Ho tshehetsa motho wa LGBTQ+ ya phelang le dimensha

Boitsebiso ba motho wa LGBTQ+ ke karolo e le nngwe feela ya seo a leng sona. Botsa hore na ke eng e bohlokwa ho yena, sebedisa mantswe ao a a kgethang, mme o mo dumelle ho kgetha hore na ke mang ya ka tsebang dintlha tsa hae tsa botho. O se ke wa nahana feela ka boitsebiso ba motho, molekane wa hae, tshehetso ya lelapa kapa ditakatso tsa hae tsa lekunutu ho latela ponahalo, direkoto tsa kgale kapa batho ba mo etelang.

Tataiso ya Alzheimer’s Society ya ho tshehetsa motho wa LGBTQ+ ya phelang le dimensha e kgothaletsa ho botsa ka ditakatso tsa motho le ho qoba ho nahana feela ka dikamano. Mehlodi ya dimensha ya LGBTQ+ ya Alzheimer’s Association le yona e hlalosa matshwenyeho a amanang le kgethollo le ho fumana tlhokomelo e amohelang. Batho ba fapane; sebedisa mehopolo ena e le dintlha tsa ho qala puisano, eseng lenane le hlalosang motho.

Nka botsa jwang ka lebitso, maemedi le lekunutu?

Kgetha nako e ikgethileng e se nang potlako. O ka botsa, “Ke lebitso lefe le maemedi afe ao o batlang hore re a sebedise?” kapa “Na ho na le ntho efe kapa efe ka boitsebiso ba hao kapa dikamano tsa hao eo o batlang hore batho ba o tshehetsang ba e tsebe?” Motho a ka araba ka karolo, a hana, kapa a kgutlela ho yona hamorao. Ha ho hlokahale hore o botse dipotso tsa botho tse sa amaneng le tlhokomelo ya hae.

Botsa hore na ke mang ya ka tsebang eng. Motho e mong a ka batla hore molekane wa hae a ananelwe ke basebetsi empa a se batle hore lelapa le pharaletseng le bolellwe ka tsela eo a ikamahanyang ka yona ka thobalano kapa ka boitsebiso ba bong. Motho a ka boela a rata mantswe a fapaneng dibakeng tse fapaneng. O se ke wa arolelana dintlha tsa boitsebiso le beng ka motho, baeti kapa basebetsi hobane feela o di tseba.

Haeba motho a batla hore kgetho e ngolwe, botsa hore na ho ngolwe eng le hore na ke mang ya lokelang ho e bona. Hlahloba hore na mofani o sebetsana jwang le lebitso le fapaneng le le direkotong tse ding, ho kenyeletswa hore na basebetsi ba ka sebedisa lebitso leo motho a le ratang ha ba bua le yena. Boloka lekunutu la motho le le bohlokwa; ha se motho e mong le e mong ya thusang ka tlhokomelo ya hlokang dintlha tsohle.

Dikgetho di ka fetoha. Hlahloba hape ha motho a kgona ho hlahisa kgetho, haholoholo pele a falla kapa ho ba le tlhophiso e ntjha ya tlhokomelo. Haeba ho sa hlaka hore na o batla hore ho arolelanwe eng, o se ke wa nahana feela. Latela kgetho efe kapa efe e hlakileng eo a kileng a e fana mme o kope thuso ho setsebi se tshwanelehang sa lehae bakeng sa dipotso mabapi le matla a ho etsa diqeto tsa tlhokomelo kapa melao ya ho arolelana tlhahisoleseding.

Ke mang ya lokelang ho kenyeletswa dipuisanong tsa tlhokomelo?

Botsa motho hore na o tshepa mang le hore na o batla hore ho kenyeletswe mang. Marangrang a hae a tshehetso a ka kenyelletsa molekane wa lenyalo, molekane, motswalle ya haufi, mong ka motho kapa “lelapa leo a le kgethileng”—batho ba mo tshehetsang jwalo ka lelapa le hoja ba sa amane ka madi. Batho ba bang ba itshetleha ka lelapa leo ba tsoaletsweng ho lona; ba bang ha ba etse jwalo. Dumella motho ho hlalosa dikamano tsa hae ka mantswe a hae.

Botsa dipotso tse sebetsang: Ke mang ya ka etang? Ke mang eo basebetsi ba lokelang ho mo letsetsa haeba merero e fetoha? Ke mang ya ka fumanang tlhaiso-leseling? Haeba mofani a hloka tumello kapa dipampiri pele a arolelana tlhahisoleseding, botsa hore na o hloka eng mme o hlalosetse motho dikgetho tseo. Ho ba molekane kapa motshehetsi ya kgethilweng ha ho bolele ka bohona hore o na le matla a semolao a ho etsa diqeto; melao e fapana ho ya ka sebaka.

