Støtte til ein LHBT+-person med demens

Identiteten til ein LHBT+-person er éin del av kven dei er. Spør kva som er viktig for dei, bruk dei orda dei sjølve vel, og la dei bestemme kven som kan få vite personlege detaljar. Ikkje ta for gitt identiteten til ein person, kven som er partnaren deira, kven som gir støtte, eller kva ønskjer dei har om personvern ut frå utsjånad, gamle opplysningar eller kven som kjem på besøk.

Rettleinga frå Alzheimer’s Society om å støtte ein LHBT+-person med demens tilrår å spørje om ønskja til personen og unngå å ta relasjonar for gitt. Ressursane frå Alzheimer’s Association om LHBT+ og demens omtalar òg uro knytt til stigma og det å finne omsorg der ein føler seg velkomen. Menneske er ulike; bruk desse ideane som utgangspunkt for samtale, ikkje som ei sjekkliste som definerer nokon.

Korleis kan eg spørje om namn, pronomen og personvern?

Vel eit privat og roleg tidspunkt. Du kan til dømes spørje: «Kva namn og pronomen ønskjer du at vi skal bruke?» eller «Er det noko om identiteten din eller relasjonane dine du ønskjer at dei som støttar deg skal vite?» Personen kan svare delvis, seie nei eller kome tilbake til det seinare. Du treng ikkje stille personlege spørsmål som ikkje er relevante for omsorga.

Spør kven som kan få vite kva. Nokon kan ønskje at partnaren deira blir anerkjend av tilsette, men ikkje ønskje at resten av familien får vite om den seksuelle orienteringa eller kjønnsidentiteten deira. Ein person kan òg føretrekkje ulike ord i ulike situasjonar. Ikkje del opplysningar om identitet med slektningar, besøkande eller tilsette berre fordi du kjenner til dei.

Dersom personen ønskjer at eit ønskje skal registrerast, spør kva som skal skrivast og kven som skal sjå det. Sjekk korleis tilbydaren handterer eit namn som skil seg frå andre opplysningar, inkludert om dei tilsette kan bruke det føretrekte namnet til personen i samtale. Ha personvernet til personen i tankane; ikkje alle som hjelper til med omsorga, treng å vite alle detaljar.

Ønskjer kan endre seg. Spør igjen når personen kan uttrykkje eit val, særleg før ein flytting eller ei ny omsorgsordning. Dersom det er uklart kva dei ønskjer å dele, må du ikkje ta noko for gitt. Følg eit tydeleg ønskje dei tidlegare har gitt, og be ein kvalifisert fagperson lokalt om hjelp til spørsmål om omsorgsfullmakt eller reglar for deling av informasjon.

Kven bør vere med i samtalar om omsorg?

Spør personen kven dei stolar på og ønskjer å ha med. Nettverket deira kan omfatte ein ektefelle, partnar, nær ven, slektning eller «vald familie» – personar som støttar dei som familie, sjølv om dei ikkje er i slekt. Nokre får støtte frå den biologiske familien sin, andre gjer ikkje det. La personen beskrive relasjonane sine med sine eigne ord.

Still praktiske spørsmål: Kven kan kome på besøk? Kven bør dei tilsette ringje dersom planar endrar seg? Kven kan få ei oppdatering? Dersom ein tilbydar krev løyve eller papir før informasjon kan delast, spør kva som trengst, og forklar alternativa til personen. Å vere partnar eller vald støttespelar gir ikkje automatisk juridisk rett til å ta avgjerder; reglane varierer etter stad.

Bruk det relasjonsnamnet personen føretrekkjer. Ein tilsett som kallar ein partnar for «ven» eller «slektning» når personen ønskjer at dei skal bli omtala som partnar, kan vere vanskeleg for personen. Eit kort notat basert på samtykke kan fortelje dei tilsette korleis dei skal introdusere folk og kva detaljar som kan delast.

Kva kan eg spørje ein omsorgstilbydar?

Når de samanliknar bu- og omsorgstilbod, heimestøtte eller dagtilbod, spør personen kva spørsmål dei ønskjer å ta opp, og om dei ønskjer at du skal vere med. Rettleinga frå SAGE om inkluderande tenester peikar på at det kan kjennast sårbart å dele personleg informasjon med ein tilbydar. Be tilbydaren forklare gjeldande praksis med enkle ord.

• Korleis registrerer de føretrekt namn og pronomen? Kva tilsette kan sjå denne informasjonen?
• Korleis kan ein person velje kven som kjem på besøk, og få privat tid med ein partnar eller annan støttespelar?
• Korleis finn de ut av og respekterer de ønskja til personen når det gjeld rom, klede og personleg stell?
• Kva opplæring får dei tilsette om eldre LHBT+-personar og demens?
• Korleis kan ein bebuar eller støttespelar ta opp uro om personvern eller manglande respekt, og kva skjer vidare?

Rettleinga frå SAGE og Human Rights Campaign Foundation om inkluderande langtidsomsorg føreslår å sjekke skriftlege retningsliner for besøk, romordningar og praksis blant tilsette. Han vart gjeven ut i 2021; bruk han til spørsmål du kan stille, ikkje som ei utsegn om gjeldande lokal lov. Retningsliner og tenester varierer frå stad til stad.

Ein logo, ein brosjyre eller eitt betryggande svar kan ikkje garantere korleis den daglege omsorga vil opplevast. Dersom personen ønskjer å besøkje staden, legg merke til korleis dei tilsette tiltalar personen og korleis dei møter partnaren eller vald familie. Be om å snakke åleine med ein tilsett dersom det kan hjelpe personen til å føle seg trygg.

Korleis kan eg støtte heile personen?

Spør om dei vanlege interessene, rutinane, språket, kulturen, trua, venene og fellesskapet til personen. Identiteten deira kan vere viktig å snakke om, eller dei kan føretrekkje å bruke tid på andre delar av livet. Ikkje gjer kvart besøk til ein samtale om identitet, og ikkje ta for gitt at alle LHBT+-personar har hatt dei same opplevingane.

Nokre har opplevd avvising eller diskriminering og kan føle seg varsame i møte med tenester. Andre ser kanskje ikkje dette som ei utfordring. Lytt utan å be personen forklare eller bevise noko. Dersom eit minne, eit bilete eller ei forteljing frå fortida er vanskeleg, spør om dei ønskjer å stoppe eller byte tema.

Dersom du er partnar, ven eller familiemedlem, er det òg viktig at du får støtte. Spør personen korleis dei ønskjer at du skal vere involvert, og sjå etter ein lokal organisasjon for demens eller for eldre LHBT+-personar dersom du treng råd. Ressurssida frå Alzheimer’s Association lenkjer til ressursar for fellesskap og omsorgspersonar; kva som finst, avheng av kvar du bur.

For ei breiare sjekkliste når de samanliknar omsorgstilbod, sjå velje bu- og omsorgstilbod ved demens. For hjelp til å planleggje etter ein diagnose, sjå første steg etter ein demensdiagnose.