Pisi kaq khuyapayay
Tapurikuy imayna sutichasqa kayta munan, pikunata chaypi kayta munan chaymanta imata willakusqa kayta munan. Masinta chaymanta munasqan ayllunta respetay, pakasqa willakuyninta amachay, chaymanta qhawaqkunaq ruwayninkuna imayna sapa pʼunchaw llamkʼachkan chayta tapurikuy.
- Runapa sutinta, pronombrenkuna, tinkisqan kayninkuna chaymanta pakasqa willakuy munayninkunata tapurikuy; ama yuyayllamanta churaychu.
- Runaman saqiy piman, haykʼaq chaymanta maywan sapallan willakuyninta willakunanta akllananpaq.
- Pikunata runa ayllun hina qhawan chaymanta pikuna musuq willakuykunata chaskiyta, watukuyman hamuyta atinku chayta tapurikuy.
- Qhawaqkuna munaykunata imayna qillqanku, pakasqa willakuyta imayna amachanku chaymanta sasachakuykunaman imayna kutichinku chayta qhaway.
- Kikin kay ancha chaninniyuqmi, ichaqa runapa kawsayninpa chaymanta qhawasqan kayninpa hukninllanmi.
Kay page-pi (4 tapuna)
LGBTQ+ runapa kikin kayninqa paypa kayninpa hukninllanmi. Imachus paypaq chaninniyuq kasqanta tapurikuy, pay akllasqan simikunata llamkʼachiy, chaymanta piman sapallan willakuyninkuna yachasqa kananta paylla akllachun. Ama yuyayllamanta runapa kikin kayninta, masinta, ayllu yanapayninta icha pakasqa willakuy munayninta rikchʼayninmanta, ñawpaq qillqasqamanta icha pikunachus watukun chaymanta hamutʼaychu.
Alzheimer’s Society’s guide to supporting an LGBTQ+ person with dementia runapa munayninkunata tapurinata chaymanta tinkisqan kaykunamanta ama yuyayllamanta hamutʼanata yuyaychachin. Alzheimer’s Association’s LGBTQ+ dementia resources nisqanpas mana allin qhawasqa kaymanta chaymanta sumaq chaskiq qhawayta tariy sasachakuymanta willan. Runakunaqa hukniraymi kanku; kay yuyaykunata rimanakuypa qallarinanpaq llamkʼachiy, ama huk runata sutʼinchanapaq lista hinachu.
¿Imaynataq suti, pronombrekuna chaymanta pakasqa willakuymanta tapuriman?
Sapallan, mana usqhaylla pachata akllay. Kay hinata tapurikuyta atinki: «¿Ima sutita chaymanta ima pronombrekunata llamkʼachisunaykuta munanki?» icha «¿Kikin kayniykimanta icha tinkisqan kayniykikunamanta imachus qamta yanapasuqkuna yachananpaq munasqayki kachkanchu?». Runaqa hukninllata kutichiyta, mana niyta icha qhipaman kutimunanta atin. Mana qhawayninwan mana tupaq sapallan tapukuykunata tapurinaykichu.
Pikunachus imata yachananpaq kasqanta tapurikuy. Huk runaqa masin qhawaq llamkʼaqkunapaq riqsisqa kananta munanman, ichaqa hatun ayllunman llaqtan kayninmanta icha género kikin kayninmanta willasqa kayta mana munanmanchu. Huk runaqa hukniray kitikunapi hukniray simikunata munanmanpas. Relativokunaman, watukuqkunaman icha llamkʼaqkunaman kikin kaymanta willakuykunata ama willaychu, yachasqaykiraykulla.
Runa huk munay qillqasqa kananta munaptin, imata qillqanata chaymanta pichus qhawananta tapurikuy. Huk qhawaq wasi sutinta imayna hapʼin chayta qhaway, huk qillqasqakunapi hukniray suti kaptinpas, llamkʼaqkuna rimanakuypi runapa munasqan sutinta llamkʼachiyta atinkuchu icha manachu. Runapa pakasqa willakuyninta umachay; mana llapa qhawaypi yanapaqkuna llapa willakuykunata yachayta necesitanchu.
