Kpekpe ɖe LGBTQ+ ame si le ŋkuɖodzinu ƒe kuxi me ŋu

Amesi LGBTQ+ ame aɖe nye la nye akpa ɖeka si le eƒe agbe me. Bia nu si le vevie nɛ, zã nya siwo wòtia, eye nàna wòatia ame siwo ate ŋu anya eƒe nya ɣaɣlawo. Mègabu ame aɖe ƒe amenyenye, eƒe ahĩavi, ƒome siwo kpena ɖe eŋu alo eƒe didiwo le nya ɣaɣlawo ŋu ɖi le eƒe dzedzeme, nuŋlɔɖi xoxo alo ame siwo va srãe kpɔ la dzi o.

Alzheimer’s Society ƒe mɔfiame si ku ɖe kpekpe ɖe LGBTQ+ ame si le ŋkuɖodzinu ƒe kuxi me ŋu aɖaŋu be woabia ame la ƒe didiwo eye woagabu nu aɖeke ɖi le kadodowo ŋu o. Alzheimer’s Association ƒe LGBTQ+ ŋkuɖodzinu ŋuti kpekpeɖeŋunuwo hã ƒo nu tso vɔvɔ̃ siwo ate ŋu anɔ anyi le vlodoame kple dzikpɔkpɔ nyui didi ta. Ame sia ame to vovo; zã susu siawo abe nyabiasewo ene, ke menye abe xexlẽdzesi si ɖea ame me o ene.

Aleke mate ŋu abia tso ŋkɔ, alesi woayɔ ame kple nya ɣaɣlawo ŋu?

Tia ɣeyiɣi si me amewo mele to ɖom o eye vɔvɔ̃ mele eme o. Àte ŋu abia be: „Ŋkɔ kae kple alesi kae nèdi be míayɔ wò?” alo „Ðe nya aɖe le wò amenyenye alo wò kadodowo ŋu si nèdi be ame siwo le kpekpem ɖe ŋuwò nanya?” Ame la ate ŋu aɖo eŋu le akpa aɖe me, agbe, alo atrɔ ava nya la dzi emegbe. Mehiã be nàbia nya ɣaɣlawo siwo meku ɖe eƒe dzikpɔkpɔ ŋu o.

Bia ame siwo ate ŋu anya nya kawoe. Ame aɖe ate ŋu adi be dzikpɔlawo nade bubu eƒe ahĩavi ŋu, gake madi be woagblɔ eƒe gbɔdɔdɔ ƒe didi alo eƒe gbɔtɔnyenye na ƒome bubuawo o. Ame aɖe hã ate ŋu adi nya vovovowo le teƒe vovovowo. Mègagblɔ nya siwo ku ɖe amenyenye ŋu na ƒometɔwo, amedzroawo alo dzikpɔlawo le esi nènya wo ta ko o.

Ne ame la di be woaŋlɔ eƒe didi aɖe ɖi la, bia nu si woaŋlɔ kple ame siwo akpɔe. Kpɔ alesi dzikpɔla la wɔa nui ne ŋkɔ si ame la di to vovo na esi le nuŋlɔɖi bubuwo me, siwo dometɔ aɖewoe nye nenye be dzikpɔlawo ate ŋu azã ŋkɔ si wòdi le dzeɖoɖowo me. Tsɔ susu ɖo ame la ƒe nya ɣaɣlawo ŋu; menye ame sia ame si kpena ɖe dzikpɔkpɔ ŋu hiã nya sia nya o.

Didiwo ate ŋu atrɔ. Ne ame la ate ŋu agblɔ eƒe didi la, gatrɔ bia, vevietɔ hafi woaʋu alo woatrɔ ɖoɖo yeye aɖe wɔ. Ne meka ɖe edzi be nya ka wòdi be woagblɔ o la, mègabu nu ɖi o. Wɔ ɖe didi si wògblɔ kɔ nyuie tsã la dzi, eye nàbia kpekpeɖeŋu tso ame bibi aɖe si le mia gbɔ le dzikpɔkpɔ ŋuti ŋusẽ alo nyatakaka mama ŋuti sewo ŋu.

