Mmuae tiawa no
Bisa sɛnea onipa no pɛ sɛ wɔfrɛ no, wɔn a ɔpɛ sɛ wɔka ho, ne nea ɔpɛ sɛ wɔka kyerɛ afoforo. Di ne hokafo ne wɔn a ɔfa wɔn sɛ n'abusua ni, bɔ ne kokoamsɛm ho ban, na bisa wɔn a wɔhwɛ no sɛnea wɔn nhyehyɛe yɛ adwuma wɔ da biara da asetena mu.
- Bisa onipa no din, edin nsiananmu (pronouns), n'abusuabɔ ne ne kokoamsɛm ho apɛde; mma wo ara nkyerɛ.
- Ma onipa no nsi gyinae sɛ ɔbɛka ne ho nsɛm akyerɛ obi anaa ɔrenka, bere bɛn, ne onipa ko a ɔbɛka akyerɛ no.
- Bisa wɔn a onipa no bu wɔn sɛ n'abusua ne wɔn a wɔbetumi anya ne ho nsɛm foforo anaa wɔbetumi akɔsra no.
- Hwɛ sɛnea wɔn a wɔhwɛ no kyerɛw apɛde gu hɔ, bɔ kokoamsɛm ho ban, na wodi nsɛnnennen ho dwuma.
- Onipa no nipasu ho hia, nanso ɛyɛ n'asetena ne ne hwɛ fã ketewa bi pɛ.
Wɔ kratafa yi so (4 afã horow) .
Obi a ɔyɛ LGBTQ+ a ɔwɔ nkaeɛ yare no nipasu yɛ ne ho fã bi pɛ. Bisa nea ɛho hia no, fa nsɛm a ɔno ankasa paw no di dwuma, na ma no nsi gyinae wɔ wɔn a wobetumi ahu ne ho nsɛm titiriw ho. Mma wo ara nkyerɛ onipa no nipasu, ne hokafo, mmoa a n’abusua de ma no, anaa ne kokoamsɛm ho apɛde mfi sɛnea ɔte, krataa dedaw so, anaa wɔn a wɔba abɛsra no so.
Alzheimer’s Society’s guide to supporting an LGBTQ+ person with dementia hyɛ nkuran sɛ wobisa onipa no apɛde na woakwati sɛ wobɛkyerɛ n’abusuabɔ ho nsɛm wofi wo ara adwene mu. Alzheimer’s Association’s LGBTQ+ dementia resources nso ka animtiaabu ho dadwen ne sɛnea ɛyɛ den sɛ wobenya hwɛ a ɛma obi te nka sɛ wɔagye no atom ho asɛm. Nnipa yɛ soronko; fa saa nsusui yi sɛ ɛyɛ nkɔmmɔbɔ ho mfiase, na ɛnyɛ nhwehwɛmu a ɛkyerɛ onipa ko ne nipa.
Sɛnea metumi abisa din, edin nsiananmu (pronouns) ne kokoamsɛm ho asɛm?
Paw bere a ɛyɛ komm na obiara nte mo nka. Wubetumi abisa sɛ, “Din ne edin nsiananmu (pronouns) bɛn na wopɛ sɛ yɛde frɛ wo?” anaa “Biribi wɔ wo nipasu anaa w’abusuabɔ ho a wopɛ sɛ wɔn a wɔboa wo no hu?” Onipa no betumi ayi nsɛm bi mu akyerɛ, aka sɛ dabi, anaa waka sɛ ɔbɛka ho asɛm akyiri yi. Ɛho nhia sɛ wobisa kokoamsɛm ho nsɛm a ɛmfa ne hwɛ ho.
Bisa onipa ko a obetumi ahu asɛm bi. Ebia obi pɛ sɛ adwumayɛfo gye ne hokafo tom, nanso ɔmpɛ sɛ n’abusuafo a aka no te ne nna mu ɔbarima ne ɔbea nna ho anaa ne bɔbeasu ho asɛm. Onipa bi nso betumi apɛ nsɛm soronko wɔ mmeae ahorow. Nka onipa no nipasu ho nsɛm nkyerɛ abusuafo, nsrahwɛfo anaa adwumayɛfo kɛkɛ sɛ wunim nti.
Sɛ onipa no pɛ sɛ wɔkyerɛw n’apɛde gu hɔ a, bisa nea wɔmfa nkyerɛw ne wɔn a ɛsɛ sɛ wohu. Hwɛ sɛnea adwumayɛfo no di din a ɛsonɔ fi krataa afoforo so ho dwuma, na bisa sɛ adwumayɛfo betumi de din a onipa no pɛ no afrɛ no wɔ nkɔmmɔbɔ mu anaa. Kae onipa no kokoamsɛm ho ahobammɔ; ɛnyɛ obiara a ɔboa wɔ ne hwɛ mu no na ɛsɛ sɛ ohu biribiara.
