LGBTQ+ inuk pujoralaasarnermik nalusaartoq tapersersorlugu

LGBTQ+ inup kinaassusaa inuunerata ilaanngortupinnaavoq. Sooq pingaaruteqarnersoq aperi, oqaatsit toqqakkatit atoruk, aammalu nammineq paasisaqarusunnerminik kikkunnut ilisimaneqarnissaanik aalajangiittoq. Inup kinaassusaa, aappariisaa, ilaquttaminit taperserneqarnera imaluunniit isumannaallisarneranut kissaatai takunnikkut, allakkat pisoqqanik imaluunniit kikkunnut pulaartunit isiginninnakkit.

Alzheimer’s Society-p ilitsersuutaa LGBTQ+ inuk pujoralaasarnermik nalusaartoq tapersersorluni inummut kissaatai apeqqussutigai aammalu attaveqarneranut isumaminik oqaatiginninneqarnissaq. Alzheimer’s Association-ip LGBTQ+ pujoralaasarnermut tunngasut siunnersuutai aamma mitataaneq isumaginninnerlu tikilluarit siornatigut erseqqiipput. Inuit assigiinngitsorujussuupput; uku oqaatigineqartut oqaloqatigiinnermik aallartitsiinermi atortakkatut atukkit, inummut nassuiaatitut allattorsimaffittut.

Qanoq ateq, taartaanermi atornegartussat isumannaallisarnerlu aperisinnaavakka?

Piffissaq isumannaatsussaq naammattoq tigussallugu. Ima aperisinnaavutit: «Qanoq ateq taartaanermi atornegartussallu atorneqarusuppigit?» imaluunniit «Kinaassutsinnut attaveqarnerminnullu tunngatillugu ilinnut tapersersuisunut ilisimaneqartariaqarpa?» Inuk akissutissani ilaanik akerusinnaavoq, akuerusunngilluunniit kingusinnerusukkullu uteqqissinnaalluni. Inummut aperissutit amigaateqanngitsut isumaginninneranut allanut pisariaqartitaanngitsut aperisariaqanngilat.

Aperi kikkut suut ilisimassagaat. Ilaatigut aappariini paarsisunit ataqqineqartarnissaanik kissaatigisinnaavaa, kisianni ilaqutariit sinneri sinniisussutsiminik kinaassutsiminilluunniit ilisimassanngikkallugit. Inuk suliffeqarfinnit assigiinngitsuni oqaatsinik immikkut toqqaasinnaavoq. Kinaassutsimut tunngatillugu ilisimasaqarlutit ilaquttanut, pulaartunut imaluunniit paarsisunut agguaannissanngilat.

Inup kissaataa allattarneqarnissaanik kissaatigigukku, suna allattarneqassasoq kikkullu takusinnaassasut apeqqutigikkit. Paarsisarfik qanoq allagartanut allanut assigiinngitsut attavigalugit aseq qanoq atorlugu, soorlu paarsisut inup nammineq aseq oqaluttuarnermi atorsinnaappat, misissoruk. Inup isumannaallisarnera isummersorneqartuartassaaq; tamarmik isumaginninnermi ikiuisut pingaarnerit tamaasa ilisimasaqarnissaanut pisariaqanngillat.

Kissaateqarnit allanngorsinnaapput. Inup aalajangersinnaanerani, nutaamik nuunnermi imaluunniit nutaamik isumaginninnermi aaqqissuusseqqammersorneqarnissap sioqqullugu, aperivoq. Ajoraluartillugu suut agguaanneqassasut paasinngikkukkit, isumaminik oqaatiginninnak. Siornatigut erseqqilluinnarumik kissaateqarneranik malinninnigit aammalu isumaginninnermi aalajangersaasinnaanermut paasissutissanik agguaannermullu malittarisassanut tunngatillugu sumiiffimmiinnut ilisimasaqarluartunik ikiortissarsiniarit.

Kikkut isumaginninnermut oqaloqatigiinnermini ilanngunneqartassappat?

Aperi inummut kikkunnik tatigigini qaani aammalu kikkunnik peqataanerusunnersoq. Tapersersuinermut netværki aappariisaa, ikinngut, ilaqutaq imaluunniit «qinigaaqqamik ilaqutaq» — ataqqinartumik ilaquttatut tapersersuisut, uumasuunnatik — ilaqatigisinnaavai. Ilaatigut ilaqutariit uumasut tapersersortartut; allallu aalajangersimasumik soorlu taamaanngillat. Inummut nammineq attaveqarnerini nassuiaassavaat.

Piareersarnermi apeqqutit apeqqutigikkit: Kikkut pulaaqqusinnaapput? Parrinermut pilersaarutit allanngorpat kikkunnut paarsisut sianerissapput? Kikkut nalunaarutinik tiguaasinnaapput? Paarsisarfik paasissutissanik agguaannissinnaanermut akuersissummik imaluunniit allakkanik piumasaqarpat, suut pisariaqartinneqartut aperikkit aammalu inummut periarfissat nassuiaakkit. Aappariisuusoq imaluunniit qinigaaqqamik tapersersuisuusoq nammineq aalajangiisinnaanermut pisinnaatitaaffimmik tunniunneqarsimanngilaq; malittarisassat sumiiffimmi ingerlaavartumik allanngorartarput.

Inup attaveqarnermi toqqakkani atoruk. Paarsisuup aappariisaq ikinngutitut ilaquttatutulluunniit taasagukku inup aappariitut ataqqineqarnissaanik kissaatigigaa, taassuma inummut misigissutsinik ajoqusiisinnaavoq. Paarsisunut nassuiaatitut imatut naatsoq akuersissummik tunngaveqartoq, inuit qanoq saqqummiunneqarnissaat paasissutissallu suut agguaanneqassasut takussutissaqartissinnaavai.

