Деменципе пурӑнакан ҫынсем валли ӗҫсем: 101 шухӑш

Деменципе пурӑнакан ҫын валли чи лайӑх ӗҫ — чылай чухне унӑн паллакан, анчах пӗчӗклетнӗ тата шанса ӄӑнакан ҫынпа пӗрле тунӑ ӗҫ пулать. Аяларах 101 шухӑш пур: вӗсем тӗсӗпе уйӑрса панӑ, кашнин мӗнле хатӗрлемеллине тата йывӑрланнӑ чухне мӗнле ҫӑмӑллатмаллине каланӑ. Ятарлӑ хатӗр-хӗтӗр те, ӗҫе пӗтӗмпех вӗҫлемелли те мар. Хавасла каҫ пӗр корпа пусмӑпа пӗрре кофе ӗҫни те пулма пултарать.

Тӗрӗс ӗҫе мӗнле суйламалла?

Ҫынсене тишкере илӗр, списокне мар: унӑн яланах юратнӑ тата паян хальнех ҫӑмӑл туйӑнакан ӗҫӗнчен пуҫлӑр.

• Унӑн ӗҫне тата хӑйӗн кӑмӑлӗпе тунӑ ӗҫсене шутлӑр. Alzheimer’s Association офиста ӗҫленӗ ҫын укҫа уйӑрма е ҫырусем пухма юратма пултарнине, пахчана юратнӑ ҫын валли ҫумри ӗҫсем килӗшме пултарнине палӑртать.
• Унӑн хӑй тӗллӗн тӑвакан ӗҫсене асӑрхӑр. Аттесем ирхине кашни кун хӑй тӗллӗн терраса шӑлать пулсан, ҫав ӗҫе кун йӗркине кӗртӗр.
• Чару сӑлтавӗсене шутлӑр. Ывӑнни, куҫ, халӑх, алӑ ыратни тата виҫе тӑраканлӑх та пӗлтерӗшлӗ.
• Унӑн кӑмӑлне сӑнаса тӑрӑр. Хӑш-пӗрисем валли хускатуллӑ вӑхӑт лайӑх, ыттисем валли вӑл хӑрушлӑх кӳрет.
• Ӗҫе тӗллевлӗ тӑвӑр. Чиркӳ ирхи валли салфетка хума хӑй тӗллӗн тӑвакан упражненинчен кирлӗрех туйӑнать.

Этапсем тӑрӑх кӗске йӗрке

Деменцине чылай чухне малтанхи, вӑтам тата лайӑх анман этапсемпе ҫырса панӑ. Куҫсем — ҫӑмӑл ячӗсем, ҫынсем пӗр кун лайӑхрах, тепӗр кун йывӑррах туйма пултараҫҫӗ, ҫавна май паян мӗн курнине тишкере илӗр. Alzheimer’s Foundation of America этапсем тӑрӑх панӑ списокӗ ҫав йӗркепех пырать.

Деменципе пурӑнакан ҫынпа ӗҫе мӗнле пуҫламалла?

Пӗчӗкрен пуҫлӑр, ун айӗнче пуҫлӑр тата «ҫапла» темелле ҫӑмӑл тӑвӑр. Нумай ҫынсем хутшӑнасшӑн, анчах планлама е пуҫлама йывӑр туйма пултараҫҫӗ.

1. Унӑн чи лайӑх вӑхӑтне суйлӑр, чылай чухне ирхине.
2. Малтан йӑлтах хатӗрлӗр, ҫакна май тӳрех пуҫлама пулать.
3. Пулӑшнине ыйтӑр, экзамен мар: «Ку япаласене пӗччен пулӑшма пултаратӑр-и?»
4. Эсир хӑвӑр пуҫлӑр. Пӗрремӗш пусмӑна хувӑр та унӑн хутшӑннине кӗтӗр. Кӑтартни ăнлантарнинчен лайӑхрах ӗҫлет.
5. Пӗр утӑма пӗрре сӗнӗр.
6. Чи йывӑр пайне эсир тытӑр. Alzheimer’s Association япаласене виҫме хӑвӑр та, пӑтлама кашӑка парма сӗнет.
7. Унӑн хӑй мелӗпе тӑвине юрӑхлӑр. Пусмӑ урӑхларах хунӑ та юрӑхлӑ.
8. Хавас пулман чухне чарӑнӑр. Куҫӑнни, ҫӗкленни е «эпӗ пултараймастӑп» тени — улшӑнма е канма сӑлтав.