Munaykunaqa tikrakunman. Runa munayninta rimayta atiptin, yapamanta tapurikuy, aswanta huk astakuyman icha musuq qhaway wakichikuyman ñawpaqta. Imata willakunanta munasqan mana sutʼi kaptin, ama yuyayllamanta hamutʼaychu. Ñawpaqmanta sutʼita willasqan munayninta qatiy, chaymanta qhaway atiyninmanta icha willakuy rakisqa kamachikuykunamanta tapukuykunapaq allin yachaq local profesionalmanta yanapayta mañakuy.
¿Pikuna qhawaymanta rimanakuypi chaypi kananku?
Tapurikuy runaman pikunapi iñin chaymanta pikunata chaypi kayta munan. Yanapakuq llikanpi qusa, warmi masi, amigo, ayllu runa icha «munasqan ayllu» kanman — payta ayllu hina yanapaq runakuna, mana yawarmanta ayllu kaptinkupas. Wakin runakuna paqarisqan ayllunkupi yanapakunku; hukkunataq mana. Runa kikin tinkisqan kayninkunata kikinqa simikunawan willachun.
Ruwanapaq tapukuykunata tapurikuy: ¿Pikuna watukuyta atinku? ¿Plankuna tikrakaptin, llamkʼaqkuna piman waqyananku? ¿Pikuna musuq willakuyta chaskiyta atinku? Huk qhawaq wasi willakuyta rakinanpaq permisota icha papelta mañakuptin, imata necesitanku chayta tapurikuy chaymanta runaman akllanakunata sutʼiyachiy. Masi kay icha munasqan yanapaq kayqa, kamachiykunata ruranapaq legal atiyniyuq kayta sapallanmantachu churanchu; kamachikuykuna sapa kitiman hukniraymi.
Runa munasqan tinkisqan kay sutiwan llamkʼachiy. Huk qhawaq llamkʼaq masita «amigo» icha «ayllu runa» nispa waqyaqtin, runa masi hina riqsisqa kayta munaptin, llakisqa kayta apamunman. Huk uchuy, permiso nisqawan qillqasqa willakuyqa llamkʼaqkunaman runakunata imayna riqsichinankuta chaymanta ima willakuykunata rakinankuta willayta atin.
¿Imatataq huk qhawaq wasiman tapuriman?
Tiqsi qhaway wasita, wasipi yanapayta icha pʼunchaw yanapay wasi hina akllaspa, runaman ima tapukuykunata yapayta munasqanta chaymanta qam chaypi kayta munanchu icha manachu chayta tapurikuy. SAGE guide to affirming services willanmi, huk qhawaq wasiman sapallan willakuyta willay mana sinchi sientekuyta apamunman. Qhawaq wasiman kunan ruwayninkunata panpa simipi sutʼichachun nispa mañakuy.
- ¿Imaynataq munasqa sutita chaymanta pronombrekunata qillqankichik? ¿Mayqin llamkʼaqkuna chay willakuyta qhawayta atinku?
- ¿Imaynataq huk runa pikunachus watukunankuta akllanman chaymanta masinwan icha huk yanapaqnwan sapallan pacha kapunman?
- ¿Imaynataq runapa munayninkunata cuarto, pʼacha chaymanta sapallan qhawaymanta yachankichik chaymanta respetankichik?
- ¿Ima yachachiytataq llamkʼaqkuna LGBTQ+ kuraq runakunamanta chaymanta umay qhipaymanta chaskinku?
- ¿Imaynataq huk tiyaq icha yanapaq pakasqa willakuymanta icha mana respetomanta sasachakuyninta willayta atin, chaymanta qhipaman imataq pasan?
SAGE and Human Rights Campaign Foundation guide to inclusive long-term care watukuy, cuarto chaymanta llamkʼaqkunapa ruwayninmanta qillqasqa kamachikuykunata qhawanata yuyaychachin. Kayqa 2021 watapi lluqsisqam; ima tapukuykunata tapurinapaq llamkʼachiy, ama kunan local kamachikuymanta willakuy hinachu. Kamachikuykuna chaymanta yanapaykuna sapa kitiman hukniraymi.
Huk logo, folleto icha huk sunqu saminchay kutichiyqa sapa pʼunchaw qhaway imayna sientekunqa chayta mana aseguranchu. Runa watukuyta munaptin, llamkʼaqkuna imayna sutichanku chaymanta masinman icha munasqan yanapaqkunaman imayna kutichinku chayta qhaway. Runa allin sientekunanpaq yanapaptin, huk llamkʼaqwan sapallan rimanayta mañakuy.
