Efiloshisho

Okuyambidida omunhu LGBTQ+ e noulema wokudimbulukwa

Sha talululwa Elesho lominute 5Kokangudu ka-Golden Moments · Nghee hatu shange

Enyamukulo lixupi

Pula omunhu nghee a hala oku ifanwa, olyelye a hala a kale mo nomauyelele elipi a hala a hololwe. Fimaneka ookaume novanhu ovo a hoolola va fa oukwaneumbo, amena oufemba wokuholola nokuhololelwa, ndele to pula ovayandji voshisho nghee omilandu davo hadi longo mefiku keshe.

  • Pula kombinga yedina lomunhu, oitya tai ulike komuhoko, omakwatafano nomahalo aye e na sha noufemba wokuholola nokuhololelwa; ino tengeneka.
  • Efa omunhu a hoolole ngeenge, openi nonaani ta dulu okuholola omauyelele aye opaumwene.
  • Pula kutya olyelye omunhu ta tale ko e li oukwaneumbo nokutya olyelye ta dulu okumona omauyelele ile okutalela po.
  • Konakona nghee ovayandji voshisho hava shange omahalo, hava amene oufemba wokuholola nokuhololelwa nokunyamukula komalimbililo.
  • Oukwatya owa fimana, ashike oo oshitukulwa shimwe ashike shomonghalamwenyo nomoshisho shomunhu.
Kepandja eli (oitukulwa 4)
  1. Ongahelipi handi dulu okupula kombinga yedina, oitya tai ulike komuhoko noufemba wokuholola nokuhololelwa?
  2. Olyelye e na okukala mo meenghundafana doshisho?
  3. Oshike handi dulu okupula omuyandji woshisho?
  4. Ongahelipi handi dulu okuyambidida omunhu aushe?

Oukwatya womunhu LGBTQ+ oshitukulwa shimwe shomunhu oo e li. Pula kutya oshike sha fimana kuye, longifa oitya oyo a hoolola, ndele to mu efa a tokole kutya olyelye ta dulu okushiiva omauyelele aye opaumwene. Ino tengeneka oukwatya womunhu, omukaume waye, eyambidido loukwaneumbo ile omahalo aye e na sha noufemba wokuholola nokuhololelwa she likolelela kolupe, komashangelo onale ile kwaavo have uya okutalela po.

Omukanda wa Alzheimer’s Society wokuyambidida omunhu LGBTQ+ e noulema wokudimbulukwa otau ladipike okupula kombinga yomahalo omunhu nokuhenuka okutanga omakwatafano. Oitungifo ya Alzheimer’s Association yovanhu LGBTQ+ ve noulema wokudimbulukwa oya popya yo omalimbililo e na sha nokutondwa nokumona oshisho tashi tambula ko. Ovanhu ova yoolokafana; longifa omadiladilo aa e li omaetepo eenghundafana, ha elandulafano tali yeleke omunhu.

Ongahelipi handi dulu okupula kombinga yedina, oitya tai ulike komuhoko noufemba wokuholola nokuhololelwa?

Hoolola efimbo lihe na omapiyaano noliholekwa. Oto dulu okupula, “Edina lilipi noitya ilipi tai ulike komuhoko wa hala tu longife?” ile “Openi sha kombinga youkwatya woye ile omakwatafano oye wa hala ovo tave ku yambidida va shiive?” Omunhu ota dulu okunyamukula oshitukulwa, okutya ahawe, ile okualuka kusho lwanima. Ino pumbwa okupula omapulo opaumwene inaa pamba oshisho shaye.

Pula kutya olyelye ta dulu okushiiva shike. Umwe otashi dulika a hale omukaume waye a diminikwe kovayakuli, ashike ina hala oukwaneumbo wavo aushe u lombwelwe kombinga youkwatya waye wopamilile ile woukwatya wopauhombola. Omunhu ota dulu yo okuhoolola oitya ya yooloka peenhele da yooloka. Ino holola omauyelele oukwatya kovapambele, kovatalelipo ile kovayakuli molwaashi ashike ou a shi.

Ngeenge omunhu okwa hala ehoololo li shangwe, pula kutya oshike shi na okushangwa nokutya olyelye e na oku shi mona. Konakona nghee omuyandji woshisho ta ungaunga nedina tali yooloka komashangelo makwao, mwa kwatelwa ngeenge ovayakuli otava dulu okulongifa edina olo omunhu a hala meenghundafana. Kaleka oufemba womunhu wokuholola nokuhololelwa momadiladilo; haaveshe ovo tava kwafele moshisho va pumbwa okushiiva keshe oshitukulwa.

