Mû maboko na zo LGBTQ+ so ayeke na dementia

Ndö tî zo LGBTQ+ ayeke gbâ tî zo so lo ayeke. Hunda ye so ayeke kôté na lo, sara kusala na a-tene so lo asoro, nga zia lege na lo ti soro zo wa alingbi ti hinga a-sango tî sô lo. Mo sara banza na ndö tî mo ape ndali tî ndö tî zo, amba tî lo, maboko tî sêwä tî lo wala tënë tî sô so lo ayeke da na ndö tî lê tî lo, a-dosie tî kôzo wala zo so asara vizite.

Mbëtï tî Alzheimer’s Society na ndö tî mû maboko na zo LGBTQ+ so ayeke na dementia amû ndia ti hunda tënë so zo ayeke da nga ti sara banza na ndö tî mo ape ndali tî asöngö. A-ye tî maboko tî Alzheimer’s Association na ndo tî zo LGBTQ+ so ayeke na dementia afa kue atënë tî mbïrïmbïrï nga tî gi maboko so amû nzoni. A-zo kue ague oko oko; sara kusala na a-banza sô töngasö a-yeke tî lisoro, na ndö tî molongö so afa ndö tî zo ape.

Tongana nyen mbi lingbi ti hunda tënë tî iri, a-pronom nga tënë tî sô?

Soro ngoi so ayeke na sô nga so a yeke na hïo ape. Mo lingbi ti hunda: « Iri wala a-pronom nyen mo yeke da e sara kusala na ni? » wala « A yeke na ye ndali tî ndö tî mo wala asöngö tî mo so mo yeke da a-zo so amû maboko na mo ti hinga? ». Zo alingbi ti kîri na nduru, ti tene « ën-en », wala ti kiri na pekoni. A lingbi ape ti hunda a-hunda tî sô so ayeke na yâ tî maboko tî lo ape.

Hunda zo wa alingbi ti hinga ye nyen. Zo ayeke lingbi ti da a-zo tî kusala ti hinga amba tî lo, me lo yeke da a fa tënë tî ndö tî lo tî nzoni wala ndö tî kôlï-wali na sêwä tî lo kue ape. Zo ayeke kue lingbi ti yeke da a-tene nde na ndo nde. Mo fa tënë tî ndö na a-zo tî sêwä, a-zo tî vizite wala a-zo tî kusala gi ndali tî so mo hinga ni ape.

Tongana zo ayeke da a sû ye so lo ayeke da, hunda ye nyen alingbi ti sû nga zo wa alingbi ti bâ ni. Bâ tongana nyen zo so amû maboko abata iri so ayeke gbânde na iri so ayeke na a-dosie nde, na yâ ni tongana a-zo tî kusala alingbi ti sara kusala na iri so zo ayeke da na ngoi tî tene. Bata tënë tî sô tî zo; a-zo kue so amû maboko a hunda gi asango kue ape.

Aye so zo ayeke da alingbi ti gbânde. Hunda ni fade tongana zo alingbi ti fa ye so lo ayeke da, mbilimbili kôzo tî gbâ ndo wala tî lêgë tî maboko fini. Tongana a yeke kpengba ye nyen alingbi ti fa, mo sara banza na ndö tî mo ape. Sû ye so lo afa kôzo na kpengba, nga hunda maboko na zo tî kusala tî ndo so lo ayeke na ndö tî hunda ndali tî lege tî sara maboko wala a-ndia tî fa tënë.

Zo wa alingbi ti wara yâ tî a-lisoro tî maboko?

Hunda na zo ti hinga zo wa lo afa ndo ni na ala nga lo yeke da ala wara yâ ni. A-zo so amû maboko na lo alingbi ti duti amba tî lo, amba, amba nzoni, zo tî sêwä wala « sêwä so a soro » — a-zo so amû maboko na lo töngasö sêwä atâa so ala yeke zo tî sêwä tî mbeni oko ape. A-zo nde afa ndo na sêwä tî ala tî dungo; a-zo nde asara sô ape. Zia lege na zo ti fa asöngö tî lo na a-tene tî lo-mveni.

Hunda a-hunda tî kusala: Zo wa alingbi ti sara vizite? Zo wa a-zo tî kusala alingbi ti iri tongana andaa agbu na lêgë? Zo wa alingbi ti wara sango? Tongana zo so amû maboko ayeke hunda lege wala mbeti kôzo ti fa tënë, hunda ye so a hunda nga fa a-lêgë na zo. Duti amba wala zo tî maboko so a soro ayeke mû lege tî sara abanza kue na ndo tî ala-mveni ape; a-ndia ague oko oko na lege tî ndo kue.