Ame kawoe wòle be woanɔ dzikpɔkpɔ ŋuti dzeɖoɖowo me?

Bia ame la ame siwo dzi wòka ɖo eye wòdi be woanɔ eme. Ame siwo kpena ɖe eŋu ate ŋu anye srɔ̃, ahĩavi, xɔlɔ̃ vevi, ƒometɔ alo „ƒome si wòtia”, siwo nye ame siwo kpena ɖe eŋu abe ƒome ene togbɔ be womenye ƒometɔwo ŋutɔŋutɔ o hã. Ame aɖewo nɔa te ɖe woƒe dzidzimeƒome dzi; ame bubuawo ya menɔa te ɖe wo dzi o. Na ame la naƒo nu tso eƒe kadodowo ŋu le eya ŋutɔ ƒe nyawo me.

Bia nyawo siwo ku ɖe gbesiagbe nuwo ŋu: Ame kae ate ŋu ava srãe kpɔ? Ame kae dzikpɔlawo aƒo ka na ne ɖoɖowo trɔ? Ame kae axɔ nyatakaka yeyewo? Ne dzikpɔla aɖe hiã mɔɖeɖe alo agbalẽ hafi ama nyatakakawo la, bia nu si wòhiã eye nàɖe tiatiawɔblɔɖewo me na ame la. Ne ènye ahĩavi alo kpeɖeŋutɔ si wòtia la, ema mefia be ŋusẽ le asiwò be nàwɔ nyametsotso le eƒe nuwɔna te o; seawo to vovo le teƒe vovovowo.

Zã kadodo ƒe ŋkɔ si ame la di. Ne dzikpɔla aɖe yɔa ahĩavi be „xɔlɔ̃” alo „ƒometɔ” evɔ ame la di be woayɔe ahĩavi la, ate ŋu ana wòase veve. Nyatakaka kpui aɖe si woŋlɔ ɖe mɔɖeɖe dzi ate ŋu agblɔ na dzikpɔlawo alesi woado gbe na amewo kple nya siwo woate ŋu agblɔ.

Nya kawoe mate ŋu abia dzikpɔla aɖe?

Ne èle dzikpɔƒe siwo me amewo nɔna, kpekpeɖeŋu le aƒe me alo gbesiagbe subɔsubɔdɔwo tsɔm sɔ kple wo nɔewo la, bia ame la nyabiase siwo wòdi be yeabia kple nenye be yedi be nànɔ anyi. SAGE ƒe mɔfiame le subɔsubɔdɔ siwo xɔa amewo nyuie ŋu gblɔ be nya ɣaɣlawo gblɔ na dzikpɔla ate ŋu ana ame nase le eɖokui me be yemele dedie o. Bia dzikpɔla la be wòaɖe woƒe ɖoɖo siwo li fifia me le nya bɔbɔe me.

• Aleke mieŋlɔa ŋkɔ kple alesi woayɔ ame si wòdi ɖi? Dɔwɔla kawoe ate ŋu akpɔ nyatakaka ma?
• Aleke ame aɖe ate ŋu atia ame siwo ava srãe kpɔ eye wòanɔ ɣeyiɣi ɖeka kple eƒe ahĩavi alo kpeɖeŋutɔ bubu le wo ɖokui si?
• Aleke miesrɔ̃a ame la ƒe didiwo eye miedea bubu wo ŋu le xɔ me nɔnɔ, awu dodo kple ame ŋutɔ ƒe dzikpɔkpɔ ŋu?
• Hehe ka dɔwɔlawo xɔna tso LGBTQ+ ame tsitsiwo kple ŋkuɖodzinu ŋu?
• Aleke nɔla alo kpeɖeŋutɔ ate ŋu ahe nya va ne nya ɣaɣlawo gbegblẽ alo bubu mele ame ŋu o, eye nu kae dzɔna emegbe?

