Pytyvõ LGBTQ+ tapichápe oikóvape demencia reheve

Peteĩ tapicha LGBTQ+ reko tee ha’e peteĩ pehẽ pe ha’éva rehegua. Eporandu mba’épa iñimportánte chupe, eipuru pe ñe’ẽ ha’e oiporavóva, ha eheja chupe oiporavo mávapa ikatu oikuaa marandu tee rehegua. Ani reimo’ã pe tapicha reko tee, irũ, pytyvõ familia-gua térã mba’épa oipota oñeñomi ojehechávo ichupe, kuatia ymaguare térã máva oho ohecháramo chupe.

Alzheimer’s Society ryru LGBTQ+ tapicha oikóva demencia reheve ñepytyvõ rehegua he’i iporãha oñeporandu pe tapicha oipotáva rehe ha ani oñeimo’ã joaju rehegua. Alzheimer’s Association rembiapokue LGBTQ+ demencia rehegua avei omombe’u jepy’apy jeheja’ỹ ha ñangareko porãva jejuhu rehegua. Tapicha peteĩteĩ iñambue; eipuru ko’ã idea ñemongeta ñepyrũramo, ndaha’éi tysýi ohechaukáva mávapa peteĩ tapicha.

Mba’éichapa ikatu aporandu héra, ñe’ẽtéva ha tekoñemi rehe?

Eiporavo peteĩ ára ha tenda kirirĩme, oñeñe’ẽ hag̃ua py’aguapýpe. Ikatu eporandu: «Mba’e héra ha ñe’ẽtévapa (pronombres) reipota roipuru?» térã «Oĩpa mba’e nde reko térã nde joaju rehegua reipotáva oikuaa umi nde pytyvõva?» Pe tapicha ikatu ombohovái peteĩ pehẽ, he’i «nahániri», térã ou jey upe témape ag̃ave. Natekotevẽi eporandu mba’e tee rehegua ndaha’éiva ñangarekórã.

Eporandu mávapa ikatu oikuaa mba’épa. Peteĩ tapicha ikatu oipota oñemomba’eguasu irũ ñangarekoha-kuéra renondépe, ha katu ndoipotái oñemombe’u ifamilia ambuépe iñorientasión sexual térã iñidentidad de género rehegua. Avei ikatu oipota oñeñe’ẽ ambue mba’éichapa opa tendápe. Ani remoherakuã marandu teko tee rehegua nde pehẽnguekuérape, ohechávo tapichakuérape térã ñangarekoha-kuérape reikuaágui añoite.

Pe tapicha oipota ramo oñehai hag̃ua peteĩ mba’e oipotáva, eporandu mba’épa ojehai va’erã ha mávapa ikatu ohecha. Ehechajey mba’éichapa pe ñangarekoha omohenda peteĩ héra iñambuéva ambue kuatiágui, ha ikatúpa ñangarekoha-kuéra oipuru pe héra oiporavóva oñeñe’ẽvo hendive. Eñangareko pe tapicha tekoñemíre; ndaopavavéi oipytyvõva ñangarekópe oikuaa va’erã opa mba’e.

Pe oipotáva ikatu oñemoambue. Eporandu jey pe tapicha ikatúramo he’i iñe’ẽ, péicha avei oñemudáramo térã oñemoambue ramo ñangareko. Ndajesarekóiramo mba’épa oipota oñembohasa, ani reimo’ã. Ehendu pe oipotáva he’iva’ekue porã ha eporandu pytyvõ peteĩ tapicha ikatupyrývape oikuaávape, oñeñe’ẽramo mba’épa ikatu ojejapo marandu ñembohasa térã ñangareko jejapo rehegua.

Mávapa oikéva’erã ñemongeta ñangareko reheguápe?

Eporandu pe tapichápe mávape ojerovia ha mávapa oipota oime hendive. Ipytyvõha aty ikatu oguereko iména, irũ, angirũ, pehẽngue térã «familia oiporavóva»; ha’ekuéra tapicha opytyvõva familia ramo jepe nda’upéiri pehẽngue tee. Oĩ ojeroviáva ifamilia tee rehe, ambue katu nahániri. Eheja pe tapichápe omombe’u ijoaju ha’e oipotaháicha.

Eporandu mba’e oikotevẽva ára ha árape: Mávapa ikatu oho ohecha chupe? Mávape ñangarekoha-kuéra ohenói va’erã oñemoambue ramo plan? Mávapa ikatu ohupyty marandu pyahu? Peteĩ ñangarekoha oikotevẽramo ñemoneĩ térã kuatia omoherakuã mboyve marandu, eporandu mba’épa oikotevẽ ha emyesakã pe tapichápe umi opción. Ha’eha irũ térã pytyvõha oiporavóva nomba’éi voi ha’eha orekóva permiso ojejapo hag̃ua decisión opa mba’épe; umi mba’e iñambue tendakuéra rehe.