Sara kusala na iri tî söngö so zo ayeke da. Zo tî kusala so airi amba töngasö « amba » wala « zo tî sêwä » ngoi so zo ayeke da a hinga lo töngasö amba alingbi ti vunga ngangu tî bê tî lo. Mbëtï mbeti so asara na lege tî zo alingbi ti fa na a-zo tî kusala tongana nyen ti fa a-zo nga tënë nyen alingbi ti fa.

Ye nyen mbi lingbi ti hunda na zo so amû maboko?

Ngoi so mo ayeke soro na a-da tî maboko, maboko na da, wala a-kusala tî lâ, hunda na zo ti hinga a-hunda nyen lo yeke da ti kîri nga wala lo yeke da mo wara kue. Mbëtï tî SAGE ndali tî a-kusala so amû nzoni afa ti tene fa tënë tî sô na zo so amû maboko alingbi ti mû mbïrïmbïrï. Hunda na zo so amû maboko ti fa andaa tî lo tî fafadesô na a-tene so ayeke kpengba.

• Tongana nyen mo asû iri nga a-pronom so zo ayeke da? A-zo tî kusala wa alingbi ti bâ tënë ni?
• Tongana nyen zo alingbi ti soro zo wa alingbi ti sara vizite nga ti wara ngoi tî sô na amba tî lo wala na zo nde so amû maboko na lo?
• Tongana nyen mo ayeke hinga nga mo ayeke bata tënë so zo ayeke da ndali tî da tî lango, bongo, nga maboko tî biani?
• Fango-ndo nyen a-zo tî kusala awara ndali tî a-kota zo LGBTQ+ nga dementia?
• Tongana nyen zo so aduti wala zo so amû maboko alingbi ti fa kôbe ndali tî tënë tî sô wala ndö tî bata-ndö so ayeke nzoni ape, nga ye nyen asï na pekoni?

Mbëtï tî SAGE nga Human Rights Campaign Foundation ndali tî maboko tî ngbâ ngoi so ayeke na yâ tî kue amû ndia ti bâ a-ndaa so asû na mbeti ndali tî a-vizite, da tî lango, nga kusala tî a-zo tî kusala. A sû ni na ngú 2021; sara kusala na ni töngasö a-hunda tî hunda, na ndö tî tënë so afa ndia tî ndo tî mo tî fafadesô ape. A-ndaa nga a-kusala ague oko oko na ndo kue.

Limbeni, mbëtï wala kîri mbeni so amû nzoni alingbi ti fa kpengba ye ape tongana nyen maboko tî kue kue alingbi ti duti. Tongana zo ayeke da ti sara vizite, bâ tongana nyen a-zo tî kusala atene na lo nga akîri na amba tî lo wala na a-zo so lo asoro. Hunda ti tene na zo tî kusala mbeni na sô tongana sô alingbi ti mû nzoni na zo.

Tongana nyen mbi lingbi ti mû maboko na zo kue?

Hunda tënë tî a-ye so zo ayeke nzara na ni tî kue kue, andaa tî lo, yanga tî kodoro, a-sara, mabendu, amba nga bôso tî lo. Ndö tî lo alingbi ti yeke kôté ti tene ni, wala lo alingbi ti yeke da ti sara ngoi na a-ye nde na yâ tî fini. Mo gbû ngoi kue ti sara lisoro ndali tî ndö ape, wala mo sara banza ti tene a-zo kue LGBTQ+ awara a-kpale oko oko ape.

A-zo nde awara kôzo bi tî wa-be wala tî gbânde, nga ala lingbi ti wara mbïrïmbïrï na yâ tî a-kusala. A-zo nde abâ sô töngasö atënë ape. Mâ maboko na mo wâ mo hunda na zo ti fa wala ti fa kpengba ye ape. Tongana atënë, foto wala mbai ndali tî ngoi tî kôzo avunga ngangu tî bê, hunda wala lo yeke da ti kâ wala ti gbû na lêgë tî tënë nde.

Tongana mo yeke amba, amba, wala zo tî sêwä, maboko tî mo-mveni ayeke kue kôté. Hunda na zo ti hinga tongana nyen lo yeke da mo wara yâ tî maboko, nga gi bôso tî maboko ndali tî dementia wala tî a-kota zo LGBTQ+ na ndo tî mo tongana mo ayeke hunda ndia. Mbengü tî aye tî maboko tî Alzheimer’s Association amû a-lien na a-ye tî maboko tî bôso nga tî a-zo so abata; aye so ayeke alingbi ti gbânde na lege tî ndo so mo ayeke.

Na ndö tî molongö so ayeke gbenge ngoi so mo ayeke soro na a-da tî maboko, bâ tongana nyen ti soro da tî maboko na ngoi tî dementia. Na ndö tî maboko tî sara andaa na pekoni tî bâ tî dementia, bâ a-yeke tî kozoni na pekoni tî bâ tî dementia.