Demensiýa bilen ýaşaýan LGBTQ+ adama goldaw

LGBTQ+ adamyň şahsyýeti onuň kimdiginiň diňe bir bölegidir. Oňa nämäniň möhüm bolandygyny soraň, saýlaýan sözlerini ulanyň we şahsy maglumatlary kimiň bilip biljekdigine özi karar bersin. Adamyň şahsyýetini, ýoldaşyny, maşgala goldawyny ýa-da şahsy durmuş isleglerini daşky görnüşine, köne ýazgylara ýa-da kimiň gelýändigine görä çaklamäň.

Alzheimer’s Society’s guide to supporting an LGBTQ+ person with dementia adamyň islegleri barada soramagy we gatnaşyklary çaklamazlygy maslahat berýär. Alzheimer’s Association’s LGBTQ+ dementia resources hem kemsidilmeden we hoşniýetli idegi tapmakdan abanmak baradaky aladalary beýan edýär. Adamlar dürli-dürli; bu pikirleri birine ölçeg berýän sanaw hökmünde däl-de, gepleşik üçin esas hökmünde ulanyň.

Ady, sypatlaýjy sözleri we şahsy durmuşy nähili soramaly?

Asuda, howlukmaç bolmadyk pursat saýlaň. «Size haýsy at bilen we haýsy sypatlaýjy sözler bilen ýüzlenmegimizi isleýärsiňiz?» ýa-da «Şahsyýetiňiz ýa-da gatnaşyklaryňyz barada size goldaw berýänleriň bilmegini isleýän zadyňyz barmy?» diýip sorap bilersiňiz. Adam bölekleýin jogap berip, ýok diýip ýa-da bu barada soňrak gürleşmegi saýlap biler. Onuň idegine degişli bolmadyk şahsy soraglary bermegiň zerurlygy ýok.

Nämeleriň kimiň bilip biljekdigini soraň. Kimdir biri ýoldaşynyň işgärler tarapyndan ykrar edilmegini isläp biler, ýöne jynsy ugra ýa-da jyns aýratynlygy barada giň maşgala agzalaryna aýdylmagyny islemän biler. Adam dürli ýagdaýlarda dürli sözlemleri hem makul bilip biler. Şahsyýet baradaky jikme-jiklikleri diňe bilýändigiňiz üçin garyndaşlara, myhmanlara ýa-da işgärlere aýtmaň.

Adam islegiň ýazylmagyny islese, näme ýazylmalydygyny we ony kimiň görmelidigini soraň. Üpjün edijiniň beýleki resminamalardaky adyndan tapawutlanýan ady nähili dolandyrýandygyny, şol sanda işgärleriň söhbetdeşlikde adamyň isleýän adyny ulanyp biljekdigini anyklaň. Adamyň şahsy durmuşyny göz öňünde tutuň; idege kömek edýän her bir adamyň ähli jikme-jiklikleri bilmegi zerur däl.

Islegler üýtgäp biler. Adam öz saýlawyny beýan edip bilýän mahalynda, esasanam başga bir ýere göçmezden ýa-da täze ideg tertibi düzülmezden ozal gaýtadan soraň. Näme paýlaşmalydygy anyk bolmasa, çaklamalar etmäň. Adamyň ozal aýdan anyk islegine eýeriň we ideg ygtyýarlylygy ýa-da maglumat paýlaşmak düzgünleri baradaky soraglar üçin ýerli hünärmeniň kömegini soraň.

Ideg boýunça gepleşiklere kimler gatnaşmaly?

Adamdan ynanýan we gatnaşmagyny isleýän adamlaryny soraň. Onuň goldaw ulgamy ýanýoldaşyny, ýoldaşyny, ýakyn dostuny, garyndaşyny ýa-da «saýlan maşgalany» — garyndaş bolmasalar-da, maşgala ýaly goldaw berýän adamlary — öz içine alyp biler. Käbir adamlar doglan maşgalasyna bil baglaýarlar, beýlekiler bolsa ýok. Adama gatnaşyklaryny öz sözleri bilen düşündirmäge mümkinçilik beriň.

Amaly soraglar beriň: Kim sapar edip biler? Meýilnamalar üýtgese, işgärler kime jaň etmeli? Kim täzelenme alyp biler? Üpjün ediji maglumat paýlaşmazdan ozal rugsat ýa-da resminama talap edýän bolsa, nämeleriň gerekdigini soraň we mümkinçilikleri adama düşündiriň. Ýoldaş ýa-da saýlan goldawçy bolmak awtomatiki ýagdaýda karar bermek üçin kanuny ygtyýarlyk bermeýär; düzgünler ýere görä üýtgeýär.