¿Imaynataq tukuy runata yanapariyman?
Runapa sapa pʼunchaw munayninkunamanta, ruwayninkunamanta, siminmanta, kawsayninmanta, iñiyninmanta, amigonkuna chaymanta ayllunmanta tapurikuy. Paypa kikin kaynin rimanapaq chaninniyuq kanman, icha kawsayninpa huknin kaqkunapi pacha pasayta munanman. Ama sapa watukuyta kikin kaymanta rimanakuyman tukuchiychu, nitaq llapa LGBTQ+ runakuna kaqlla kawsaykunata pasasqankuta yuyaychu.
Wakin runakuna mana chaskisqa kayta icha mana allin tratasqa kayta pasasqaku, chaymi yanapay wasikunamanta pisi iñiyniyuq sientekunkuman. Hukkunapaqtaq kayqa mana sasachakuypas kanmanchu. Uyariy, mana runaman imatapas sutʼichachun icha qhawachichun mañakuspa. Ñawpaqmanta huk yuyariy, siqʼi foto icha willakuy llakichiptin, sayayta munanchu icha huk temaman tikrayta munanchu chayta tapurikuy.
Qam masi, amigo icha ayllu runa kaspaqa, qampa yanapasqa kayniykipas chaninniyuqmi. Runa imayna yanapasunaykuta munasqan tapurikuy, chaymanta yuyaychayta necesitaspaqa, local umay qhipaymanta icha LGBTQ+ kuraq runakunamanta tantanakuyta maskhay. Alzheimer’s Association resource page ayllu chaymanta qhawaq yanapaykunaman tʼinkikunata qun; imakuna tarikunku chayqa maypi tiyasqaykimanmi hapʼikun.
Qhaway wasikunata hukmanta akllaspa aswan hatun lista munaspaqa, qhaway qhawaypaq umay qhipay wasita akllay. Umay qhipay riqsichisqa kaptin wakichinapaq yanapayta munaspaqa, qhaway umay qhipay riqsichisqa qhipa ñawpaq ruwaykuna.
Achka tapukuykuna
¿Qhawaq llamkʼaqkunaman willanaychu huk runa LGBTQ+ kasqanta?
Tapurikuy runaman imata llamkʼaqkuna yachanankuta munan chaymanta piman yachasqa kayta munan. Atispaqa, pay munakusqan willakuyllata willay, chaymanta chay willakuy imayna qillqasqa kanqa, pikunataq qhawayta atinqaku chayta qhawaq wasiman tapurikuy.
¿Pikuna qhawaymanta rimanakuypi kananku?
Tapurikuy runaman pikunapi iñin chaymanta pikunata chaypi kayta munan. Chayqa masi, amigo, ayllu runa icha munasqan ayllu kanman; ama yuyayllamanta yawar ayllu runa aswan munasqa rimanapaq runa kasqanta churaychu.
¿Imatataq huk qhawaq wasiman LGBTQ+ chaskiy manta tapurinay?
Sutikuna chaymanta pronombrekuna qillqasqapi, watukuqkuna chaymanta sapallan pacha, cuarto chaymanta sapallan qhaway munaykuna, llamkʼaqkunapa yachachisqan kaynin, chaymanta sasachakuykuna imayna allichasqa chaymanta tapurikuy. Chaykuna chaninniyuq kaptinqa, kunan qillqasqa kamachikuykunata mañakuy.
¿Imataq ruwana runa imata willakunanta munasqan tikrakaptin?
Munaykuna sapa runaman, sapa kitiman chaymanta sapa pachaman hukniray kanman. Atispaqa, runaman yapamanta tapurikuy, chaymanta ñawpaq rimanakuypi willasqaykirayku ama willakuychu, pay kunan pakasqa kananpaq mañakusuptiyki.
Qhawana
Kay page-pi yachaykunata qispichiq llank'aqkunata, yachaykunata willanchis. Llapan chaykunataqa musuqyachisqa kaqtinmi qhawarisqa karqan.
- Supporting an LGBTQ+ person with dementia · Alzheimer's Society
- LGBTQ+ Community Dementia Resources · Alzheimer's Association
- 10 Tips for Finding LGBT-Affirming Services · SAGE
- Finding an LGBTQ+ Inclusive Long-Term Care Community · SAGE and Human Rights Campaign Foundation