Gufasha umuntu wa LGBTQ+ ubana no guta mu mutwe

Umwirondoro w’umuntu wa LGBTQ+ ni kimwe mu bice bigize uwo ari we. Baza ibimufitiye akamaro, ukoreshe amagambo yihitiyemo, kandi umureke yihitiremo abashobora kumenya amakuru ye bwite. Ntukeke umwirondoro w’umuntu, umukunzi we, abafasha umuryango we cyangwa ibyo yifuza ko biguma ari ibanga ushingiye ku isura ye, inyandiko za kera cyangwa abaza kumusura.

Imfashanyigisho ya Alzheimer’s Society yo gufasha umuntu wa LGBTQ+ ubana no guta mu mutwe isaba kubaza ibyo umuntu yifuza no kwirinda gukeka imibanire ye. Amakuru ya Alzheimer’s Association agenewe abantu ba LGBTQ+ babana no guta mu mutwe na yo avuga impungenge zishobora guterwa no kwangwa cyangwa gushaka ubufasha bwakira abantu. Abantu baratandukanye; koresha ibi bitekerezo nk’imbuto zo gutangiza ibiganiro, atari urutonde rugena uwo umuntu ari we.

Nabaza nte izina, insimburazina n’ibijyanye n’ubuzima bwite?

Hitamo umwanya wihariye, utihutirwa. Ushobora kubaza uti: „Ni irihe zina n’izihe nsimburazina wifuza ko dukoresha?“ cyangwa „Hari ikintu kijyanye n’umwirondoro wawe cyangwa imibanire yawe wifuza ko abantu bagufasha bamenya?“ Umuntu ashobora gusubiza igice, akanga gusubiza, cyangwa akabisubiraho nyuma. Ntukeneye kubaza ibibazo byihariye bitajyanye no kumwitaho.

Baza ushobora kumenya iki. Umuntu ashobora kwifuza ko umukunzi we yemerwa n’abakozi, ariko ntashake ko umuryango we mugari ubimenyeshwa ku bijyanye n’icyerekezo cye cy’imibonano mpuzabitsina cyangwa umwirondoro we w’igitsina. Umuntu ashobora no guhitamo amagambo atandukanye bitewe n’aho ari. Ntusangize bene wabo, abasura cyangwa abakozi amakuru ajyanye n’umwirondoro we gusa kubera ko uyazi.

Niba umuntu yifuza ko ibyo ahisemo byandikwa, baza icyo wandika n’ushobora kubibona. Reba uko utanga ubufasha abigenza igihe izina umuntu akunda ritandukanye n’iriri mu zindi nyandiko, harimo no kumenya niba abakozi bashobora gukoresha izina umuntu akunda mu biganiro. Komeza kuzirikana ubuzima bwite bw’umuntu; si buri wese ufasha mu kumwitaho ukeneye kumenya buri kantu kose.

Ibyo umuntu yifuza bishobora guhinduka. Ongera ubibaze igihe umuntu ashobora kugaragaza icyo ahisemo, by’umwihariko mbere yo kwimuka cyangwa mbere y’uko hahinduka uburyo bwo kumwitaho. Niba bitumvikana neza icyo yifuza ko gisangizwa abandi, ntukeke. Kubahiriza icyo yari yaragaragaje neza mbere, kandi usabe ubufasha ku muntu ubifitiye ubumenyi mu gace utuyemo ku bibazo bijyanye n’uburenganzira bwo gufata ibyemezo byo kwita ku muntu cyangwa amategeko agenga gusangira amakuru.

Ni bande bakwiriye kugira uruhare mu biganiro bijyanye no kumwitaho?

Baza umuntu abo yizera kandi yifuza ko bagira uruhare. Abamushyigikira bashobora kuba umugabo we, umugore we, umukunzi we, inshuti ya hafi, mwene wabo cyangwa „umuryango yihitiyemo“ — abantu bamushyigikira nk’umuryango nubwo batabana amaraso. Hari abantu bishingikiriza ku muryango bavukamo; abandi ntibabikore. Reka umuntu asobanure imibanire ye mu magambo ye bwite.

Baza ibibazo bifatika: Ni nde ushobora gusura? Ni nde abakozi bakwiriye guhamagara igihe gahunda zihindutse? Ni nde ushobora guhabwa amakuru mashya? Niba utanga ubufasha asaba uruhushya cyangwa impapuro mbere yo gusangira amakuru, baza icyo bisaba kandi usobanurire umuntu amahitamo ahari. Kuba umukunzi cyangwa umuntu wihitiyemo gufasha ntibihita bitanga uburenganzira bwo gufata ibyemezo mu rwego rw’amategeko; amategeko aratandukana bitewe n’aho utuye.