Тата пӑхӑр: пӗрле мӗнле вӑйлама тата калаҫу сӗнӗвӗсем.

Килти кунти ӗҫсем

Кил ӗҫӗсем паллӑ тата усӑллӑ, ҫавна май вӗсемпе пуҫлама ҫӑмӑл. National Institute on Aging ҫынсем юратма пултарнӑ ӗҫсен хушшинче савӑт ҫуни, сӗтел хатӗрлени, шӑлни, ҫыру уйӑрни тата пусмӑ хума асӑнать. Туллирех килти ӗҫсем страницинче.

1. Ӑшӑ пусмӑсене хувӑр. Пусмӑ ӑшӑтракан аппаратран пӗр корпана сӗтел ҫине выляр та пӗрле хувӑр. Каярах вӗсене чӗм-чӗм туса вылясси те усӑллӑ.
2. Носкисене пӗрлештерӗр. Пӗр тӗс маррисенчен пуҫлӑр. Каярах ҫутӑсене тӗксӗмрисенчен уйӑрасси те ҫителӗклӗ.
3. Сӗтел хатӗрлӗр. Пӗр вӑхӑтра пӗр тӗс япалана парӑр. Пӗр вырӑна хӑвӑр хатӗрлесе кӑтартӑр.
4. Савӑта ҫӑр е шӑлӑр. Ӑшӑ купӑсталлӑ шыв тата ҫӗмренмен савӑт. Ларса шӑлни урасене ҫӑмӑлрах.
5. Сӗтеле шӑлӑр. Ҫӗкленин хыҫҫӑн нӳрӗк тутӑра парӑр. Ку алӑсем валли чӑн ӗҫ.
6. Ҫыру уйӑрӑр. Каталогсене тата кирлӗ мар ҫырусене «упрасшӑн» тата «ҫӗмресшӗн» уйӑрӑр. Чӑн кивҫесене вырӑнта ан хӑварӑр.
7. Купонсем касӑр. Тӗпренчӗксӗр хаҫатпа магазин листовкисем. Каярах юратнӑ апатсене ҫавӑрса палӑртни те килӗшет.
8. Укҫа уйӑрӑр. Укҫана стакансене уйӑрӑр е рулонсем туса хурӑр. Ҫын япалана ҫӑвара хурать пулсан, пӗчӗк япаласемпе ан ӗҫлӗр.
9. Шӑлӑр е тусан пӑхӑр. Терраса ҫӑмӑл сапка е пуканран тытса туса пӑхма пултаракан хатӗр.
10. Апат хатӗрлеме пулӑшӑр. Пахчасене ҫума, салата тӑркалашлама, пӑтратма. Ҫӗҫӗпе вӗри-шӑри эсир тытӑр.
11. Ҫемье рецепчӗкӗпе пирӗк пӗҫерӗр. Алӑпа ҫырнӑ карточка пур пулсан, ӑна усӑ курӑр. Каярах ҫын тӗрӗслесе пӑхакан пулма пултарать.
12. Офис ӗҫӗсем тӑвӑр. Ҫыру хума, конверта шыра та марка лартма е пӗрле магазин списокне ҫырма пулать.

Музыка

Паллӑ кӗвӗсем сӑмахсем йывӑр пулнӑ чухне те ҫын патне ҫитме пултараҫҫӗ. Alzheimer’s Association музыка пирки сӗнӗвӗсем паллӑ кӗвӗсем, рекламӑсӑр вӑхӑт тата сӳнтернӗ телевизор усӑ курма сӗнет. Музыка ӗҫӗсем страницине те пӑхӑр.

13. Хӑйӗн списокне хатӗрлӗр. Ҫамрӑк чухне, туйра, чиркӳре тата унӑн культуринче итленӗ кӗвӗсем.
14. Пӗрле юрлӑр. Эсир хӑвӑр пуҫлӑр. Мӑкӑртатни е итлесси те ҫителӗклӗ.
15. Темпа тытӑр. Алӑ çупӑр, чӗрӗне çапӑр е алӑ барабанне çапӑр. Ларса та, лайӑх анман этапра та пулать.
16. Ташлӑр. Кухньӑра ҫӑмӑл ташӑр е ларса алӑсене тытса хускалӑр.
17. Пӗтӗм альбома итлӗр. Юратнӑ альбома пуҫламӑшӗнчен вӗҫне таран, кофе ӗҫсе, ытти шута ан илӗр.
18. Кӗвӗ ҫинчен калаҫӑр. Фактсем мар, аса илӳсем ыйтӑр: «Эсир ҫӳрекен ташӑсене аса илӗр-ха».
19. Юратнӑ мюзикла е концерт видео пӑхӑр. Юратнӑ спектакль каҫхи вӑхӑт валли лайӑх. Кирлӗ чухне чарӑнӑр.
20. Паллӑ инструмента çапӑр. Пианинопа çапнӑ ҫын ансат пьесӑсене юратма пултарать; каярах пӗр-икӗ нота пӗрле çапни те пулать.
21. Чӑн кӗвӗ итлӗр. Кӗскерех общество концертӗ е хор репетици. Тухӑҫ патӗнчерех ларӑр.

