Go tshegetsa motho wa LGBTQ+ yo o tshelang le dimantia

Boitshupo jwa motho wa LGBTQ+ ke karolo e le nngwe ya gore ke mang. Botsa gore ke eng se se botlhokwa mo go ene, dirisa mafoko a a a tlhophang, mme o mo letle go swetsa gore ke bomang ba ba ka itseng dintlha tsa gagwe. O se ka wa tsaya gore boitshupo, molekane, tshegetso ya lelapa kgotsa dikeletso tsa sephiri tsa motho ke dife ka ntlha ya ponalo, direkoto tsa bogologolo kgotsa gore ke mang yo o etelang.

Kaedi ya Alzheimer’s Society ya go tshegetsa motho wa LGBTQ+ yo o tshelang le dimantia e akantsha go botsa ka dikeletso tsa motho le go tila go dira ditshwetso ka dikamano. Metswedi ya dimantia ya LGBTQ+ ya Alzheimer’s Association le yona e tlhalosa matshwenyego ka kgethololo le go batla tlhokomelo e e amogelang. Batho ba farologana; dirisa dikakanyo tse jaaka dintlha tsa puisano, e seng lenaane le le tlhalosang motho.

Nka botsa jang ka leina, maemedi a puo le sephiri?

Tlhopha nako e e nang le sephiri e bile e sa itlhaganele. O ka botsa jaana: «Ke leina lefe le maemedi afe a puo a o batlang re a dirisa?» kgotsa «A go na le sengwe ka boitshupo kgotsa dikamano tsa gago se o batlang batho ba ba go tshegetsang ba se itse?» Motho a ka araba ka bontlhanngwe, a ka gana, kgotsa a ka bua ka gone moragonyana. Ga go tlhokege gore o botse dipotso tsa sephiri tse di sa amaneng le tlhokomelo ya gagwe.

Botsa gore ke mang yo o ka itseng eng. Mongwe a ka batla gore badiri ba amogele molekane wa gagwe, mme a sa batle gore ba lelapa le ba bantsi ba bolelelwe ka bong jwa gagwe jwa thobalano kgotsa boitshupo jwa bong. Motho a ka nna a rata mafoko a a farologaneng mo mafelong a a farologaneng. O se ka wa abelana dintlha tsa boitshupo le ba lelapa, baeti kgotsa badiri fela ka gonne o di itse.

Fa motho a batla gore tlhopho ya gagwe e kwalwe, botsa gore go kwalwe eng le gore ke mang yo o tshwanetseng go e bona. Tlhatlhoba gore motlamedi o tshwara jang leina le le farologaneng le le le mo direkotong tse dingwe, go akaretsa le gore a badiri ba ka dirisa leina le motho a le ratang mo dipuisanong. Nna o gopotse sephiri sa motho; ga se mongwe le mongwe yo o thusang ka tlhokomelo yo o tlhokang go itse sengwe le sengwe.

Ditlhopho di ka fetoga. Tlhatlhoba gape fa motho a kgona go bua se a se tlhophang, segolobogolo pele ga phetogo ya bonno kgotsa thulaganyo e ntšha ya tlhokomelo. Fa go sa tlhomama gore o batla go abelanwa eng, o se ka wa tsaya fela. Latela tlhopho e e tlhamaletseng e a kileng a e bua mme o kope thuso mo setseging se se nang le bokgoni mo lefelong la lona ka dipotso tse di amanang le taolo ya tlhokomelo kgotsa melao ya go abelana tshedimosetso.

Ke bomang ba ba tshwanetseng go akarediwa mo dipuisanong tsa tlhokomelo?

Botsa motho gore o tshepa bomang le gore o batla gore ba nne teng. Batho ba ba mo tshegetsang ba ka akaretsa molekane wa lenyalo, molekane, tsala e e gaufi, wa lelapa kgotsa «lelapa le a le itlhophetseng»—batho ba ba mo tshegetsang jaaka lelapa le fa ba sa amana ka madi. Bangwe ba ikaega ka lelapa la kwa gae; ba bangwe ga ba dire jalo. Letla motho go tlhalosa dikamano tsa gagwe ka mafoko a gagwe.

Botsa dipotso tse di mosola: Ke bomang ba ba ka etelang? Badiri ba tshwanetse go letsa mang fa dithulaganyo di fetoga? Ke bomang ba ba ka amogelang kitsiso? Fa motlamedi a tlhoka tetla kgotsa dipampiri pele ga go abelana tshedimosetso, botsa gore o tlhoka eng mme o tlhalosetse motho ditlhopho. Go nna molekane kgotsa motshegetsi yo a itlhophetsweng ga go reye ka boyone gore o na le taolo ya semolao ya go dira ditshwetso; melao e farologana go ya ka lefelo.