Omahalo otaa dulu okulunduluka. Konakona natango ngeenge omunhu ota dulu okuholola ehoololo laye, unene tuu fimbo inaku ningwa etembukilo ile elongekido lipe loshisho. Ngeenge inashi yela kutya oshike a hala shi hololwe, ino tengeneka. Shikula ehoololo keshe la yela olo a li a yandja nale, ndele to pula omunawino wopopepi e na ounghulungu ekwafo komapulo e na sha nokupewa oufemba wokuninga omatokolo ile omilandu dokuyandja omauyelele.

Olyelye e na okukala mo meenghundafana doshisho?

Pula omunhu kutya olyelye e lineekela nokwa hala a kale mo. Ongudu yaye yeyambidido otai dulu okukala ya kwatela mo omushamane ile omukulukadi, omukaume, kaume wopofingo, omupambele ile “oukwaneumbo a hoolola”—ovanhu ovo tave mu yambidida ngaashi oukwaneumbo nonande kave fi ovapambele vopadalululo. Vamwe ohava lineekele moukwaneumbo wavo wopadalululo; vamwe ihave shi ningi. Efa omunhu a yelife omakwatafano aye neendjovo daye mwene.

Pula omapulo taa longo: Olyelye ta dulu okutalela po? Olyelye ovayakuli ve na okudenga ongodi ngeenge omalongekido a lunduluka? Olyelye ta dulu okumona omauyelele? Ngeenge omuyandji woshisho ota pula epitikilo ile ombapila fimbo omauyelele inaa yandjwa, pula kutya osha pumbwa shike ndele to yelifile omunhu omahoololo. Okukala omukaume ile omuyambididi a hoololwa itashi ti osho sha yandja oufemba wopaveta wokuninga omatokolo; omilandu oda yooloka peenhele nopeenhele.

Longifa edina lekwatafano olo omunhu a hala. Omuyakuli woshisho ta ifana omukaume “kaume” ile “omupambele” eshi omunhu a hala a diminikwe e li omukaume otashi dulu okweetifa ouyahame. Eshangelo lixupi, la kwatelwa mepitikilo, otali dulu okulombwela ovayakuli nghee ve na okushiivifa ovanhu nokutya omauyelele elipi taa dulu okuhololwa.

Oshike handi dulu okupula omuyandji woshisho?

Ngeenge tamu yelekanifa oshisho shomeumbo, oshisho shomeumbo lomunhu ile omayakulo omutenya, pula omunhu kutya omapulo elipi a hala okutula po nokutya okwa hala u kale po. Omukanda wa SAGE kombinga yomayakulo taa tambula ko otau ti kutya okuholola omauyelele opaumwene komuyandji woshisho otaku dulu okukala ku udifa oupyakadi. Pula omuyandji woshisho a yelife eenghedi daye dopaife meendjovo da yela.

  • Ohamu shange ngahelipi edina olo la hoololwa noitya tai ulike komuhoko? Ovayakuli velipi tava dulu okumona omauyelele aa?
  • Omunhu ota dulu ngahelipi okuhoolola ovatalelipo nokukala nefimbo lopaumwene nomukaume ile nomuyambididi mukwao?
  • Ohamu lihongo nokufimaneka ngahelipi omahalo omunhu e na sha nonduda, oikutu nokufilwa oshisho shopaumwene?
  • Ovayakuli ohava mono edeulo lashike kombinga yovakulunhu LGBTQ+ nosho yo oulema wokudimbulukwa?
  • Omunhu ta kala meumbo olo ile omuyambididi ota dulu ngahelipi okutula po elimbililo kombinga youfemba wokuholola nokuhololelwa ile okwa fimanekwa, noshike tashi shikula ko?

Omukanda wa SAGE na Human Rights Campaign Foundation kombinga yoshisho shokukala efimbo lile tashi tambula ko ovanhu LGBTQ+ otau ladipike okukonakona omilandu da shangwa kombinga yokutalela po, omalukalwa novayakuli. Owa nyanyangidwa mo 2021; u longifa u li omapulo okupulwa, ha eenghundana domilandu dopaveta doposhitopolwa sheni dopaife. Omilandu nomayakulo oya yooloka peenhele nopeenhele.

Oshilimbo, okambo ile enyamukulo limwe tali hekeleke itali dulu oku ku shilipaleka nghee oshisho shomefiku keshe tashi ka kala. Ngeenge omunhu okwa hala okutalela po, tala nghee ovayakuli tave mu ifana nokunyamukula komukaume waye ile kovayambididi ovo a hoolola. Pula okupopya nomuyakuli paumwene ngeenge otashi kwafele omunhu a kale e udite a amenwa.

Ongahelipi handi dulu okuyambidida omunhu aushe?