Аса илӳ: сӑнӳкерчӗксем, япаласем, калавсем

Иртнӗ вӑхӑта пӗрле тӗрӗслесе хаваслӑнӑр, тӗрӗслевсӗр. «Аса илес-и?» е «Ку кам?» ыйтӑвӗсене ан усӑ курӑр, уҫӑ сӗнӳсемпе калаҫӑр. Аса илӳ ӗҫӗсем страницине те пӑхӑр.

22. Сӑнӳкерчӗк альбомне пӑхӑр. Курнине калӑр: «Мӗн тумлӑн кӗпе! Ҫак кун ҫинчен каласам-ши». Ҫын усӑ куракан ятсене ҫав пекех йышӑнӑр.
23. Аса илӳ коробкине хатӗрлӗр. Ун пурнӑҫӗнчен япаласем вылянӑ коробка: ӗҫ ячӗ, рецепт карточки. Япаласене пӗршер пӗрре кӑларӑр.
24. Пурнӑҫ ҫинчен кӗске кӗнеке пуҫлӑр. Кашни страницӑра сахал сӑнӳкерчӗк тата пысӑк ҫырнисем. Ку ҫӗнӗ пулӑшакансене ҫынсене лайӑхрах палма пулӑшать.
25. Калаҫу карточкисемпе усӑ курӑр. Калаҫу карточкисем сӑнӳкерчӗкпе уҫӑ ыйтӑва пӗрлештереҫҫӗ.
26. Ҫемье сӑнӳкерчӗкӗсемпе вӑйӑ хатӗрлӗр. Сӑнӳкерчӗк пӗрлештерӗвӗ сирӗн сӑнӳкерчӗксене пӗрлештермелли вӑйӑ тума пултарать.
27. Килти видеосем е авалхи передачӑсене пӑхӑр. Ыйтусӑр пӗрле калаҫӑр.
28. Ун ӗҫне кӑтартакан япаласене тытса пӑхӑр. Ключ, стетоскоп, кӗнеке. Алӑсем чылай чухне калав пуҫтараҫҫӗ.
29. Ачалӑх апатӗнчен пӗр япалана хатӗрлӗр. Ҫын пӑтратма, тӗрӗслеме е кухньӑра сирӗнпе ларама пултарать.
30. Ун пурӑннӑ вырӑнсен картине пӑхӑр. Пысӑк атласпа паллӑ ҫулсене кӑтартса калаҫӑр.

Хатӗрлев ӗҫӗсем

Ӳкересси — ӗҫре, вӗҫленнӗ ӗҫре мар. Хатӗр-хӗтӗре ҫынна юрӑхлӑ тата хӑрушсӑр тытӑр. Усӑллӑ ӗҫсем страницине те пӑхӑр.

31. Акварельпе ӳкерӗр. Хулӑм хутӑ, сахал тӗс. Пуҫлама йывӑр пулсан, пӗрремӗш йӗрсене пӗрле тӑвӑр.
32. Ҫынна юрӑхлӑ ӳкерчӗксене сӑрӑр. Чечексем е покрывӑсем, мультфильмсем мар. Пирӗн сӑракан страницӑсем экранта та, пичетлесе те усӑ курма юрӑхлӑ.
33. Коллаж тӑвӑр. Журналтан пахча, машина е апат сӑнӳкерчӗкӗсене татса ҫыпӑҫтарӑр. Каярах сӑнӳкерчӗк суйласси кӑна та ҫителӗклӗ.
34. Чечексене йӗркелӗр. Магазинран илнӗ чечексем тата ваза. Каярах пӗр-икӗ чечеке банка хушшине хурса лартни те ҫителет.
35. Пӗрле ҫӗрме е крючокпа ҫӗрме. Пысӑк инӗсене ансат йӗрсем. Каярах ҫипе йӑри ҫавӑрни те пулать.
36. Ҫемьере открыткасем тӑвӑр. Чӑн ҫынсем валли ҫуралнӑ кун е сывлӑх сунни открыткисене штампласа, алӑ ҫырса е илемлетсе хатӗрлӗр.
37. Ҫӑвӑра типӗнекен глинӑпа ӗҫлӗр. Пӗчӗк турилкка пусӑр. Токсик мар хатӗр-хӗтӗрпе усӑ курӑр та айӗнче пулӑр.
38. Йывӑҫа шӑтӑрӑр та йӗркелӗр. Малтан хатӗрленӗ кайӑк пӳртӗ комплектӗ тата наждак, электрӗк инструментсӗр. Арҫынсем валли ӗҫсем страницине те пӑхӑр.
39. Ҫыру ҫырӑр е каласа парӑр. Ачине е тусне. Ҫырасси йывӑр пулсан, ҫын каларӗ, эсир ҫырӑр.