Adam haýsy gatnaşyk adyny makul bilýän bolsa, şony ulanyň. Ideg işgäri ýoldaşy adamyň isleýşi ýaly «ýoldaş» diýip ykratmagyň ýerine «dost» ýa-da «garyndaş» diýip atlandyrsa, bu adamy gynandyryp biler. Rugsada esaslanýan gysga bellik işgärlere adamlary nähili tanatmalydygyny we haýsy jikme-jiklikleri paýlaşyp boljakdygyny düşündirip biler.

Ideg berijiden näme sorap bilerin?

Uzak möhletli ideg öýüni, öýde goldawy ýa-da gündiz hyzmatlaryny deňeşdireniňizde, haýsy soraglary bermek isleýändigini we ýanynda bolmagyňyzy isleýändigini adamdan soraň. SAGE guide to affirming services üpjün ediji bilen şahsy maglumatlary paýlaşmagyň adam üçin ýeterlik duýguly bolup biljekdigini belleýär. Üpjün edijiden häzirki tejribelerini düşnükli sözler bilen düşündirmegini haýyş ediň.

• Isleýän ady we sypatlaýjy sözleri nähili ýazga alýarsyňyz? Bu maglumatlary haýsy işgärler görüp biler?
• Adam saparçylary saýlap we ýoldaşy ýa-da başga bir goldawçy bilen şahsy wagt geçirip bilmegi üçin nähili mümkinçilik döredilýär?
• Otag ýerleşdiriş, geýim we şahsy ideg babatynda adamyň isleglerini nädip öwrenýärsiňiz we olara nähili hormat goýýarsyňyz?
• Işgärler LGBTQ+ ýaşuly adamlar we demensiýa barada nähili taýýarlyk alýarlar?
• Ýaşaýjy ýa-da goldawçy şahsy durmuş ýa-da hormatsyzlyk baradaky aladany nähili beýan edip biler we soň näme bolýar?

SAGE and Human Rights Campaign Foundation guide to inclusive long-term care saparlar, otag ýerleşdiriş we işgär tejribesi baradaky ýazmaça syýasatlary barlamagy maslahat berýär. Ol 2021-nji ýylda çap edilendir; ony soralmaly soraglar üçin ulanyň, häzirki ýerli kanun barada jümle hökmünde däl. Syýasatlar we hyzmatlar ýere görä üýtgeýär.

Nyşan, broşýura ýa-da bir ynandyryjy jogap gündelik idegiň nähili boljakdygyna kepillik berip bilmez. Adam barmak islese, işgärleriň oňa nähili ýüzlenýändigine we ýoldaşyna ýa-da saýlan goldawçylaryna nähili jogap berýändigine üns beriň. Bu adamyň özüni ygtybarly duýmagy üçin peýdaly bolsa, bir işgär bilen aýratyn gürleşmegi haýyş ediň.

Adamyň ähli taraplaryna nähili goldaw berip bilerin?

Adamyň adaty gyzyklanmalary, gündelik endikleri, dili, medeniýeti, ynanjy, dostlary we jemgyýeti barada soraň. Şahsyýeti barada gürleşmek oňa möhüm bolup biler ýa-da durmuşyň beýleki taraplaryna wagt sarp etmegi makul bilip biler. Her sapary şahsyýet barada gepleşik edip goýmaň we her bir LGBTQ+ adamyň şol bir tejribeleri başdan geçirenidigini çaklamäň.

Käbir adamlar ret edilmegi ýa-da kemsidilmegi başdan geçirip biler we hyzmatlara seresaplylyk bilen garaýandyklary bolup biler. Beýlekiler muny alada hökmünde görmän bilerler. Adamdan hiç zat düşündirmegi ýa-da subut etmegi talap etmezden diňläň. Geçmişdäki bir ýatlama, surat ýa-da hekaýa gynandyryjy bolsa, durmak ýa-da mowzugy çalyşmak isleýändigini soraň.

Eger siz ýoldaş, dost ýa-da maşgala agzasy bolsaňyz, siziň öz goldawyňyz hem möhümdir. Adamdan size nähili gatnaşmagyňyzy isleýändigini soraň we maslahat gerek bolsa, ýerli demensiýa ýa-da LGBTQ+ ýaşulular guramasyna ýüz tutuň. Alzheimer’s Association resource page jemgyýetçilik we ideg berýänler üçin çeşmelere baglanyşyk berýär; elýeterli mümkinçilikler ýaşaýan ýeriňize baglydyr.

Hossar öýlerini deňeşdireniňizde has giň sanaw üçin uzak möhletli demensiýa idegini saýlamak sahypasyna serediň. Diagnozdan soň meýilnamalaşdyrmak boýunça kömek üçin demensiýa diagnozyndan soňky ilkinji ädimler sahypasyna serediň.