy xem lựa chọn chăm sóc sa sút trí tuệ nội trú. Để được hỗ trợ lập kế hoạch sau khi chẩn đoán, hãy xem những bước đầu sau khi được chẩn đoán sa sút trí tuệ.