Mhinduro pfupi
Bvunza kuti munhu anoda kudaidzwa sei, ndiani waanoda kuti abatanidzwe uye chii chaanoda kugoverwa. Remekedza vadikani nevemhuri vanosarudzwa, chengetedza zvakavanzika, uye bvunza vanopa ruchengeto kuti mitemo yavo inoshanda sei muupenyu hwezuva nezuva.
- Bvunza nezvezita remunhu, mataurirwo aanoda, ukama uye zvaanoda kuti zvichengetedzwe zvakavanzika; usafungidzira.
- Rega munhu asarudze kuti ogovera ruzivo rwake here, rinhi uye naani.
- Bvunza kuti ndiani waanoona semhuri uye ndiani angagamuchire nhau kana kushanya.
- Tarisa kuti vanopa ruchengeto vanonyora sei zvaanosarudza, vanodzivirira sei zvakavanzika uye vanopindura sei kune zvinonetsa.
- Kuzivikanwa kwakakosha, asi ingori chikamu chimwe chete chehupenyu neruchengeto rwemunhu.
Pamapeji iyi (4 zvikamu)
Kuzivikanwa kwemunhu weLGBTQ+ chimwe chikamu chezvaari. Bvunza kuti chii chinokosha kwaari, shandisa mashoko aanosarudza, uye murege asarudze kuti ndiani angaziva zvakavanzika nezvake. Usafungidzira kuzivikanwa kwemunhu, mudiwa wake, rutsigiro rwemhuri kana zvaanoda kuti zvichengetedzwe zvakavanzika kubva pachitarisiko, zvinyorwa zvekare kana kuti ndiani anoshanya.
Gwaro reAlzheimer’s Society rekutsigira munhu weLGBTQ+ ari kurarama nedementia rinokurudzira kubvunza nezvezvido zvemunhu uye kudzivisa kufungidzira nezveukama. Zvishandiso zveAlzheimer’s Association zvedementia zveLGBTQ+ zvinotsanangurawo kushushikana pamusoro perusarura uye kuwana ruchengeto runogamuchira. Vanhu vakasiyana; shandisa pfungwa idzi semibvunzo yekutanga hurukuro, kwete sechinyorwa chinotsanangura munhu.
Ndingabvunza sei nezvezita, mataurirwo uye zvakavanzika?
Sarudza nguva yakavanzika uye isina kukurumidza. Unogona kubvunza kuti, “Nderipi zita nemataurirwo amungada kuti tishandise?” kana kuti “Pane chinhu nezvekuzivikanwa kwenyu kana ukama hwenyu chamungada kuti vanhu vanokutsigirai vazive here?” Munhu anogona kupindura zvishoma, kuramba, kana kudzoka panyaya iyi gare gare. Haufaniri kubvunza mibvunzo yega isina chekuita neruchengeto rwake.
Bvunza kuti ndiani angaziva chii. Mumwe munhu angada kuti mudiwa wake azivikanwe nevashandi asi asingadi kuti mhuri yake yakakura iziviswe nezvekuda kwake kana kuzivikanwa kwake. Munhu anogonawo kuda mashoko akasiyana munzvimbo dzakasiyana. Usagovere ruzivo rwekuzivikanwa nehama, vashanyi kana vashandi kungoti unozviziva.
Kana munhu achida kuti zvaanosarudza zvinyorwe, bvunza kuti chii chinofanira kunyorwa uye ndiani anofanira kuzviona. Tarisa kuti mupi werutsigiro anobata sei zita rakasiyana nezviri mune zvimwe zvinyorwa, kusanganisira kana vashandi vachigona kushandisa zita raanoda muhurukuro. Chengeta zvakavanzika zvemunhu mupfungwa; havasi vose vanobatsira neruchengeto vanoda kuziva zvese.
