ЛГБТК+ инсанасе деменция букӀиналда квербакъи

ЛГБТК+ инсанасул шахсият — гьес щив бугеблъул цо бахӀс буго. Гьесие щиб кӀвар бугебалищ тӀалаб гьабе, гьес бищарал рагӀаби хӀалтӀизабе ва лъикӀал хӀужаби лъимазе лъазе бегьулеб бугилищ, гьесго лъазабе. Инсанасул шахсият, гьудул/гьечӀ, хъизаналдаса квербакъи яги тайнавалъул бажариял гьеб бугеб куцалъухъ, цебесел хъвай-хъвагӀаялдаса яги лъила ахӀулелалдаса пикруялдаса лъугьа гьабуге.

Alzheimer’s Society’алъул ЛГБТК+ инсанасе деменция букӀиналда квербакъи гьабиялъул хӀакъалъулъ рахбар инсанасул бажариялъул хӀакъалъулъ тӀалаб гьабизе ва бухьеназул хӀакъалъулъ пикруялдаса лъугьа гьабуге рекӀел гьабула. Alzheimer’s Association’алъул ЛГБТК+ деменциялъул ресурсазда стигмаялъул ва лъугьараб хӀалтӀи батизабиялъул хӀакъалъулъ рахъинкъи букӀинчӀого рикӀкӀуна. ГӀадамазул гӀумру батӀи-батӀияб буго; гьел идеяби инсан гьаби къокъаб гьабизе гьечӀеб сияхӀлъун гьечӀого, рахъалъул пикруялъун хӀалтӀизабе.

ЦӀар, местоименияби ва тайнавалъул хӀакъалъулъ кидан тӀалаб гьабизе?

Шахсияб, гьоркьохъеб заман бищун тӀалаб гьабе. Дуда тӀалаб гьабизе бегьула: «Ниж цӀар ва лъел местоимениял хӀалтӀизаризе бокьараб?» яги «Дур шахсияталъул яги бухьеназул хӀакъалъулъ, дуего хӀалтӀи гьабулелазе лъазе бокьараб щиб-жоги бугищ?» Инсанаца жаваб цо къотӀун кьезе, гьечӀо абизе яги хадуб бакьулъ цӀидасан гьабизе бегьула. Гьесул хӀалтӀиялде къваригӀунеб гьечӀеб шахсияб суал тӀалаб гьабизе кколаро.

Лъимазе щиб лъазе бегьулебалищ тӀалаб гьабе. Цоцазе бокьине бегьула, хъулухъчазда гьесул гьудул/гьечӀ лъалеблъун лъазабун батани, амма гьесул сексуалияб ориентация яги гендерияб шахсият гьоркьосеб хъизаналъе лъазабун батани. БатӀи-батӀиял бакӀазда инсанасе батӀи-батӀиял рагӀаби бокьине бегьула. Дуе лъикӀал хӀужаби лъаларал буго рекӀелъ, гӀагарлъазе, ахӀулелазе яги хъулухъчазе рихьизаруге.

Инсанасе гьесул бажари хъвазе бокьани, щиб хъвазе кколеб ва лъие гьеб бихьизе бегьулеб бугебалищ тӀалаб гьабе. Цогидаб хъвай-хъвагӀаялдаса батӀияб цӀар кидан хӀалтӀизабулебалищ хал гьабе, гьединго рахъалда хъулухъчазе инсанасул бажараб цӀар хӀалтӀизабизе бегьулищ. Инсанасул тайнавал хӀисабалда гьабе; хӀалтӀиялда кверквезе гьабулел киназего киналго хӀужаби лъазе кколаро.

