Деменция менән ауырыған LGBTQ+ кешегә ярҙам

LGBTQ+ кешенең шәхесе — уның кем икәнлегенең бер өлөшө генә. Кем өсөн нимә мөһим икәнен һорағыҙ, кеше үҙе һайлаған һүҙҙәр менән мөрәжәғәт итегеҙ һәм шәхси детальдәрҙе кем белергә тейеш икәнен үҙе хәл итһен. Кешенең шәхесен, ярын, ғаилә ярҙамын йәки сер һаҡлау теләген тышҡы күренешенә, иҫке теркәү яҙмаларына йәки кем ҡунаҡ килеүенә ҡарап фаразламағыҙ.

Alzheimer’s Society нәшриәте тарафынан LGBTQ+ кешен деменция менән ярҙам күрһәтеү буйынса күрһәтмә кеше теләктәрен һорарға һәм мөнәсәбәттәр тураһында фаразламасҡа киңәш бирә. Шулай уҡ Alzheimer’s Association ның LGBTQ+ деменция ресурстары стигма һәм ярдәмсе ҡарау табыу менән бәйле борсолоуҙар тураһында һөйләй. Барлыҡ кешеләр төрле; был киңәштәрҙе кешене билдәләү өсөн тикшерелгән исемлек түгел, ә әңгәмә өсөн этәргес рәүешендә ҡулланығыҙ.

Исем, әйтеп мөрәжәғәт итеү ысулы һәм серлек тураһында нисек һорарға?

Шәхси, асыҡһыҙ һәм асыҡ ваҡытта әңгәмә башлағыҙ. Мисал рәүешендә: «Беҙ һеҙгә ниндәй исем менән, нисек мөрәжәғәт итеп йөбәрәһәк беҙҙе теләрһегеҙ?» йәки «Һеҙҙең шәхесегеҙ йәки мөнәсәбәттәрегеҙ тураһында ярҙам күрһәтә торғандарға нимә белергә кәрәк тип уйлайһығыҙ?» Кеше өлөшләтә генә яуап бирергә, «юҡ» тип әйтергә йәки һуңыраҡ әйләнеп ҡайтырырға мөмкин. Ҡарап-ҡоролоуға бәйле булмаған шәхси һорауҙар биреү кәрәкмәҫ.

Кем нимәне белергә тейеш икәнен һорағыҙ. Кайһы бер кеше үҙенең ярын хеҙмәткәргә танытырға теләй, әммә киң даирәгә, гея булыуын йәки гендер үҙенсәлеген белдерергә телмәй. Шулай уҡ кеше төрлө шарттарҙа төрлө һүҙҙәрҙе ҡулланырға теләүе мөмкин. Ярымды, ҡунаҡтарҙы йәки хеҙмәткәрҙе шәхес тураһында мәғлүмәт менән, ул һүҙҙәрҙе белгән өсөн генә уртаға һалмағыҙ.

Әгәр кеше теләген теркәләргә теләһә, нимәне яҙырға һәм кем күрә ала икәнен һорағыҙ. Хеҙмәт биреүсе етәксесенә исем төрләнешен нисек теркәү тураһында, шул иҫәптән шул исемде әңгәмәдә ҡулланырға мөмкинме икәнен һорағыҙ. Кешенең серлеген һаҡлағыҙ — ҡарап-ҡоролоуға ярҙам иткән бар хеҙмәткәргә ла бөтә детальдәр тейешле булмай.

Теләкәр ваҡытҡа ҡарап үҙгәрергә мөмкин. Кеше үҙенең сайлауын белдерә ала торғанда, бигерәк тә күсеү алдынан йәки яңы ҡарау схемасына күскәнгә тиклем янәдән һорап тороғоҙ. Әгәр нимә бүлешеү кәрәклегенә төшөнөкһеҙлек булһа, фаразламағыҙ. Кеше элек биргән аҙыҡ асыҡ теләген үтәгеҙ һәм ҡарап-ҡоролоу хоҡуғы йәки мәғлүмәт бүлешеү ҡағиҙәләре тураһында һорауҙар туғанда, урындағы квалификациялы белгесенән киңәш һорағыҙ.

Ҡарап-ҡоролоу әңгәмәһына кемдәрҙе тартырға?

Кешегә кемгә ышана һәм кемде әңгәмәгә тартырға теләүен һорағыҙ. Ярҙам селтәре ғына туғандарҙан ғына түгел, ире, яры, ыңғай дуҫы, туғандар йәки «һайланған ғаилә» — уларға ғаилә кеүек ҡарай торған, туғыҙлыҡ мөнәсәбәте булмаған кешеләрҙән торорға мөмкин. Кайһы бер кешеләргә бар нисек тә туған ғаиләһында үҙ таянысһын таба, икенселәре икенсе юл һайлай. Кешенең мөнәсәбәттәрен үҙенең һүҙҙәре менән һүрәтләргә мөмкинлек бирегеҙ.

Практик һорауҙар бирегеҙ: кем ҡунаҡ килергә мөмкин? Пландар үҙгәргәндә кемгә шалтыратыу кәрәк? Кемгә яңылыҡтар ебәрелергә мөмкин? Әгәр хеҙмәт биреүсе мәғлүмәт бүлешеү өсөн рөхсәт йәки документация талап итһә, нимә кәрәклеген аңлатығыҙ һәм кешегә төрлө варианттарҙы күрһәтегеҙ. Яр булыу йәки һайланған ярҙамсы булыу — ҡарарҙар ҡабул итеү өсөн автоматик хоҡуҡ бирмәй; ҡағиҙәләр урынға ҡарап айырылырға мөмкин.