Zvaanoda zvinogona kuchinja. Bvunzazve kana munhu achigona kutaura zvaanosarudza, kunyanya pamberi pekutamira kana kurongeka kutsva kweruchengeto. Kana zvisina kujeka kuti anoda kuti chii chigoverwe, usafungidzira. Tevera chero chisarudzo chakajeka chaakambopa uye bvunza nyanzvi yemunzvimbo yako inokwanisa kuti ubatsirwe nemibvunzo pamusoro pesimba rekuita zvisarudzo zveruchengeto kana mitemo yekugovera ruzivo.
Ndiani anofanira kubatanidzwa muhurukuro dzeruchengeto?
Bvunza munhu kuti ndiani waanovimba naye uye waanoda kuti abatanidzwe. Vanomutsigira vanogona kusanganisira murume kana mukadzi wake, mudiwa, shamwari yepedyo, hama kana “mhuri yakasarudzwa” — vanhu vanomutsigira semhuri kunyange vasina hukama hweropa. Vamwe vanhu vanovimba nemhuri yavakaberekerwa; vamwe havaiti. Rega munhu atsanangure ukama hwake nemashoko ake.
Bvunza mibvunzo inobatsira: Ndiani angashanya? Vashandi vanofanira kufonera ani kana zvirongwa zvachinja? Ndiani angagamuchire nhau? Kana mupi werutsigiro achida mvumo kana mapepa asati agovera ruzivo, bvunza zvaanoda uye tsanangurira munhu zvingasarudzwa. Kuva mudiwa kana mutsigiri akasarudzwa hazvirevi otomatiki kuti une simba repamutemo rekuita zvisarudzo; mitemo inosiyana nenzvimbo.
Shandisa zita reukama rinodiwa nemunhu. Mushandi wekuchengeta anodana mudiwa kuti “shamwari” kana “hama” apo munhu achida kuti azivikanwe semudiwa anogona kukonzera kusagadzikana. Chinyorwa chipfupi, chine mvumo, chinogona kuudza vashandi kuti vasume sei vanhu uye kuti ndezvipi zvinogona kugoverwa.
Ndezvipi zvandingabvunza mupi werutsigiro?
Paunenge uchienzanisa ruchengeto rwekugara, rutsigiro rwepamba kana mabasa emasikati, bvunza munhu kuti ndeipi mibvunzo yaanoda kubvunza uye kana achida kuti uvepo. Gwaro reSAGE remabasa anogamuchira rinotaura kuti kugovera ruzivo rwega nemupi werutsigiro kunogona kunzwa kusina kusimba. Kumbira mupi werutsigiro kuti atsanangure maitiro ake azvino nemashoko ari nyore.
- Munonyora sei zita nemataurirwo aanoda? Ndevapi vashandi vanogona kuona ruzivo urwu?
- Munhu angasarudza sei kuti ndiani anoshanya uye kuva nenguva yakavanzika nemudiwa kana mumwe mutsigiri?
- Munodzidza nekuremekedza sei zvaanosarudza pakugara, zvipfeko nekuchengetwa kwemuviri?
- Vashandi vanowana kudzidziswa kwakaita sei nezvevakuru veLGBTQ+ uye dementia?
- Mugari kana mutsigiri angasimudza sei kunetseka nezvezvakavanzika kana kusaremekedzwa, uye chii chinoitika mushure mezvo?
Gwaro reSAGE neHuman Rights Campaign Foundation reruchengeto rwenguva refu runobatanidza rinokurudzira kutarisa mitemo yakanyorwa pamusoro pekushanya, kugara pamwe nemaitiro evashandi. Rakaburitswa muna 2021; rishandise semibvunzo yekubvunza, kwete sechirevo chemutemo wazvino wemunharaunda yako. Mitemo nemabasa zvinosiyana nenzvimbo.
Chiratidzo, bhurocha kana mhinduro imwe inonyaradza hazvigoni kuvimbisa kuti ruchengeto rwezuva nezuva ruchanzwika sei. Kana munhu achida kushanya, cherechedza kuti vashandi vanomudana sei uye vanopindura sei kumudiwa wake kana vatsigiri vaakasarudza. Kumbira kutaura wega nemushandi kana izvozvo zvichigona kubatsira munhu kunzwa akachengeteka.