Бажариял хисизе бегьула. Инсанаца бажари бихьизабизе букӀараб мехалъ, хасго цӀидаб бакӀалде бачине яги цӀидаб хӀалтӀиялъул къагӀида цӀикӀкӀине бугони, цӀидасан тӀалаб гьабе. Гьесие щиб рихьизаризе бокьилищ лъиблъун битӀун батани, пикруялдаса лъугьа гьабуге. Цебе кьун бугеб гьесул бажари хӀисабалда гьабе ва хӀалтӀиялъул ихтияр яги информация рихьизариялъул къагӀидабазул хӀакъалъулъ бакӀалда гӀелму бугев гӀадамаца квербакъи хъвай.

ХӀалтӀиялъул суалал рахъалъ лъим гъорлъе руге?

Инсаналда тӀалаб гьабе, лъие гьес хӀинкъи гьабулеб ва лъим гъорлъе лъезе бокьилищ. Гьесул кверчӀвазе гьечӀел гӀадамазда рукӀине бегьула гьудул/гьечӀ, гьудуллъун, гьудул, гӀагарлъи яги «хӀисабалда гьечӀел гӀадамаз» — гьел рукӀинал рукӀинчӀого, хъизанлъун инсанасе кӀвар кьолел гӀадамаз. Цоцаца хъизаналъул гӀадамаздаса квербакъи къваригӀуна, цоцаца — гьечӀо. Инсанасго гьесул бухьенал жиндирго рагӀабазда риццарабизе кӀола.

КъваригӀунеб суалал тӀалаб гьабе: лъимазе ахӀизе бегьула? Планал хисизабун батани, хъулухъчазе лъимасда телефон кьезе кколеб? Лъимазе хабар кьезе бегьула? Хъулухъчиялда информация рихьизаризе цебе разилъи яги хъвай-хъвагӀай къваригӀула батани, щиб къваригӀулеб бугебалищ тӀалаб гьабе ва гьеб вариантал инсанасе биччазе. Гьудул яги хӀисабалда гьечӀев кверчӀвай гьабулев вукӀиналъ, къагӀидабазе рекъон лъазабизе ихтияр автоматикго кьолеб гьечӀо; къагӀидаби бакӀалдаса батӀи-батӀиял руго.

Инсанасе бокьараб бухьеналъул цӀар хӀалтӀизабе. Хъулухъчияс гьудул/гьечӀ «гьудул» яги «тукъум» абун, амма инсанасе гьеб гьудул/гьечӀлъун лъалеблъун бокьани, гьелъ гьесие ракӀалда чӀвазе бегьула. Къокъаб, разилъиялда гӀуцӀараб хъвай хъулухъчазе гӀадамаз кидан рищчазе кколеб ва щиб хабар рихьизаризе бегьулеб бугебалищ лъазабизе бегьула.

Хъулухъчиялдаса щиб тӀалаб гьабизе бегьула?

Умуралъул бакӀ, рокъобе хӀалтӀи яги къоялъул кверчӀвазе гьечӀел сервисал рищараб мехалъ, инсаналда тӀалаб гьабе, лъел суалал бахъизе бокьилищ ва дун гьениб букӀине бокьилищ. SAGE’алъул лъугьараб сервисал ратизе рахбар бихьизабула, хъулухъчиялда лъикӀаб информация рихьизари гӀодобеги ракӀалда чӀвазе бегьулищ. Хъулухъчиялдаса гьанжесеб практика бицаго рагӀабазда биччазе хъвай.

• Бажараб цӀар ва местоимениял нухалда кидан хъвалел ругел? Гьеб информация лъел хъулухъчазе бихьизе бегьула?
• Инсанаца ахӀулелазе лъим бахӀинабизе ва гьудул/гьечӀгун яги цогидаб кверчӀвай гьабулевгун шахсияб заман кьезе кидан бегьула?
• Къоялъул, ретӀелазул ва шахсияб хӀалтӀиялъул хӀакъалъулъ инсанасул бажариял лъазе ва кӀвар гьабизе нуцада кидан гьабулеб бугеб?
• Хъулухъчазе ЛГБТК+ гӀасиял ва деменциялъул хӀакъалъулъ щиб хӀинкъи кьолеб бугеб?
• Халкъияс яги кверчӀвай гьабулев инсанас тайнавалъул яги кӀвар гьечӀеб куцалъул хӀакъалъулъ суал кидан бахъизе бегьула ва хадуб щиб бугеб?

