Деменциллĕ ЛГБТ+ çынна пулăшасси

ЛГБТ+ çынăн хисепĕ — вăл мĕнле çын пулнине кăтартакан пĕр пай кăна. Унăн валли мĕн кирлĕ пулнине ыйтăр, унăн суйланă сăмахсене усă курăр тата хăйĕн çинчен пĕлтерĕве кам пĕлмеллине çын хăй уйăрса пама ирĕк парăр. Çынăн хисепне, юлашкине, çемьине е вăрттăнлăх кăмăлĕсене унăн тулашне, кивĕ документсене е кам çула çӳренине кура шухăшласа тăмавăр.

Alzheimer’s Society’s guide to supporting an LGBTQ+ person with dementia çынăн кăмăлĕсене ыйтма тата çыхăнăвсем çинчен шухăшласа тăма сĕнет. Alzheimer’s Association’s LGBTQ+ dementia resources çынсен хисеплемесрен тата хăтлă пулăшу тупма йывăртаннирен хуйхаланине те ăнлантарать. Çынсем пĕр пек мар; çак сĕнӳсене çынна калаçма пулăшакан ыйтусем пек курăр, анчах çынна палăртакан список пек мар.

Ятне, местоименисене тата вăрттăнлăха мĕнле ыйтмалла?

Лăпкă, вăчăра хăпман вăхăт суйласа илĕр. Çапла ыйтма пултаратăр: «Эс мĕнле ятпа тата мĕнле местоименипе хăйсене чĕннине кăмăллатăр?» е «Сана пулăшакан çынсем пĕлмелле хисеп е çыхăнăв çинчен пĕлтерӳ пур-и?» Çын пĕр пайне кăна калаçма, каласма ан кăмăллани е каярах тепĕр хут çыхăнма пултарать. Пăхса тăрас ĕçне çыхăнман ыйтăвсене ыйтмалла мар.

Кам мĕне пĕлмеллине ыйтăр. Пĕр çын юлашкине ĕçченсем палланине кăмăллама пултарать, анчах тăвансем унăн хисепĕ е гендер хисепĕ çинчен пĕлнине кăмăлламасть. Çын тĕрлĕ вырăнта тĕрлĕ сăмахсемпе калама та суйлама пултарать. Хисеп çинчен пĕлтерĕве эс пĕлнипе кăна тăвансене, çула çӳрекенсене е ĕçченсене каламăр.

Çын ĕлкевне çырса хума кăмăлласан, мĕн çырмаллине тата камăн вăл пĕлтерĕве курма пултарнине ыйтăр. Çынăн суйланă ячĕ ытти документсенчи ятран уйрăлсан, ĕçченсем унăн суйланă ячĕпе калаçура чĕнме пултараççĕ-и — çавăн çинчен ыйтăр. Пăхса тăрас ĕçне пур çын та кашни пĕлтерӳпе пĕлмелле мар.

Ĕлкевсем улшăнма пултараççĕ. Çын хăй кăмăлне калама пултаратнă чухне, уйрăмах та куçас умĕн е çĕнĕ пăхса тăрас йĕркине йĕркелес умĕн, тепĕр хут ыйтăр. Çын мĕне палăртма кăмăлланине ăнланмалла мар пулсан, шухăшласа тăмавăр. Малтан каланă ясăлă ĕлкевне пăхăр. Пăхса тăрас ирĕкĕ е пĕлтерӳ палăртас йĕркисем çинчен ыйтăвсем тухсан, вырăнти квалификациллĕ специалистран пулăшу ыйтăр.

Пăхса тăрас калаçăвĕсене камсемпе ирттермелле?

Çын хăшĕсене шанса тата пĕрле хутшăнма кăмăлланине ыйтăр. Унăн пулăшу çыхăнăвĕнче мăшăрĕ, юлашки, çывăх тус, тăван е «суйласа илнĕ çемье» — тăван мар пулин те çемье пек пулăшакан çынсем — пулма пултараççĕ. Хăш-пĕр çынсем тăван çемьине шанаççĕ, ыттисем — çук. Çын хăйĕн çыхăнăвĕсене мĕнле палăртнине итлĕр.

Усăллă ыйтăвсем ыйтăр: Кама пыхма юрать? Плансем улшăнсан, ĕçченсем кам патне шăнкăравламалла? Кама пĕлтерӳ пама юрать? Организаци пĕлтерӳ палăртма ирĕк е документсем ыйтсан, мĕн кирлĕ пулнине тата çынăн мĕнле вариантсем пуррине ыйтăр. Юлашки е суйласа илнĕ пулăшакан пулни хăй тĕллĕн юристла ирĕк парать тесе пĕлтермест; йĕркесем вырăн тăрăх улшăнаççĕ.