Paarsisarfimmiit suna aperisinnaavara?

Pujoralaasunut najugarfimmiit, angerlarsimaffimmi isumaginninnerit imaluunniit ullormut ataatsimiititaliat annertunerusumik piareersarnerini, inummut suut apeqqutit apererusunneri aammalu ilagalernissaanik kissaateqarnersoq aperi. SAGE-p tapersersuisut iluaqutaasut pillugit ilitsersuutaa nassuiaavoq paarsisarfimmut amigaateqanngitsunik paasissutissanik agguaannissaq annertuumik misigineqarsinnaasoq. Paarsisarfimmut ilisimannittuunik qanoq ullumikkut malittarisassaannik nassuiaqqullugu qinnuiguk.

• Qanoq ateq taartaanermi atornegartussallu toqqakkakka allattarpisi? Kikkut paarsisut paasissutissat taakku takusinnaavaat?
• Qanoq inuk kikkunnik pulaartunik toqqaasinnaava aammalu aappariinissaq tapersersuisulluunniit allanut naammattoorneqarsinnaava?
• Qanoq inup unittarfiit, atisaallit nammineq isumaginninnerilu pillugit kissaatai paasisarpisi ataqqillugillu?
• Sulisut LGBTQ+ utoqqaanerusunik pujoralaasarnermik nalusaartunillu qanoq ilinniartinneqarpa?
• Inuk najugaartoq imaluunniit tapersersuisoq isumannaallisarnerup ataqqinninnerulluunniit pillugit ajornartorsiutinik qanoq nalunaarutiginnissinnaava, kinguneralu sunaava?

SAGE-p Human Rights Campaign Foundation-illu najugaqartarfinnik pingaarnerusumik isumaginninnermut ilitsersuutaat pulaartut, unittarfiit sulisullu aalajangiinerit pillugit malittarisassat allakkat misissorneqarnerat siunnersuutigaa. Taanna 2021-mi saqqummersinneqarpoq; apeqqutinik atortussatullu atorneqassaaq, sumiiffimmi malittarisassat maannakkut atuuttut nalunaarutaatut atunngilaq. Malittarisassat kiisalu kiffartuussissutit sumiiffimmi ingerlaavartumik assigiinngitsorujussuupput.

Ilisarnaat, atuakkanik nalunaarut imaluunniit akissutit aalajaallakkat ulluinnarni isumaginninneq qanoq misigineqarnersoq qulakkeerinnavianngilaat. Inup pulaarusukkukku, paarsisut qanoq taasarpaat kiisalu aappariaanut qinigaanulluunniit tapersersuisunut qanoq iliuisarnerat malinnaavigiuk. Inummut isumannaassuteqarnissaanik iliuuseqarusukkuit, paarsisut ataasiakkaat nammineq oqaloqatigiumasarsinnaavat apeqqutigikkit.

Qanoq inuk tamakkiisumik tapersersorsinnaavara?

Inup soqutigisartagai ulluinnarni, ileqqoreqarneri, oqaatsit, kulturia, upperisai, ikinngutai aammalu inuiaqatigiinni peqataatitaanera apeqqutigikkit. Kinaassusaa oqaloqatigiinneqarnissamut pingaaruteqarsinnaavoq, imaluunniit inuunerata ilai allat qanoq pillugu aalajangersinnaaneraa kissaatigisinnaavaa. Pulaarnerit tamarmik kinaassutsimut pillugit oqaloqatigiinneranngortissanngilat aammalu Inuit LGBTQ+ tamarmik misilittakkanik assingasunik misigisimasuusut isumaqarnavianngilatit.

Ilaat akuerineqanngitsumik misilittakkanik malugineqarsimasinnaapput aammalu kiffartuussissutit pisinnaatitaaffiinut ersilersinnaallutik. Allat taama isummersuisinnaanngillat. Tusarnaarit, inummut nassuiaateqarniarneq imaluunniit uppernarsarniarneq piumassanngikkaluarlugu. Siornatigut eqqaaniaanermi, assilimmi imaluunniit oqaluttuarimmi annikillisaqarpat, unitsitsisariaqarneranik imaluunniit sammisaqarfimmik allamik toqqaanissaq kissaatiginiaraat aperiuk.

Aappariisuusutit, ikinngutisuusutit imaluunniit ilaqutariissutsit, nammineq tapersersorneqarnissat aamma pingaaruteqarpoq. Inummut qanoq peqataanerusunnersoq aperi, aammalu dementia-mut imaluunniit LGBTQ+ utoqqaanerusunut immikkut ataatsimiititalianik sumiiffimmiittunik ujarlerit siunnersuuteqartariaqaruit. Alzheimer’s Association-ip siunnersuutaa qupperneranut inuiaqatigiinni aammalu paarsisunut siunertanut toqqorusut aammalu ingerlanneqarusuttut ilannguppai; sunaasunik neqerooruteqartoq sumi najugaqarnerit apeqqutaalluni allanngorartarpoq.

Pujoralaasunut najugarfiit sanilliullugu amerlanernik ilitsersuutissat kissaatigigukkit, takukkit pujoralaasarnermik isumaginninnermut najugarfik toqqarnera. Pujoralaasarsiornermik nalunaarutigineqareernerup kingorna pilersaarusiornerup pillugit, takukkit pujoralaasarnermik paasisaqarnerup kingornaivaletti aqqutissaq.