Sebedisa lebitso la kamano leo motho a le ratang. Mosebeletsi wa tlhokomelo ya bitsang molekane “motswalle” kapa “mong ka motho” ha motho a batla hore a ananelwe e le molekane a ka baka bohloko. Tlhokomeliso e kgutshwane e thehilweng tumellong e ka bolella basebetsi hore na ba tsebise batho jwang le hore na ke dintlha dife tse ka arolelanwang.

Nka botsa mofani wa tlhokomelo eng?

Ha le bapisa tlhokomelo ya bodulo, tshehetso lapeng kapa ditshebeletso tsa motshehare, botsa motho hore na ke dipotso dife tseo a batlang ho di botsa le hore na o batla hore o be teng. Tataiso ya SAGE ya ditshebeletso tse amohelang e hlokomela hore ho arolelana tlhahisoleseding ya botho le mofani ho ka utlwahala ho le boima. Kopa mofani ho hlalosa mekgwa ya hae ya hajwale ka mantswe a hlakileng.

• Le ngola jwang lebitso le maemedi ao motho a a ratang? Ke basebetsi bafe ba ka bonang tlhahisoleseding eo?
• Motho a ka kgetha jwang hore na ke mang ya mo etelang le ho ba le nako ya lekunutu le molekane kapa motshehetsi e mong?
• Le ithuta le ho hlompha jwang dikgetho tsa motho mabapi le phaposi, diaparo le tlhokomelo ya hae?
• Basebetsi ba fumana thupelo efe ka batho ba baholo ba LGBTQ+ le dimensha?
• Moahi kapa motshehetsi a ka hlahisa jwang ngongoreho mabapi le lekunutu kapa ho hloka tlhompho, mme ho etsahala eng kamora moo?

Tataiso ya SAGE le Human Rights Campaign Foundation ya tlhokomelo ya nako e telele e kenyelletsang bohle e fana ka maikutlo a ho hlahloba melao e ngotsweng mabapi le maeto, phaposi le mekgwa ya basebetsi. E phatlaladitswe ka 2021; e sebedise bakeng sa dipotso tseo o ka di botsang, eseng e le polelo ya molao wa hajwale wa lehae. Melao le ditshebeletso di fapana ho ya ka sebaka.

Letshwao, boroutjhara kapa karabo e le nngwe e kgothatsang ha di ka tiisa hore tlhokomelo ya letsatsi le letsatsi e tla ikutlwa jwang. Haeba motho a batla ho etela, ela hloko hore na basebetsi ba bua le yena jwang le hore na ba arabela jwang ho molekane wa hae kapa ho batšehetsi bao a ba kgethileng. Kopa ho bua le mosebeletsi ka thoko ha seo se ka thusa motho ho ikutlwa a bolokehile.

Nka tshehetsa motho ka botlalo jwang?

Botsa ka dithahasello tsa letsatsi le letsatsi tsa motho, mekhoa ya hae, puo, setso, tumelo, metswalle le setjhaba. Boitsebiso ba hae bo ka ba bohlokwa ho buisanwa ka bona, kapa a ka rata ho qeta nako ka dikarolo tse ding tsa bophelo. O se ke wa fetola ketelo e nngwe le e nngwe hore e be puisano ka boitsebiso kapa wa nahana hore motho e mong le e mong wa LGBTQ+ o bile le boiphihlelo bo tshwanang.

Batho ba bang ba kile ba tobana le ho lahlelwa kapa kgethollo mme ba ka ikutlwa ba le hlokolosi ka ditshebeletso. Ba bang ba ka se nke sena e le taba. Mamela ntle le ho kopa motho hore a hlalose kapa a pake eng kapa eng. Haeba mohopolo, senepe kapa pale ya nako e fetileng e mo utlwisa bohloko, botsa hore na o batla ho emisa kapa ho fetola sehlooho.

Haeba o le molekane, motswalle kapa mong ka motho, tshehetso ya hao le yona e bohlokwa. Botsa motho hore na o batla hore o kenye letsoho jwang, mme o batle mokgatlo wa lehae wa dimensha kapa wa batho ba baholo ba LGBTQ+ haeba o hloka keletso. Leqephe la mehlodi ya Alzheimer’s Association le hokahanya le mehlodi ya setjhaba le ya bahlokomedi; se fumanehang se itshetlehile ka moo o phelang.

Bakeng sa lenane le pharaletseng ha le bapisa mahae a tlhokomelo, bona ho kgetha tlhokomelo ya bodulo ya dimensha. Bakeng sa thuso ya ho rera kamora tlhahlobo, bona mehato ya pele kamora tlhahlobo ya dimensha.