SAGE kple Human Rights Campaign Foundation ƒe mɔfiame le dzikpɔƒe siwo xɔa LGBTQ+ amewo nyuie ŋu ɖaŋu be woakpɔ ɖoɖo siwo woŋlɔ ɖi le amedzrodzro, xɔ me nɔnɔ kple dɔwɔlawo ƒe nuwɔna ŋu ɖa. Woŋlɔe le 2021 me; zãe abe nyabiasewo ene, ke menye abe nya si ku ɖe mia gbɔ ƒe se siwo li fifia ŋu o ene. Ɖoɖowo kple subɔsubɔdɔwo to vovo le teƒe vovovowo.

Dzesi, agbalẽvi alo ŋuɖoɖo ɖeka si fa akɔ na ame mate ŋu aka ɖe edzi be aleae gbesiagbe dzikpɔkpɔ anɔ o. Ne ame la di be yeava kpɔ teƒea ɖa la, lé ŋku ɖe alesi dɔwɔlawo ƒoa nu nɛ kple alesi wowɔa nui ɖe eƒe ahĩavi alo kpeɖeŋutɔ siwo wòtia ŋu. Ne esia akpe ɖe ame la ŋu be wòase le eɖokui me be yele dedie la, bia be yeaƒo nu kple dɔwɔla aɖe le wo ɖokui si.

Aleke mate ŋu akpe ɖe ame blibo la ŋu?

Bia tso ame la ƒe gbesiagbe nu siwo doa dzidzɔ nɛ, eƒe numamewo, eƒe gbegbɔgblɔ, eƒe dekɔnu, eƒe xɔse, xɔlɔ̃wo kple eƒe nutoa me ŋu. Eƒe amenyenye ate ŋu anye nya vevi aɖe si woaƒo nu tsoe, alo ate ŋu adi be yeazã ɣeyiɣi la le agbe ƒe akpa bubuwo ŋu. Mègawɔ wò sasrãkpɔ ɖe sia ɖe wòazu dzeɖoɖo le amenyenye ŋu o, eye mègabu be LGBTQ+ ame sia ame to nuteƒekpɔkpɔ ɖeka ma ke me o.

Ame aɖewo do go gbegbe alo vlodoame tsã, eye esia ate ŋu ana woanɔ ŋudzɔ le subɔsubɔdɔwo ŋu. Ame bubuawo ya mate ŋu akpɔe be enye nya aɖe o. Ɖo to wo nyuie evɔ màbia tso ame la si be wòaɖe nu me alo aɖee afia o. Ne ŋkuɖodzi, foto alo ŋutinya aɖe tso tsã le veve sem na ame la, bia nenye be yedi be yeadzudzɔ alo yeatrɔ nyati.

Ne ènye ahĩavi, xɔlɔ̃ alo ƒometɔ la, wò ŋutɔ wò kpekpeɖeŋu hã le vevie. Bia ame la alesi wòdi be nàkpe ɖe eŋu, eye nàdi ŋkuɖodzinu alo LGBTQ+ ame tsitsiwo ƒe habɔbɔ aɖe le mia gbɔ ne ehiã be yeaxɔ aɖaŋuɖoɖo. Alzheimer’s Association ƒe kpekpeɖeŋunuwo ƒe axa ɖo kadodo ɖe nutoa me kple dzikpɔlawo ƒe kpekpeɖeŋunuwo ŋu; nu siwo li nɔ te ɖe afisi nèle dzi.

Ne èdi nyabiase bubuwo hafi atia dzikpɔƒe aɖe la, kpɔ alesi nàtia dzikpɔƒe si me woanɔ na ame si le ŋkuɖodzinu ƒe kuxi me. Ne èhiã kpekpeɖeŋu le ɖoɖowɔwɔ me le ŋkuɖodzinu ƒe kuxi didi vɔ megbe la, kpɔ afɔɖeɖe gbãtɔwo le ŋkuɖodzinu ƒe kuxi didi vɔ megbe.