Кеше теләгән мөнәсәбәт исемен ҡулланығыҙ. Ҡарау хеҙмәткәре ярын «дуҫ» йәки «туған» тип атаһа, ә кеше уны яр рәүешендә танытырға теләһә, был борсолоу килтерергә мөмкин. Ҡысҡа, рөхсәткә нигеҙләнгән иҫкәрмә ярҙамсы тип ҡатнашыусыларҙы нисек таныштырырға һәм ниндәй детальдәр бүлешелергә мөмкин икәнен күрһәтә ала.

Ҡарау хеҙмәте күрһәтеүселәргә нимә һорарға мөмкин?

Статсионар ҡарау, өйҙә ярҙам йәки көндөлө хеҙмәттәр өҫтөндә сағыштырыу эшләгәндә, кеше ҡайһы һорауҙарҙы күтәрергә теләүен һәм һеҙҙең менән бергә булырға теләүенәй һорағыҙ. SAGE нәшриәтенең ярдәмсе хеҙмәттәр табыу буйынса күрһәтмәһе тураһында, шәхси мәғлүмәтте күрһәтеүсегә бүлешеү күп кеше өсөн хәүефле булып тоҳурға мөмкин икәнен иҫкәртә. Хеҙмәт биреүседән булған практикаһын ябай тел менән аңлатырға һорағыҙ.

• Теләгән исем һәм әйтеп мөрәжәғәт итеү ысулын нисек теркәгеҙ? Билдәле мәғлүмәтте ниндәй хеҙмәткәр күрә ала?
• Кеше кемде ҡунаҡ итеп ҡабул итеүен һайлай аламы һәм яры менән йәки башҡа ярҙамсы менән шәхси ваҡыт үткәрә аламы?
• Бүлмәләрҙе бүлешеү, кейем һәм шәхси ҡатнаш ҡарап-ҡоролоу буйынса кеше теләктәрен нисек өйрәнәһегеҙ һәм хөрмәт итәһегеҙ?
• Хеҙмәткәрҙәрҙә оло LGBTQ+ кешеләренә һәм деменцияға ҡағылышлы ниндәй уҡытыу үтәлгән?
• Тораусы йәки ярҙамсы серлек йәки хөрмәтһеҙ мөнәсәбәт тураһында борсолоу менән мөрәжәғәт иткәндә, нимә эшләнә һәм алдағы аҙымдар ниндәй булыр?

SAGE һәм Human Rights Campaign Foundation ның оҙай йылдарлыҡ ҡарау яҡлауын инклюзив ойоштороп табыу буйынса күрһәтмәһе ҡунаҡтар, бүлмәләрҙе бүлешеү һәм хеҙмәткәр практикаһы буйынса яҙма ҡағиҙәләрен тикшерергә киңәш бирә. Был документ 2021 йылда баҫылған; уны ағымдағы урындағы закон түгел, ә һорауҙар өчен этәргес рәүешендә ҡулланығыҙ. Ҡағиҙәләр һәм хеҙмәттәр урынға ҡарап айырылырға мөмкин.

Логотип, брошюра йәки бер уңай яуап көндәлек ҡарап-ҡоролоуҙың тулы гарантияһы була алмай. Әгәр кеше барырға теләһә, хеҙмәткәрҙәрҙең уларҙы һәм уларҙың ярын йәки һайланған ярҙамсыларын нисек мөрәжәғәт итеүенә иғтибар итегеҙ. Кеше үҙен хәүефһеҙ тоярға мохтаж булһа, шәхси рәүештә бер хеҙмәткәр менән әңгәмә иткәндә ярдәм һорағыҙ.

Бөтә кеше кеүек ярҙам күрһәтә алаһығыҙмы?

Кешенең gündәлек ҡыҙыҡһыныуҙарын, көн тәртибен, телен, мәдәниятен, динен, дуҫтарын һәм җәмәғәтен һорағыҙ. Шәхес мөһим тема булырға мөмкин, йәки кеше башҡа аспекттарға күберәк иғтибар итеүҙе өҙөлөшлө күрә ала. Һәр барыуҙы шәхес темаһына әйләндермәгеҙ һәм һәр LGBTQ+ кешенең тәжрибәһе бер төрле тип фаразламағыҙ.

Кайһы бер кешеләр кире ҡағыуҙы йәки дискриминацияны башынан үткәргәнгә күрә, хеҙмәттәргә һаҡсыл ҡарай. Икенселәре был тема менән борсолмай. Кешегә бер ни нәрсә аңлатырға йәки исбатларға мажбурламай, генә тыңлағыҙ. Әгәр хәтирә, фото йәки үткәнгә бәйле хикәйә борсолоу килтерһә, туҡтатыуҙы йәки тема үҙгәртеүҙе һорағыҙ.

Әгәр һеҙ яр, дуҫ йәки ғаилә ағзасы булһа, үҙегеҙҙең ярҙамығыҙ ҙа мөһим. Кешегә һеҙҙең нисек ҡатнашыуығыҙҙы теләүен һорағыҙ, кәрәк булһа, урындағы деменция йәки оло LGBTQ+ кешеләргә ярҙам иткән ойошмаларҙан киңәш алырға тырышығыҙ. Alzheimer’s Association ресурстары бите җәмәғәт һәм ҡарауусыларға ярҙам ресурстарына һылтанмалар бирә; нимә барлығы һеҙҙең йәшәгән урынығыҙға бәйле.

Ҡарау йорттарын сағыштырғанда киңәйтелгән исемлек өсөн статсионар деменция буйынса ҡарауҙы һайлау битенә мөрәжәғәт итегеҙ. Диагноз ҡуйылғандан һуң планлаштырыуға ярҙам өсөн деменция диагнозынан һуң беренсе аҙымдар битен ҡарағыҙ.