LGBTQ+ деменцияӧн олысь мортлы отсӧг

LGBTQ+ мортлысь ас лыддьӧмыс — сійӧ ӧти тор сыысь, коді сійӧ. Юав, мый сылы колана, вӧдитчы кывъясӧн, кодъяссӧ сійӧ бӧрйӧ, да сет сылы шуны, коді вермӧ тӧдны личнӧй юӧрсӧ. Эн вӧч вежӧртӧмъяс мортлысь ас лыддьӧм, ёрт, семьяысь отсӧг либӧ личнӧй юӧр дорйӧм йылысь сійӧ петкӧдлӧм, важ гижӧдъяс либӧ сы серти, коді ветлӧдлӧ.

Alzheimer’s Society-лӧн отсӧг сетӧм донъялӧм LGBTQ+ деменцияӧн олысь мортлы советуйтӧ юавны мортлысь кӧсйӧмъяс йылысь да эн вӧчны вежӧртӧмъяс йитчӧмъяс йылысь. Alzheimer’s Association-лӧн LGBTQ+ деменция ресурсъясын сідзжӧ висьталӧма стыдӧдӧм да бура пыртӧм дӧзьӧритӧм корсьӧм йылысь повзьӧдӧмъяс. Йӧз торъялӧны; вӧдитчы татшӧм юӧрӧн кыдз сёрнитӧм могъясӧн, а абу кыдз мортсӧ тӧдмалан списокӧн.

Кыдзи юавны ним, местоимениеяс да личнӧй юӧр йылысь?

Бӧрйы личнӧй да лӧнь кад. Ті верманныд юавны: «Кутшӧм ним да местоимениеяс ті кӧсъянныд, медым ми вӧдитчим?» либӧ «Эм-ӧ мыйкӧ тіян ас лыддьӧм либӧ йитчӧмъяс йылысь, мый ті кӧсъянныд, медым тӧдны тіянӧс отсалысь йӧз?» Морт вермӧ вочавидзны торйӧн, шуны «оз» либӧ бергӧдчыны сёрнитӧм вылӧ бӧрджык. Оз ков юавны личнӧй юалӧмъяс, кодъяс абу колана дӧзьӧритӧмлы.

Юав, коді вермӧ тӧдны мый. Ӧти мортлы вермас ковны, медым уджалысьяс тӧдны сылысь ёртсӧ, но оз кӧсйы, медым паськыт семьяыс тӧдліс сылысь ориентация либӧ гендернӧй ас лыддьӧм йылысь. Морт вермӧ сідзжӧ бӧрйыны торъя кывъяс торъя местаын. Эн юклы ас лыддьӧм йылысь юӧр родичъяслы, ветлысьяслы либӧ уджалысьяслы сӧмын сы понда, мый ті тайӧс тӧданныд.

Кӧ морт кӧсйӧ, медым сылысь кӧсйӧмсӧ гижисны, юав, мый гижны да коді вермӧ тайӧ видзӧдны. Тӧдмав, кыдзи учреждение вӧдитчӧ нимӧн, коді торъялӧ мукӧд гижӧдъясын нимысь, да вермасны-ӧ уджалысьяс сёрнитігӧн вӧдитчыны мортлы кӧсйӧм нимӧн. Видз мортлысь личнӧй юӧрсӧ; абу быдӧнлы, коді отсалӧ дӧзьӧритӧмын, колӧ тӧдны став юӧрсӧ.

Кӧсйӧмъяс вермасны вежсьыны. Видлӧй выльысь, кӧ морт вермӧ шуны ас кӧсйӧмсӧ, торйӧн нин вуджӧм водзын либӧ выль дӧзьӧритӧм могмӧдігӧн. Кӧ абу гӧгӧрвоана, мый сійӧ кӧсйӧ юклыны, эн вӧч вежӧртӧм. Вӧдитчы сы яснӧй кӧсйӧмъяс серти, мый сійӧ водзын висьтавліс, да шыӧд отсӧг квалификацияа местнӧй специалистлысь дӧзьӧритӧм йылысь шешӧмъяс вӧчӧм либӧ юӧр юклӧм правилӧяс йылысь юалӧмъяс кузя.

Кодӧс колӧ пыртны дӧзьӧритӧм йылысь сёрнитӧмӧ?

Юав мортлысь, кодлы сійӧ эскӧ да кодӧс кӧсйӧ пыртны. Сылы отсалан йӧз пиын вермасны лоны гӧтыр, ёрт, збыль ёрт, родич либӧ «бӧрйӧм семья» — йӧз, кодъяс отсалӧны сылы кыдз семьяӧн, кӧть найӧ оз лоны родичъясӧн. Мукӧдъяс видзчисьӧны ас чужан семья вылӧ, мукӧдъяс — оз. Сет мортлы шуны ас йитчӧмъяс йылысь ас кывъясӧн.

Юав практическӧй юалӧмъяс: Коді вермӧ ветлыны? Кодлы уджалысьяслы колӧ шыӧдчыны, кӧ планъяс вежсьӧны? Коді вермӧ босьтны выль юӧр? Кӧ учреждение корӧ разрешение либӧ гижӧдъяс юӧр юклӧм водзын, юав, мый сылы колӧ, да висьтав мортлы позянлунъяс йылысь. Лоны ёртӧн либӧ бӧрйӧм отсалысьӧн абу автоматическӧй ногӧн сетӧ право вӧчны шешӧмъяс; правилӧяс торъялӧны места серти.