Apɛde betumi asesa. Sɛ onipa no tumi da n’apɛde adi a, san bisa no bio, titiriw ansa na wakɔ fie foforo anaa wabɛhyɛ hwɛ nhyehyɛe foforo ase. Sɛ ɛnyɛ pefee sɛ nea ɔpɛ sɛ wɔka a, mma wo ara nkyerɛ. Di apɛde a ɔdaa no adi pefee dedaw no akyi, na bisa ɔbenfo a ɔwɔ mpɔtam hɔ mmoa wɔ nsɛm a ɛfa hwɛ ho tumi anaa nsɛm a wɔde ma ho mmara ho.
Hena na ɛsɛ sɛ ɔka ho wɔ ne hwɛ ho nkɔmmɔbɔ mu?
Bisa onipa no wɔn a ɔgye wɔn di na ɔpɛ sɛ wɔka ho. Wɔn a wɔboa no betumi ayɛ ne kunu, ne yere, ne hokafo, adamfo a ɔbɛn no, busuani anaa “abusua a wapaw” — nnipa a wɔboa no te sɛ abusua mpo sɛ wɔnyɛ mogya abusuafo a. Ebinom de wɔn ho to wɔn abusua a wɔwoo wɔn mu no so; afoforo nso nyɛ saa. Ma onipa no nkyerɛ n’abusuabɔ sɛnea ɔno ara pɛ.
Bisa nsɛm a ɛfa da biara da ho: Hena na obetumi akɔsra no? Hena na ɛsɛ sɛ adwumayɛfo frɛ no sɛ nhyehyɛe sesa a? Hena na obetumi anya ne ho nsɛm foforo? Sɛ adwumayɛfo hia kwan anaa krataa ansa na wɔde nsɛm ama a, bisa nea wohia na kyerɛkyerɛ nea obetumi ayɛ mu kyerɛ onipa no. Sɛ obi yɛ hokafo anaa ɔboafo a wɔapaw no no nkyerɛ ankasa sɛ ɔwɔ tumi a mmara ma no sɛ onsi gyinae; mmara yɛ soronko wɔ mmeae ahorow.
Fa abusuabɔ din a onipa no pɛ no di dwuma. Sɛ adwumayɛfo frɛ hokafo sɛ “adamfo” anaa “busuani” bere a onipa no pɛ sɛ wɔgye no tom sɛ ne hokafo a, ebetumi ama no awerɛhow. Asɛm tiawa a egyina kwan a wɔama so betumi akyerɛ adwumayɛfo sɛnea wɔmfa nnipa no nnkyerɛ na nsɛm bɛn na wobetumi aka.
Dɛn na metumi abisa wɔn a wɔhwɛ nnipa?
Sɛ worehwɛ tenabea a wɔhwɛ nnipa, fie mu mmoa, anaa da mu nnwuma a, bisa onipa no nsɛm a ɔpɛ sɛ wobisa ne sɛ ɔpɛ sɛ woka ne ho anaa. SAGE guide to affirming services ka sɛ kokoamsɛm a obi de bɛma adwumayɛfo betumi ama no ate nka sɛ ɔnte hɔ yiye. Bisa adwumayɛfo no sɛ wɔmfa kasa a ɛyɛ mmerɛw nkyerɛkyerɛ wɔn nhyehyɛe a wɔde yɛ adwuma seesei mu.
- Sɛnea mokyerɛw din ne edin nsiananmu (pronouns) a obi pɛ? Adwumayɛfo bɛn na wobetumi ahu saa nsɛm no?
- Sɛnea obi betumi apaw wɔn a wɔbɛsra no na wanya bere a ɔne ne hokafo anaa ɔboafo foforo bɛtena wɔn nko?
- Sɛnea muhu na mudi onipa no apɛde ni wɔ dan a ɔbɛtena mu, ntade a ɔbɛhyɛ, ne n’ankasa ho hwɛ ho?
- Ntetee bɛn na adwumayɛfo nya fa LGBTQ+ mpanyimfo ne nkaeɛ yare ho?
- Sɛnea obi a ɔte hɔ anaa ɔboafo betumi de kokoamsɛm anaa obu a wonnya ho asɛm aba, na dɛn na edi hɔ akyi?
SAGE and Human Rights Campaign Foundation guide to inclusive long-term care hyɛ nkuran sɛ wohwɛ nhyehyɛe a wɔakyerɛw ato hɔ a ɛfa nsrahwɛfo, dan a wɔde ma, ne adwumayɛfo nneyɛe ho. Wɔyɛɛ no wɔ afe 2021; fa no sɛ nsɛm a wobisa, na ɛnyɛ sɛ ɛkyerɛ mmara a ɛwɔ mpɔtam hɔ seesei. Nhyehyɛe ne nnwuma yɛ soronko wɔ mmeae ahorow.
Ahyɛnso (logo), kratawa (brochure) anaa mmuae baako a ɛyɛ dɛ rentumi nkyerɛ sɛnea da biara da hwɛ no bɛte ankasa. Sɛ onipa no pɛ sɛ ɔkɔ hɔ kɔhwɛ a, hwɛ sɛnea adwumayɛfo frɛ no na sɛnea wɔyɛ wɔn ade ma ne hokafo anaa wɔn a ɔapaw sɛ wɔboa no. Sɛ ɛbɛboa onipa no ama wate nka sɛ ɔwɔ ahobammɔ mu a, bisa sɛ wubetumi ne adwumayɛni bi akasa wɔ kokoam.