Тулашри тата пахча ӗҫӗсем

Уҫӑ сывлӑшпа кун ҫути лайӑх юлташсем. Тулашри тата пахча ӗҫӗсем страницине пӑхӑр.

40. Ӳсен-тӑрансене шыв парӑр. Пӗчӗк лейка тата пӗр-икӗ кашпо. Кашни кун шыв пани кунӑ пӗр йӗрке кӳрет.
41. Кашпора ӳсен-тӑран лартӑр. Сӗтел ҫине лартӑр, чунне ан илӗр. Расса йывӑҫӗсем вӑрринчен ҫӑмӑлрах.
42. Курак татӑр е вилнӗ чечексене касӑр. Перчаткӑпа, пӗр пӗчӗк вырӑнран пуҫласа.
43. Ҫулҫӑ пухӑр. Пӗчӗк вырӑнта. Каярах пакет уҫса тӑни те чӑн ӗҫ.
44. Паллӑ ҫулпа ҫӳрӗр. Ҫурт тавра е почта яшӗкне таран. Кӗскерех ҫӳресси те юрӑхлӑ.
45. Тулашра пӗрле ларӑр. Ҫӑмӑл кун пуканӗ ҫинче. Пӗлӗтсене е иртекаҫҫине сӑнаса ларӑр.
46. Кайӑксене ҫитерӗр. Пӗрле аптӑраса лартӑр та чӳрече айӗнчен пӑхӑр.
47. Машина ҫӑрӑр. Чӑлак, губка, ӑшӑ каҫ. Дисксене ҫуни ансат пӗр утӑмлӑ ӗҫ.

Туйӑм ӗҫӗсем

Деменци вӑйланнӑ май тытса курни, шӑршни, тутӑ туйни, илтни тата курни пӗлтерӗшлӗрех пулса пыраҫҫӗ. NHS лайӑх анман этапсем валли музыка, тытса курма япаласем тата алӑ массажӗ пирки асӑнать. Малтан аллергие тата пычӑклану хӑрушлӑхне тӗрӗслӗр; туйӑм ӗҫӗсем страницине пӑхӑр.

48. Алӑ массажӗ парӑр. Малтан ыйтӑр та пӗчӗк кремпе усӑ курӑр. Тире е аллергие пирки шанчӑклӑ пулсан, шӑршӑсӑр мелӗ суйлӑр.
49. Пусмӑ тӗсӗсене тытса пӑхӑр. Бархат, вельвет, ҫӑм тата атлас пухса лартнӑ корзина.
50. Курӑкпа кофена шӑршӑр. Ҫӗнӗ мята е розмарина алӑра пусӑр. Сывламалли йывӑрлӑх пур пулсан, вӑйлӑ шӑршӑсене ан усӑ курӑр.
51. Ҫӳҫне майлӑр. Ҫын кӑмӑлпа илтнине, ҫӑмӑл тата майӗпен майлӑр.
52. Ӑшӑ тутӑ парӑр. Сивӗ кун алӑна тата питне. Малтан ӑшӑлӑхне тӗрӗслӗр.
53. Ӗҫ фартукне тытса пӑхӑр. Ҫирӗп ҫыпӑҫтарнӑ пысӑк пуҫӑмсем тата молнисене. Ним те уйрӑлмасть тесе тӗрӗслӗр.
54. Юратнӑ ҫимӗҫрен пӗчӗк парӑр. Пӗчӗк кашӑк, ҫын хӑрушсӑр ҫима пултаракан консистенцире.
55. Ҫутҫанталӑк сассисем итлӗр. Ҫумӑр, хӳлӗм е кайӑк сассисем, сахал сасӑпа.
56. Ҫӑмӑл ӗҫе пӑхӑр. Пулӑ аквариумӗ, ҫутҫанталӑк видео е юр ҫӑваканни.