Ndingatsigira sei munhu wese?
Bvunza nezvezvido zvemunhu zvemazuva ose, maitiro, mutauro, tsika, kutenda, shamwari nenharaunda. Kuzivikanwa kwake kunogona kuva kwakakosha kukurukura, kana angada kupedza nguva pane zvimwe zvikamu zveupenyu. Usaita kuti kushanya kwega kwega kuve hurukuro yekuzivikanwa kana kufungidzira kuti vanhu vose veLGBTQ+ vakasangana nezvakafanana.
Vamwe vanhu vakambosangana nekurambwa kana rusarura uye vanogona kunzwa vasina kusununguka nezvemabasa. Vamwe vangasaona izvi sechinhu chinonetsa. Teerera usingakumbiri munhu kuti atsanangure kana kuratidza chero chinhu. Kana ndangariro, mufananidzo kana nyaya yezvakapfuura ichirwadza, bvunza kana achida kumira kana kuchinja musoro.
Kana uri mudiwa, shamwari kana hama, rutsigiro rwako runokoshawo. Bvunza munhu kuti anoda kuti ubatanidzwe sei, uye tsvaga sangano remunharaunda yedementia kana revevakuru veLGBTQ+ kana uchida zano. Peji rezvishandiso reAlzheimer’s Association rinobatanidza kune zvishandiso zvenharaunda nezvevachengeti; zvinowanikwa zvinoenderana nekwaunogara.
Kuti uwane runyorwa rwakakura paunenge uchienzanisa dzimba dzekuchengeta, ona kusarudza ruchengeto rwekugara rwedementia. Kuti ubatsirwe kuronga mushure mekuongororwa, ona matanho ekutanga mushure mekuongororwa kwedementia.
Mibvunzo inowanzobvunzwa
Ndinofanira kuudza vashandi vekuchengeta here kuti mumwe munhu ndeweLGBTQ+?
Bvunza munhu kuti anoda kuti vashandi vazivei uye ndiani angazviziva. Govera chete zvaanobvuma kugoverwa pazvinogoneka, uye bvunza mupi werutsigiro kuti ruzivo urwu ruchanyorwa sei uye ndiani anogona kuruona.
Ndiani anofanira kubatanidzwa muhurukuro dzeruchengeto?
Bvunza munhu kuti ndiani waanovimba naye uye waanoda kuti abatanidzwe. Anogona kuva mudiwa, shamwari, hama kana mhuri yakasarudzwa; usafungidzira kuti hama yeropa ndiyo yaanoda kuti ive munhu wekutanga kubatwa naye.
Ndezvipi zvandinofanira kubvunza imba yeruchengeto nezvekubatanidza LGBTQ+?
Bvunza nezvemazita nemataurirwo muzvinyorwa, vashanyi nenguva yakavanzika, zvaanosarudza pakugara pamwe nekuchengetwa kwemuviri, kudzidziswa kwevashandi, uye kuti zvinonetsa zvinobatwa sei. Kumbira mitemo yazvino yakanyorwa pazvinokosha.
Ko kana munhu achichinja zvaanoda kugovera?
Zvaanoda zvinogona kusiyana nemunhu, nzvimbo nenguva. Bvunzazve munhu pazvinogoneka, uye usagovere ruzivo uchishandisa hurukuro yekare kana iye zvino achikukumbira kuti uruchengete rwakavanzika.
Masosi
Tinobatanidza kumasangano nezvidzidzo zvinoenderana nepeji iyi. Imwe neimwe yakaongororwa paakagadziridzwa peji.
- Supporting an LGBTQ+ person with dementia · Alzheimer's Society
- LGBTQ+ Community Dementia Resources · Alzheimer's Association
- 10 Tips for Finding LGBT-Affirming Services · SAGE
- Finding an LGBTQ+ Inclusive Long-Term Care Community · SAGE and Human Rights Campaign Foundation