At stuðla einum LHBT+-persóni við demens

Samleikin hjá einum LHBT+-persóni er ein partur av tí, sum persónurin er. Spyr, hvat hevur týdning fyri tey, brúka tey orðini, sum tey velja, og lat tey avgera, hvør kann vita persónligar smálutir. Tak ikki fyri givið nakað um samleika, maka, familjustuðul ella ynski um privatlív hjá einum persóni út frá útsjónd, gomlum skrám ella hvør kemur á vitjan.

Leiðbeiningin hjá Alzheimer’s Society um at stuðla einum LHBT+-persóni við demens mælir til at spyrja um ynski persónsins og ikki taka nakað fyri givið um viðurskifti. LHBT+-tilfarið hjá Alzheimer’s Association um demens lýsir eisini stúran fyri stigma og avbjóðingarnar við at finna røkt, har fólk kenna seg vælkomin. Fólk eru ymisk; brúka hesar hugskot sum íblástur til samrøðu, ikki sum ein listi, ið ásetur, hvør ein persónur er.

Hvussu kann eg spyrja um navn, fornavn og privatlív?

Vel ein løgdu og óstjórna løtu. Tú kanst til dømis spyrja: „Hvat navn og hvørji fornavn vilt tú, at vit brúka?“ ella „Er nakað um tín samleika ella tíni viðurskifti, sum tey, ið stuðla tær, skulu vita?“ Persónurin kann svara lutvíst, siga nei ella koma aftur til tað seinni. Tað er ikki neyðugt at spyrja um persónlig viðurskifti, sum ikki hava týdning fyri røktina.

Spyr, hvør kann vita hvat. Onkur vil kanska, at starvsfólk kenna makan, men vil ikki, at restin av familjuni skal vita um kynsliga sannføring ella kynssamleika. Ein persónur kann eisini ynskja ymisk orðalag í ymiskum støðum. Deil ikki upplýsingar um samleika við skyldfólk, vitjandi ella starvsfólk bara tí, at tú veit tær.

Um persónurin vil hava eitt ynski skrásett, so spyr, hvat skal skrivast, og hvør skal síggja tað. Kanna, hvussu veitari handfer eitt navn, ið er annað enn í øðrum skrám, herímillum um starvsfólk kunnu brúka ynskta navnið hjá persóninum í samrøðu. Hav privatlívið hjá persóninum í huga; ikki øll, sum hjálpa við røktini, hava brúk fyri at vita allar smálutir.

Ynski kunnu broytast. Spyr aftur, tá ið persónurin kann siga frá einum vali, serliga áðrenn ein flyting ella eina nýggja røktarskipan. Um tað er ógreitt, hvat tey vilja deila, so tak ikki nakað fyri givið. Fylg einum greiðum ynski, sum tey áður hava givið, og bið ein faklærdan persón á staðnum um hjálp við spurningum um rætt til at taka avgerðir um røkt ella reglur um upplýsingardeiling.

Hvør eigur at vera við í samrøðum um røkt?

Spyr persónin, hvørjum tey líta á, og hvør tey vilja hava við. Stuðulsnetið kann fevna um hjúnafelaga, maka, góðan vin, skyldfólk ella „valda familju“ – fólk, sum stuðla teimum sum familja, hóast tey ikki eru skyld. Summi stuðla seg til upprunafamiljuna; onnur gera tað ikki. Lat persónin lýsa síni viðurskifti við sínum egnu orðum.

Spyr um hagnýtar spurningar: Hvør kann koma á vitjan? Hvønn skal starvsfólk ringja til, um ætlanir broytast? Hvør kann fáa kunning? Um ein veitari krevur loyvi ella pappírsarbeiði, áðrenn upplýsingar verða deildar, so spyr, hvat skal til, og greið frá møguleikunum fyri persóninum. At vera maki ella valt stuðulsfólk gevur ikki sjálvvirkandi løgligan rætt at taka avgerðir; reglurnar eru ymiskar alt eftir, hvar tú býr.