Eipuru pe joaju réra pe tapicha oiporavóva. Peteĩ ñangarekoha ohenói ramo irũme «angirũ» térã «pehẽngue» ramo, pe tapicha oipota jave oñemomba’eguasu chupe irũramo, ikatu ombyai chupe. Peteĩ marandu mbykýva, oñemoneĩva reheve, ikatu he’i ñangarekoha-kuérape mba’éichapa oikuaa va’erã tapichakuérape ha mba’e marandúpa ikatu oñembohasa.

Mba’épa ikatu aporandu peteĩ ñangarekoha-me?

Eñembojojávo óga ñangareko, pytyvõ óga pegua térã servicio ára pukukue, eporandu pe tapichápe mba’e porandúpa oipota ojapo ha oipotápa reime hendive. SAGE ryru servicio moneĩva rehegua he’i ikatuha hasy oñembohasa marandu tee peteĩ ñangarekoha-me. Ejerure chupe tomyesakã mba’éichapa omba’apo ko’ág̃a, ñe’ẽ hasy’ỹme.

• Mba’éichapa pehai héra ha ñe’ẽtéva (pronombres) oiporavóva? Mávapa umi ñangarekoha apytégui ikatu ohecha pe marandu?
• Mba’éichapa peteĩ tapicha ikatu oiporavo máva oho ohecha chupe ha oguereko ára ñemíme irũ térã ambue pytyvõha ndive?
• Mba’éichapa peikuaa ha pemomba’eguasu pe tapicha oipotáva koty, ao ha ñangareko tee rehegua?
• Mba’e tembipurupy’ãpa ohupyty ñangarekoha-kuéra kakuaáva LGBTQ+ ha demencia reheve rehegua?
• Mba’éichapa peteĩ oikóva térã ipytyvõha ikatu omombe’u jepy’apy tekoñemi térã ñemomba’eguasu’ỹ rehegua, ha mba’épa oiko upéi?

SAGE ha Human Rights Campaign Foundation ryru ñangareko puku oikéva rehegua ohechauka iporãha oñehechajey kuatia katupyry ohechaukáva ohechakuaáva, koty ha tembiguái rembiapo rehegua. Ojehechauka 2021-pe; eipuru porandu hag̃ua, ndaha’éi he’i hag̃ua mba’épa he’i léi ko’ág̃agua ne tendápe. Umi katupyry ha servicio iñambue tenda peteĩteĩme.

Peteĩ ta’ãnga, folleto térã peteĩ ñembohovái mborayhuva ndikatúi ohechauka opa mba’e oñeñandu va’erã ñangareko ára ha árape. Pe tapicha oipotáramo oho ohecha, ema’ẽ mba’éichapa ñangarekoha-kuéra oñe’ẽ hendive ha ombohovái irũme térã umi pytyvõha oiporavóvape. Ejerure oñeñe’ẽ ñemíme peteĩ ñangarekoha ndive ikatúramo oipytyvõ pe tapichápe oñandu hag̃ua tekorosãme.

Mba’éichapa ikatu apytyvõ pe tapicha tuichaháicha?

Eporandu pe tapicha rembiapokue, jepokuaa, ñe’ẽ, arandukuaa, jerovia, angirũ ha tekoha rehegua. Iteko tee ikatu iñimportánte oñeñe’ẽ hag̃ua, térã ikatu oipota ohasa ára ambue pehẽ hekove rehegua ndive. Ani remoambue opa jeike teko tee rehegua ñemongetáramo, térã ani reimo’ã opa tapicha LGBTQ+ ohasaha peteĩchaite.

Oĩ tapicha ohasa asýva jeheja térã jeja’ói rupi ha ikatu oñandu kyhyje servicios-gui. Ambue katu ikatu ndohechái upéicha. Ehendu ani ejeruréivo chupe tomyesakã térã tohechauka mba’eve. Peteĩ mandu’a, ta’ãnga térã tembiasakue ymaguare ombyairamo chupe, eporandu oipotápa opa térã omoambue téma.

Nde ramo irũ, angirũ térã pehẽngue, nde pytyvõ jepe iñimportánte. Eporandu pe tapichápe mba’éichapa oipota reime hendive, ha eheka peteĩ aty demencia térã LGBTQ+ kakuaáva rehegua ne tendápe reikotevẽramo pytyvõ. Alzheimer’s Association kuatia pytyvõrã ome’ẽ joajuha tekoha ha ñangarekoha pytyvõrã rehegua; oĩva iñambue ne reimeháicha.

Peteĩ tysýi tuichavéva oñembojojávo óga ñangarekorã, ehecha mba’éichapa eiporavóta óga ñangareko demencia rehegua. Pytyvõrã oñeplanifika hag̃ua oñekuaa rire demencia, ehecha mba’e tenonderã oñekuaa rire demencia.