Sɛnea metumi aboa onipa no wɔ n’asetena nyinaa mu?
Bisa onipa no nneɛma a n’ani gye ho daa, ne nhyehyɛe, ne kasa, n’amammerɛ, ne gyidi, ne nnamfo ne ne mpɔtam. Ebia ne nipasu ho asɛm ho hia sɛ wɔka ho, anaa ebia ɔpɛ sɛ ɔde ne bere di dwuma wɔ n’asetena afã afoforo ho. Mma wo ara nnan nsrahwɛ biara nnyɛ nkɔmmɔbɔ a ɛfa nipasu ho, na mma wo ara nnsusuw sɛ nnipa a wɔyɛ LGBTQ+ nyinaa anya osuahu koro.
Ebinom ahyia po a wɔapo wɔn anaa animtiaabu, enti ebia wɔrennya ahotoso wɔ nnwuma ho. Afoforo nso nhu eyi sɛ ɔhaw. Tie no a wummisa no sɛ ɔnkyerɛkyerɛ mu anaa ɔnkyerɛ adanse. Sɛ nkae, mfonini anaa asɛm bi a ɛfa bere a atwam ho ma no werɛhow a, bisa sɛ ɔpɛ sɛ ogyae anaa ɔsesa asɛm no.
Sɛ woyɛ hokafo, adamfo anaa busuani a, wo ara wo mmoa nso ho hia. Bisa onipa no sɛnea ɔpɛ sɛ woka ne hwɛ ho, na sɛ wohia afotu a, hwehwɛ nkaeɛ yare anaa LGBTQ+ mpanyimfo kuw bi a ɛwɔ mpɔtam hɔ. Alzheimer’s Association resource page wɔ nkitahodi ne mmoa a wɔde ma wɔn a wɔhwɛ nnipa; nea ɛwɔ hɔ no gyina faako a wote so.
Sɛ wopɛ nhwehwɛmu a ɛtrɛw wɔ tenabea a wɔhwɛ nnipa ho a, hwɛ choosing residential dementia care. Sɛ wopɛ mmoa wɔ nhyehyɛe a wobɛyɛ akyi wɔ nkaeɛ yare ho nhwehwɛmu akyi a, hwɛ first steps after a dementia diagnosis.
Nsɛmmisa a wɔtaa bisa
Ɛsɛ sɛ meka kyerɛ adwumayɛfo sɛ obi yɛ LGBTQ+ anaa?
Bisa onipa no nea ɔpɛ sɛ adwumayɛfo hu ne onipa ko a obetumi ahu. Sɛ ɛbɛyɛ yiye a, ka nea wapene so pɛ ho asɛm, na bisa adwumayɛfo no sɛnea wɔbɛkyerɛw saa nsɛm no agu hɔ ne wɔn a wobetumi ahu.
Hena na ɛsɛ sɛ ɔka ho wɔ ne hwɛ ho nkɔmmɔbɔ mu?
Bisa onipa no wɔn a ɔgye wɔn di na ɔpɛ sɛ wɔka ho. Ɛbetumi ayɛ ne hokafo, adamfo, busuani anaa obi a ɔfa no sɛ n'abusua; mma wo ara nkyerɛ sɛ busuani a ɔyɛ mogya busuani na ɛsɛ sɛ ɔyɛ onipa titiriw a wɔne no bɛkasa.
Dɛn na ɛsɛ sɛ mibisa wɔn a wɔhwɛ nnipa wɔ fie no fa LGBTQ+ gye a wɔde gye obi tom ho?
Bisa sɛnea wɔde din ne edin nsiananmu (pronouns) kyerɛw wɔ krataa mu, nsrahwɛfo ne bere a obi nya tena ne ho, dan ne ankasa hwɛ ho apɛde, adwumayɛfo ntetee, ne sɛnea wɔdi nsɛnnennen ho dwuma. Sɛ ɛho hia a, bisa wɔn nhyehyɛe a wɔakyerɛw ato hɔ no ho asɛm.
Na sɛ onipa no sesa nea ɔpɛ sɛ ɔka ho asɛm a, dɛn na menyɛ?
Apɛde betumi ayɛ soronko wɔ nnipa, mmeae ne mmere mu. Sɛ ɛbɛyɛ yiye a, san bisa onipa no bio, na mfa nsɛm a waka dedaw so nka ne kokoamsɛm nkyerɛ obiara sɛ afei de ɔpɛ sɛ wode sie.
Nneɛma a wonya fi mu
Yɛde link kɔ ahyehyɛde ahorow ne adesua ahorow a krataafa yi de ne ho to so no so. Wɔhwɛɛ emu biara bere a wɔyɛɛ kratafa no foforo no.
- Supporting an LGBTQ+ person with dementia · Alzheimer's Society
- LGBTQ+ Community Dementia Resources · Alzheimer's Association
- 10 Tips for Finding LGBT-Affirming Services · SAGE
- Finding an LGBTQ+ Inclusive Long-Term Care Community · SAGE and Human Rights Campaign Foundation