Brúka tað navnið á viðurskiftinum, sum persónurin ynskir. Ein røktararbeiðari, sum kallar ein maka ein „vin“ ella „skyldfólk“, tá ið persónurin vil, at viðkomandi verður nevndur sum maki, kann elva til ótta ella sorg. Ein stutt, samtyktargrundað ábending kann siga starvsfólki, hvussu fólk skulu verða introduserað, og hvørjar upplýsingar kunnu verða deildar.

Hvat kann eg spyrja ein veitara av røkt?

Tá ið tú samanber røktarheim, heimarøkt ella dagtilboð, so spyr persónin, hvørjar spurningar tey vilja taka upp, og um tey vilja hava teg við. Leiðbeiningin hjá SAGE um váttandi tænastur viðmerkir, at tað kann kennast viðbrekið at deila persónligar upplýsingar við ein veitara. Bið veitaran greiða frá sínum galdandi mannagongdum á einføldum máli.

• Hvussu skráseta tit ynskt navn og fornavn? Hvørji starvsfólk kunnu síggja hesar upplýsingar?
• Hvussu kann ein persónur velja, hvør kemur á vitjan, og hava privata tíð saman við maka ella øðrum stuðli?
• Hvussu læra tit og virða ynski persónsins viðvíkjandi kamari, klæðum og persónligari røkt?
• Hvørja upplæring fáa starvsfólk um eldri LHBT+-fólk og demens?
• Hvussu kann ein búfólk ella stuðulsfólk melda frá um eina ávaring um privatlív ella vantandi virðing, og hvat hendir so?

Leiðbeiningin hjá SAGE og Human Rights Campaign Foundation um inkluderandi langtíðarrøkt mælir til at kanna skrivligar mannagongdir um vitjanir, kamarskipan og starvsvenjur. Hon varð givin út í 2021; brúka hana til spurningar at seta, ikki sum eina frágreiðing um galdandi lóggávu á staðnum. Mannagongdir og tænastur eru ymiskar alt eftir stað.

Ein logo, eitt faldara ella eitt tryggjandi svar kann ikki trygga, hvussu gerandisrøktin kennist í gerandisdegnum. Um persónurin vil vitja, so legg merki til, hvussu starvsfólk ávara tey og hvussu tey svara maka ella valdu stuðulsfólkunum. Bið um at tosa einsamall við eitt starvsfólk, um tað kann hjálpa persóninum at kenna seg tryggan.

Hvussu kann eg stuðla øllum persóninum?

Spyr um vanligu áhugamál, vanar, mál, mentan, trúgv, vinir og felagsskap persónsins. Samleikin kann vera týdningarmikil at tosa um, ella tey vilja heldur brúka tíðina á aðrar partar av lívinum. Ger ikki hvørja vitjan til eina samrøðu um samleika, og tak ikki fyri givið, at øll LHBT+-fólk hava havt somu upplivingar.

Summi hava upplivað avvísing ella mismun og kunnu kenna seg varin við tænastur. Onnur meta ikki, at hetta er ein trupulleiki. Lurta uttan at biðja persónin greiða frá ella prógva nakað. Um eitt minni, ein mynd ella ein søga úr fortíðini er strong, so spyr, um tey vilja steðga ella skifta evni.

Um tú ert maki, vinur ella familjulimur, so hevur tín stuðul eisini týdning. Spyr persónin, hvussu tey vilja hava teg við, og leita eftir eini lokalari demensfelagsskap ella felagsskap fyri eldri LHBT+-fólk, um tú hevur brúk fyri ráðgeving. Tilfarssíðan hjá Alzheimer’s Association leinkir til tilfar fyri felagsskapir og teir, sum veita røkt; hvat er tøkt, er ymist alt eftir, hvar tú býr.

Fyri ein breiðari lista, tá ið tú samanber røktarheim, sí at velja røktarheim til persón, sum livir við demens. Fyri hjálp til at leggja ætlanir eftir eina demensgreining, sí fyrstu stigini eftir eina demensgreining.