Çын кăмăлланă çыхăнăв ятне усă курăр. Пăхса тăракан ĕçчен çынăн юлашкине çын ыйтнă пек мар, «тус» е «тăван» тесе чĕнни хуйхăрса яма пултарать. ĕçченсем çынсене мĕнле чĕнмеллине тата мĕнле пĕлтерĕве палăртма юраллине кĕскен, ирĕкпе çырнă палăртса пама пулать.

Пăхса тăракан организаципе мĕн ыйтма пулать?

Вăхăтлăха пурăнакан пăхса тăрас çурчĕ, килте пулăшу е кунти сервиссем çинчен шухăшланă чухне, çын мĕнле ыйтăвсем калама тата сана ун чухне пĕрле пулма кăмăлланине ыйтăр. SAGE guide to affirming services палăртнă тăрăх, пăхса тăракан организаципе хăй çинчен пĕлтерӳ палăртасси çын валли йывăр пулма пултарать. Организацирен хальхи ĕç йĕркисене анлăн сăмахсемпе ăнлантарма ыйтăр.

• Эсир суйланă ята тата местоименисене мĕнле çырса хуратăр? Çак пĕлтерĕве камсем курма пултараççĕ?
• Çын кама пыхма юранине тата юлашкипе е ытти пулăшакан çынпа харпăр вăхăт ирттерме мĕнле суйлама пултарать?
• Вырăн, тум тата хăйне тытса тăрас ĕлкевĕсем çинчен çынăн кăмăлне мĕнле пĕлетĕр тата хисеплетĕр?
• Ĕçченсем ЛГБТ+ ватă çынсем тата деменци çинчен мĕнле вĕренеççĕ?
• Пурăнакан çын е унăн пулăшакан çын вăрттăнлăх е хисепсĕрлĕх çинчен ыйтăва мĕнле калама пултарать, ун хыççăн мĕн пулать?

SAGE and Human Rights Campaign Foundation guide to inclusive long-term care çула çӳрес, вырăн тата ĕçченсен ĕç йĕркисем çинчен çырнă йĕркесене тĕрĕслеме сĕнет. Вăл 2021 çулта тухнă; ăна ыйтмалли ыйтăвсем валли усă курăр, хальхи вырăнти саккун пек мар. Йĕркесем тата сервиссем вырăн тăрăх улшăнаççĕ.

Логотип, буклет е пĕр çутăтуллă хурав кашни кунхи пăхса тăрас мĕнле пулĕ тесе гаранти пама пултараймасть. Çын пыхма кăмăлласан, ĕçченсем унпа тата унăн юлашкипе е суйласа илнĕ пулăшакан çынсемпе мĕнле калаçнине, мĕнле хутшăннине пăхăр. Çын хăйне хăтлăрах туйма пултарас тесен, ĕçченпе харпăр калаçма ыйтăр.

Çынăн пурнăçне мĕнле пулăшма пулать?

Çынăн кулленхи кăсăкĕсем, йĕркесем, чĕлхи, культура, тĕн, туссем тата пĕрлешӳсем çинчен ыйтăр. Унăн хисепĕ çинчен калаçасси пахалăхлă пулма пултарать, е вăл пурнăçĕн ытти пайĕсем çинчен вăхăт ирттерме кăмăллма пултарать. Кашни пыхнине хисеп çинчен калаçăва куçармăр тата кашни ЛГБТ+ çынăн пурнăç опычĕ пĕр пек пулнă тесе шухăшласа тăмавăр.

Хăш-пĕр çынсем ан типнине е дискриминацине тĕл пулнă, çавна пула сервиссенчен чарăнса тăма пултараççĕ. Ыттисем çакна ыйтăв пек курмаççĕ та. Çынран ним те ăнлантарма е çирĕплетме ыйтмасăр итлĕр. Ирткен пурнăç çинчен аса илӳ, сăн ӳкерчĕк е калаçу çынна хуйхăртсан, чарăнма е темăна улăштарма кăмăлланине ыйтăр.

Эс юлашки, тус е тăван пулсан, санăн пулăшу та кирлĕ. Çын сана мĕнле хутшăнма кăмăлланине ыйтăр. Сана канаш кирлĕ пулсан, вырăнти деменци е ЛГБТ+ ватă çынсемпе ĕçлекен пĕрлешӳсене тупма пултарать. Alzheimer’s Association resource page пĕрлешӳ тата пăхса тăракансене пулăшакан ресурссем çине каçать; пур вырăнта та вĕсем пĕр пек мар.

Пăхса тăрас çурчĕсене танлаштарнă чухне анлăрах список кирлĕ пулсан, пăхса тăрас çурчĕне суйласси страницăна пăхăр. Диагноз хыççăн мĕнле йĕркелеме пулăшакан пĕлтерӳ валли деменци диагнозĕнчен хыççăнхи малтанхи утăмсем страницăна пăхăр.