Koresha izina ry’imibanire umuntu yifuza. Umukozi wita ku bantu wita umukunzi w’umuntu „inshuti“ cyangwa „mwene wabo“ mu gihe uwo muntu yifuza ko yemerwa nk’umukunzi we bishobora gutera agahinda. Akandiko kagufi gashingiye ku ruhushya kashobora kubwira abakozi uko bagomba kwereka abantu abandi n’amakuru ashobora gusangizwa.

Ni iki nakwiriye kubaza utanga ubufasha?

Mu kugereranya ikigo cyo kubamo, ubufasha butangwa mu rugo cyangwa serivisi zo kwita ku bantu ku manywa, baza umuntu ibibazo yifuza kubaza kandi niba yifuza ko uhaba. Imfashanyigisho ya SAGE ku serivisi zakira abantu ba LGBTQ+ ivuga ko gusangira amakuru bwite n’utanga ubufasha bishobora gutuma umuntu yumva atisanzuye. Saba utanga ubufasha gusobanura uko bakora muri iki gihe mu magambo yoroshye.

• Ni gute mwandika izina umuntu akunda n’insimburazina? Ni bande mu bakozi bashobora kubona ayo makuru?
• Ni gute umuntu ashobora guhitamo abamusura no kugira umwanya wihariye n’umukunzi we cyangwa undi muntu umushyigikira?
• Ni gute mumenya kandi mukubahiriza ibyo umuntu yifuza bijyanye no guhuza abantu mu byumba, imyambaro no kumwitaho ku giti cye?
• Ni ayahe mahugurwa abakozi bahabwa ku bantu bakuze ba LGBTQ+ no ku bantu babana no guta mu mutwe?
• Ni gute umuturage cyangwa umuntu umushyigikira yatanga ikibazo kijyanye n’ubuzima bwite cyangwa kutubahwa, kandi hakurikiraho iki?

Imfashanyigisho ya SAGE na Human Rights Campaign Foundation ku kwita ku bantu mu gihe kirekire mu buryo bwakira abantu ba LGBTQ+ isaba kureba politiki zanditse zijyanye n’abasura, guhuza abantu mu byumba n’imikorere y’abakozi. Yasohotse mu 2021; yifashishe nk’ibibazo byo kubaza, atari nk’itangazo ry’amategeko y’aho utuye muri iki gihe. Politiki na serivisi biratandukana bitewe n’ahantu.

Ikirango, agatabo cyangwa igisubizo kimwe gihumuriza ntibishobora kwemeza uko kwitabwaho buri munsi bizaba bimeze. Niba umuntu yifuza gusura, reba uko abakozi bamwitaho n’uko basubiza umukunzi we cyangwa abo yihitiyemo kumushyigikira. Saba kuganira mu ibanga n’umukozi niba ibyo byatuma umuntu yumva atekanye.

Nafasha nte umuntu mu buzima bwe bwose?

Baza ku bintu bisanzwe umuntu akunda, gahunda ze za buri munsi, ururimi rwe, umuco we, ukwemera kwe, inshuti ze n’abagize umuryango mugari abarizwamo. Umwirondoro we ushobora kuba ingenzi mu kuganiraho, cyangwa ashobora guhitamo kumara igihe ku bindi bice by’ubuzima bwe. Ntuhindure buri gusura ikiganiro ku mwirondoro we cyangwa ngo utekereze ko abantu bose ba LGBTQ+ banyuze mu buzima bumwe.

Hari abantu bahuye no kwangwa cyangwa ivangura kandi bashobora kumva badasanzwe bisanzuye muri serivisi. Abandi bashobora kutabifata nk’ikibazo. Tega amatwi utamusabye gusobanura cyangwa kwerekana ikintu icyo ari cyo cyose. Niba urwibutso, ifoto cyangwa inkuru yerekeye ibyahise bitera agahinda, baza niba yifuza guhagarika cyangwa guhindura ikiganiro.

Niba uri umukunzi, inshuti cyangwa mwene wabo, n’ubufasha bwawe bwite ni ingenzi. Baza umuntu uko yifuza ko ugira uruhare, kandi ushake umuryango wo mu gace utuyemo wita ku bantu babana no guta mu mutwe cyangwa ku bantu bakuze ba LGBTQ+ niba ukeneye inama. Urupapuro rwa Alzheimer’s Association rutanga amakuru rugaragaza amasano y’amakuru y’abaturage n’ay’abafasha abandi; ibiboneka biterwa n’aho utuye.

Ku rutonde rusagutse rwo kugereranya ibigo byo kubamo, reba guhitamo ikigo cyo kubamo gitaho abantu babana no guta mu mutwe. Ku bufasha mu gutegura nyuma yo gusuzumwa, reba intambwe za mbere nyuma yo gusuzumwa indwara yo guta mu mutwe.