Pula kombinga yoinima oyo omunhu e hole, eenghedi daye defiku keshe, elaka laye, omufyuululwakalo, eitavelo, ookaume noshiwana shaye. Oukwatya waye otau dulu okukala wa fimana okupopya, ile otashi dulika a hale okukala efimbo moinima ikwao yomonghalamwenyo. Ino lundulula keshe etalelopo li ninge eenghundafana kombinga youkwatya ile u tengeneke kutya keshe omunhu LGBTQ+ okwa pita momahepeko a faafana.

Vamwe ova taalela nale okweekelwa hi ile okutondwa notashi dulika va kale va lungama komayakulo. Vamwe otashi dulika vehe shi tale ko shi li oupyakadi. Pwilikina nopehe na okupula omunhu a yelife ile a yandje oumbangi. Ngeenge edimbulukifo, efano ile ehokololo lonale otali udifa nai, pula ngeenge okwa hala okuya xulifa po ile okulundulula oshipalanyolo.

Ngeenge ove omukaume, kaume ile omupambele, eyambidido loye nalo ola fimana. Pula omunhu nghee a hala u kale mo, ndele to kongo ehangano loposhitopolwa hali kwafele ovanhu ve noulema wokudimbulukwa ile ovakulunhu LGBTQ+ ngeenge owa pumbwa omayele. Epandja loitungifo ya Alzheimer’s Association otali ulike koitungifo yoshiwana noyovafili voshisho; osho shi li po osha yooloka koshitopolwa oko u li.

Molwa omusholondodo muhapu eshi tamu yelekanifa omaumbo oshisho, tala okuhoolola oshisho shomeumbo shovanhu ve noulema wokudimbulukwa. Molwa ekwafo lokulongekida konima yokumona ouyelele, tala eenghatu dotete konima yokumona ouyelele woulema wokudimbulukwa.

Omapulo haa pulwa olundji

Ondi na okulombwela ovayakuli voshisho kutya omunhu oku li LGBTQ+?

Pula omunhu kutya oshike a hala ovayakuli va shiive nokutya olyelye e na oku shi shiiva. Holola ashike osho a pitika shi hololwe ngeenge tashi shiiva, ndele to pula omuyandji woshisho nghee omauyelele taa ka shangwa nokutya olyelye te ke a mona.

Olyelye e na okukala mo meenghundafana doshisho?

Pula omunhu kutya olyelye e lineekela nokwa hala a kale mo. Osho otashi dulu okukala omukaume, kaume, omupambele ile omunhu a hoolola a fa oukwaneumbo; ino tengeneka kutya omupambele wopadalululo oye e na okukala omukwatakanifi wotete.

Oshike ndi na okupula eumbo loshisho kombinga yokutambula ko ovanhu LGBTQ+?

Pula kombinga yomadina noitya tai ulike komuhoko momashangelo, ovatalelipo nefimbo lopaumwene, omahalo e na sha nonduda nokufilwa oshisho shopaumwene, edeulo lovayakuli, nanghee omalimbililo haa ungaungwa nao. Pula omilandu da shangwa dopaife ngeenge oda fimana.

Oshike tashi ningwa po ngeenge omunhu a lundulula osho a hala okuholola?

Omahalo otaa dulu okulunduluka pamunhu, pomudingonoko nopafimbo. Konakona natango nomunhu ngeenge tashi shiiva, ndele ino holola omauyelele a kwatelwa meenghundafana donale ngeenge paife okwa pula u a kaleke a holekwa.

Eeshako doilongifo

Ohatu tula omalinki komahangano nokeekonakono omo epandja eli la likolelela. Keshe shimwe osha li sha talululwa eshi epandja la pepalekwa.

  1. Supporting an LGBTQ+ person with dementia · Alzheimer's Society
  2. LGBTQ+ Community Dementia Resources · Alzheimer's Association
  3. 10 Tips for Finding LGBT-Affirming Services · SAGE
  4. Finding an LGBTQ+ Inclusive Long-Term Care Community · SAGE and Human Rights Campaign Foundation

Mbela owe lilongekela eudano liondjabi?

Omafano manene, kaku na efimbo lokuvalwa, kaku na oitwa, nokaku na okulishangifa. Daneni pamwe me-browser yeni.

Kufa omaudano aa pamwe naave

O-app yoshali ya-Golden Moments yee-iPhone, iPad na-Android: omafano manene eetaila, omaudano e na omafano oukwaneumbo woye mwene, nomakanghameno omafano oo haa longo nopehe na Wi-Fi. Kaku na o-akaunda, omaulikifo oipindi, efimbo lokuvalwa ile oitwa.