SAGE ва Human Rights Campaign Foundation’алъул гъорлъе гьечӀеб хӀалтӀиялъул жамагӀаталъул хӀакъалъулъ рахбар ахӀизе, къоялде ва хъулухъчазул практикаялъул хӀакъалъулъ хъварал политикаби хал гьабизе рекӀел гьабула. Гьеб 2021 соналда басма гьабуна; гьеб тӀалаб гьабизе суалалъун хӀалтӀизабе, гьанжесеб бакӀалда бугеб къагӀидабазул рахбарлъун гьечӀого. Политикаби ва сервисал бакӀалдаса батӀи-батӀиял руго.

Логотип, брошюра яги цо ракӀалда хвезабулеб жаваб киданго къваригӀунеб хӀалтӀи киб бугебалищ гарантия кьезе кӀочӀо. Инсанасе ахӀизе бокьани, хъулухъчазе гьесда киданго хӀухьел кьолел ва гьесул гьудул/гьечӀалъе яги хӀисабалда гьечӀел гӀадамазе кидан жаваб кьолелалищ хал гьабе. Инсанасе ракӀ чӀезабизе къваригӀула батани, хъулухъчиялдаса цоцазда бахъун гьоркьохъе гьикъизе хъвай.

Инсанасе тӀолабго квербакъи кидан гьабизе?

Инсанасул къваригӀунеб интересазул, рутиназул, мацӀалъул, культураялъул, диналъул, гьудулзабазул ва жамагӀаталъул хӀакъалъулъ тӀалаб гьабе. Гьесул шахсият бахъизе кӀвар букӀине бегьула, яги гьесие гӀумруялъул цогидал бахӀсазда заман кьезе бокьине бегьула. Киналго ахӀи шахсияталъул хӀакъалъулъ рахъалде сверизабуге яги киналго ЛГБТК+ гӀадамазул цогидаб гӀумру букӀун бугеблъун пикруялдаса лъугьа гьабуге.

Цоцаца нахърилъи яги дискриминация гьабун букӀине бегьула, гьелъин гьез сервисаздаса чӀчӀараблъун лъугьине бегьула. Цоцазе гьеб суаллъун лъугьун батӀичӀого. Инсаналда щибниги биччазе яги тӀасдикъ гьабизе тӀалаб гьабун гьечӀого, гӀахӀулъ гьабе. Цебесеб заманалъул хӀакъалъулъ ракӀ, сурат яги тарих гьесие ракӀалда чӀваниги, гьеб къотӀизе бокьилищ яги тема хисизе бокьилищ тӀалаб гьабе.

Мун гьудул, гьудуллъун яги хъизаналъул инсан вугев батани, дурго квербакъи кӀвар буго. Инсаналда тӀалаб гьабе, мун кидан гъорлъе лъезе бокьилищ, ва дуего квербакъи къваригӀула батани, бакӀалда бугеб деменциялъул яги ЛГБТК+ гӀасиялъул организация батизабе. Alzheimer’s Association’алъул ресурсазул гьумер жамагӀаталъул ва хӀалтӀи гьабулелазул ресурсазде регӀелал кьола; щиб батизабулеб бугеб мун киб букӀунеб бакӀалдаса гӀуцӀцӀула.

ХӀалтӀи кьолеб бакӀ рищараб мехалъ тӀолабго сияхӀалъул хӀакъалъулъ, хӀалтӀи кьолеб бакӀ бищи рахъе. Диагноз хадуб план гьабиялъул хӀакъалъулъ, деменциялъул диагноз хадуб тӀоцебесел хӀалтӀаби рахъе.