Dirisa leina la kamano le motho a le ratang. Modiri wa tlhokomelo yo o bitsang molekane «tsala» kgotsa «wa lelapa» fa motho a batla gore a amogelwe jaaka molekane a ka baka kutlobotlhoko. Ntlha e khutshwane e e theilweng mo tetleng e ka bolelela badiri gore ba itsise batho jang le gore ke dintlha dife tse di ka abelanwang.

Nka botsa motlamedi wa tlhokomelo eng?

Fa o bapisa tlhokomelo ya bonno, tshegetso ya kwa gae kgotsa ditirelo tsa motshegare, botsa motho gore ke dipotso dife tse a batlang go di botsa le gore a o batla gore o nne teng. Kaedi ya SAGE ya ditirelo tse di amogelang e bolela gore go abelana tshedimosetso ya sephiri le motlamedi go ka ikutlwa go le botlhoko. Kopa motlamedi go tlhalosa ditsela tsa gagwe tsa ga jaana ka mafoko a a motlhofo.

• Lo kwala jang leina le maemedi a puo a a rategang? Ke badiri bafe ba ba ka bonang tshedimosetso eo?
• Motho a ka tlhopha jang gore ke mang yo o mo etelang le go nna le nako ya sephiri le molekane kgotsa motshegetsi yo mongwe?
• Lo ithuta jang le go tlotla ditlhopho tsa motho ka kamore, diaparo le tlhokomelo ya gagwe?
• Badiri ba amogela katiso efe ka bagolo ba LGBTQ+ le dimantia?
• Monni kgotsa motshegetsi a ka tlhagisa jang ngongorego ka sephiri kgotsa go tlhoka tlotlo, mme go diragala eng morago ga moo?

Kaedi ya SAGE le Human Rights Campaign Foundation ya tlhokomelo ya nako e telele e e akaretsang e akantsha go tlhatlhoba melao e e kwadilweng ka maeto, dikamore le mekgwa ya badiri. E phasaladitswe ka 2021; e dirise jaaka dipotso tse o ka di botsang, e seng jaaka polelo ya molao wa ga jaana wa lefelo la lona. Melao le ditirelo di farologana go ya ka lefelo.

Letshwao, pampitshana kgotsa karabo e le nngwe e e gomotsang ga di ka ke tsa netefatsa gore tlhokomelo ya letsatsi le letsatsi e tla ikutlwa jang. Fa motho a batla go etela, ela tlhoko gore badiri ba mmitsa jang le gore ba araba jang molekane wa gagwe kgotsa batshegetsi ba a ba itlhophetseng. Kopa go bua le modiri ka sephiri fa seo se ka thusa motho go ikutlwa a sireletsegile.

Nka tshegetsa motho yotlhe jang?

Botsa ka dilo tse motho a di ratang ka tlwaelo, mekgwa ya gagwe, puo, setso, tumelo, ditsala le baagi. Boitshupo jwa gagwe bo ka nna botlhokwa go buiwa ka jone, kgotsa a ka rata go fetsa nako ka dikarolo tse dingwe tsa botshelo. O se ka wa fetola ketelo nngwe le nngwe go nna puisano ka boitshupo kgotsa wa tsaya gore batho botlhe ba LGBTQ+ ba kile ba nna le maitemogelo a a tshwanang.

Batho bangwe ba kile ba lebana le go ganwa kgotsa kgethololo mme ba ka nna kelotlhoko ka ditirelo. Ba bangwe ba ka se tseye seo e le tshwenyego. Reetsa ntle le go kopa motho go tlhalosa kgotsa go netefatsa sengwe. Fa segopotso, senepe kgotsa polelo ka nako e e fetileng e utlwise botlhoko, botsa gore a o batla go emisa kgotsa go fetola setlhogo.

Fa o le molekane, tsala kgotsa wa lelapa, tshegetso ya gago le yona e botlhokwa. Botsa motho gore o batla gore o nne le seabe jang, mme o batle mokgatlho wa selegae wa dimantia kgotsa wa bagodi ba LGBTQ+ fa o tlhoka kgakololo. Letlhomela la metsedi ya Alzheimer’s Association le golaganya le metsedi ya baagi le batlhokomedi; se se leng teng se ikaegile ka kwa o nnang teng.

Go bona lenaane le le pharaletseng fa o bapisa magaeng a tlhokomelo, bona go tlhopha tlhokomelo ya bonno ya dimantia. Go bona thuso ya go rulaganya morago ga tshekatsheko, bona dikgato tsa ntlha morago ga tshekatsheko ya dimantia.