Вӧдитчы йитчӧм нимӧн, кодӧс морт кӧсйӧ. Дӧзьӧритысь, коді шуӧ ёртсӧ «другӧн» либӧ «родичӧн», кӧ морт кӧсйӧ, медым сійӧс лыддисны ёртӧн, вермӧ ледьны сьӧктаммӧдӧм. Дженьыдик, согласие вылын гижӧд вермӧ висьтавны уджалысьяслы, кыдзи восьтавны йӧзӧс да мый юӧр позьӧ юклыны.

Мый верма юавны дӧзьӧритан учреждениеысь?

Кор ордйӧданныд оланин дӧзьӧритӧм, гортса отсӧг либӧ лун сайын уджалан служба, юав мортлысь, кутшӧм юалӧмъяс сійӧ кӧсйӧ сетны да кӧсйӧ-ӧ сійӧ, медым ті вӧліныд сыкӧд. SAGE-лӧн донъялан служба корсьӧм йылысь руководствояс пасйӧ, мый личнӧй юӧр юклӧм учреждениекӧд вермӧ лоны уязвим. Кор учреждениесӧ висьтавны гӧгӧрвоанаа, кыдзи найӧ ӧні уджалӧны.

• Кыдзи ті гижанныд кӧсйӧм ним да местоимениеяс? Кутшӧм уджалысьяс вермасны видзӧдны тайӧ юӧрсӧ?
• Кыдзи морт вермӧ бӧрйыны, коді ветлӧ, да тӧдмавны личнӧй кад ёрткӧд либӧ мӧд отсалыськӧд?
• Кыдзи ті тӧдмаланныд да видзанныд лыддьӧмӧн мортлысь кӧсйӧмъяссӧ оланін, паськӧм да ас дӧзьӧритӧм йылысь?
• Кутшӧм велӧдӧм босьтӧны уджалысьяс LGBTQ+ пожӧй йӧз да деменция йылысь?
• Кыдзи олысь либӧ отсалысь вермӧ висьтавны личнӧй юӧр либӧ лыддьӧмтӧм йылысь шыблалӧм, да мый сэсся лоӧ?

SAGE да Human Rights Campaign Foundation-лӧн пыртан кузя кадлы дӧзьӧритан руководствояс советуйтӧ видзӧдны гижӧм политикаяс ветлӧм, оланін да уджалысьяс уджалӧм йылысь. Сійӧс лэдзисны 2021 воын; вӧдитчӧй сыӧн кыдз юалӧмъясӧн, мый колӧ юавны, а абу кыдз ӧнія местнӧй закон йылысь юӧрӧн. Политикаяс да службаыс торъялӧны места серти.

Логотип, буклет либӧ ӧти успокойтан вочавидзӧм оз вермы гарантия сетны, кыдзи быдлунъя дӧзьӧритӧмыс лоас. Кӧ морт кӧсйӧ ветлыны, казяльт, кыдзи уджалысьяс сёрнитӧны сыкӧд да кыдзи вочавидзӧны сылысь ёртлы либӧ бӧрйӧм отсалысьяслы. Кӧ тайӧ отсалас мортлы лыддьыны ассьыс дзикӧн, кор уджалыськӧд сёрнитны наӧн.

Кыдзи отсавны став мортлы?

Юав мортлысь сылысь быдлунъя интересъяс, сям, кыв, культура, эскӧм, ёртъяс да котыр йылысь. Ас лыддьӧмыс вермас лоны важӧн сёрнитӧмын, либӧ сійӧ вермас кӧсйыны кадсӧ унажык сетны олӧмысь мукӧд торъяслы. Эн лӧсьӧд быд ветлӧмсӧ сӧмын ас лыддьӧм йылысь сёрнитӧмӧ да эн вӧч вежӧртӧм, мый став LGBTQ+ йӧзлӧн вӧлі ӧткодь опыт.

Мукӧд йӧз вермасны паныдасьлыны ӧтдор видзӧмкӧд либӧ дискриминациякӧд да вермасны лоны аслыспӧлӧслунӧн службаысь. Мукӧдъяс вермасны тайӧс оз лыддьыны повзьӧдӧмӧн. Кывзы бурӧн, эн кор мортсӧ висьтавны либӧ эскӧдны. Кӧ казьтылӧм, серпас либӧ висьт важ кад йылысь лӧсьӧдӧ сьӧктаммӧдӧм, юав, кӧсйӧ-ӧ сійӧ дугдӧдны либӧ вежны сёрнитӧм темасӧ.

Кӧ ті — ёрт, друг либӧ родич, тіян асланыд отсӧг сідзжӧ колана. Юав мортлысь, кыдзи сійӧ кӧсйӧ, медым ті пыринныд, да корсь местнӧй деменция либӧ LGBTQ+ пожӧй йӧзлы отсалан организация, кӧ тіянлы колӧ совет. Alzheimer’s Association-лӧн ресурс лист бокын эмӧсь йитчӧмъяс котыр да дӧзьӧритысьяслы отсалан ресурс вылӧ; мый позьӧ аддзыны, завитӧ сыысь, кӧні ті оланныд.

Паськыдджыка список йылысь, кор ордйӧданныд дӧзьӧритан інъяс, видзӧд кыдзи бӧрйыны оланін дӧзьӧритӧм деменция дырйи. Отсӧг йылысь, кыдзи планируйтны деменция тӧдмалӧм бӧрын, видзӧд медводдза восьтӧмъяс деменция тӧдмалӧм бӧрын.