Вӑйӑсем тата задачӑсем

Вӑйӑсем вӑхӑт, очко е пусару ҫук чухне лайӑх ӗҫлеҫҫӗ. Тӗрӗслев пек туйӑнма пуҫласан, хута илсе хӑварӑр. Приложенисемпе вӑйӑсене мӗнле суйламалли тата пӗлӳ вӑйисем страницисене те пӑхӑр.

57. Сӑнӳкерчӗксене пӗрлештерӗр. Сӑнӳкерчӗк мӑкӑрчӗксем сӑнӳкерчӗксене уҫӑ туса хӑма май парать, ҫавна май ӑна аса илме мар, асӑрхарса пӑхма пулать.
58. Пӗрешкел сӑнӳкерчӗке тупӑр. Пӗрешкелне туп икӗ таран тӑватӑ таран вариант парать. Кашни сӑнӳкерчӗк ҫинчен калаҫӑр.
59. Корзинӑсене уйӑрӑр. Пӗрле уйӑрса лартни экран ҫинче носки уйӑрни пек.
60. Пысӑк пайлӑ пазл тӑвӑр. Ҫынна юрӑхлӑ сӑнсем, ансат пай шучӗ. Сӑнӳкерчӗк пазлӗ тулли ӳкерчӗке курӑмлӑ тытать. Туллирех деменци валли пазлсем страницинче.
61. Авалхи карта вӑйине вылӑр. Ҫын ҫулсерен вылянӑ вӑйӑна. Каярах колодӑна тӗсӗпе уйӑрни те хӑй тӗллӗн вӑйӑ.
62. Домино вылӑр. Вӗҫсене пӗрлештерӗр. Каярах плиткӑсене ретпе выласси те юрӑхлӑ.
63. Пысӑк ҫыруллӑ сӑмах тупмалли ӗҫ тӑрӑшӑр. Пирӗн сӑмах тупмалли вӑйӑра сӑмахсем сылтӑмла тата аялалла кӑна каҫаҫҫӗ, пичетлеме те юрӑхлӑ.
64. Паллӑ каласӑва вӗҫлӗр. Каласӑва вӗҫле кирлӗ чухне вӗҫӗне кӑтартма парать.
65. Сӑнӳкерчӗклӗ бинго вылӑр. Сӑнӳкерчӗклӗ бинго ҫемьесемпе ушкӑнсем валли лайӑх. Карточкӑсене палӑртма хӑтлӑха пулӑшӑр.
66. Шашка вылӑр. Йӗркесене ҫӑмӑл тытӑр. Пӗрле калаҫса фигурасене куҫарни те ҫителет.

Хускану

NIA ҫӳрени, стационар велосипед, ҫунмалли лента, ҫӑмӑл мяч е шарпа ывӑтни, суп консервискисене ҫӗклени тата ватӑ ҫынсем валли упражнени видеосем сӗнет. Ҫӗнӗ ӗҫе пуҫиччен, уйрӑмах виҫе тӑраканлӑх йывӑр пулсан, врачпа сӳтсе явӑр.

67. Шарпа ывӑтӑр. Пӗр-пӗрне кӗтсе ларӑр. Вӑл ҫӑмӑл куҫать, ҫавна май тытма ансат.
68. Ватӑ ҫынсем валли хатӗрленӗ ларса тӑвакан упражнени видеона пӗрле тӑвӑр.
69. Лентапа ҫунӑр. Ларса ҫӑмӑл лентапа алӑсене ҫунӑр.
70. Суп консервискисене ҫӗклӗр. Алӑсене ҫӑмӑл ҫӗклӗр, ҫӑлтав пулсан кӗвӗпе.
71. Стационар велосипеда ҫӳрӗр. Пӗр-икӗ ҫӑмӑл минут, сирӗн айӗнче.
72. Шарфсемпе ташлӑр. Ҫӑмӑл шарфсене кӗвӗпе хускатӑр, ларса е тӑраса.
73. Тӗллевпе ҫӳрӗр. Ҫыру ярма е кофе илме. Ҫӳремелли сӑлтав пурри ҫутӑрах туйӑнать.
74. Пӗрле ҫӑмӑл сывлани. Ҫӑмӑл сывлани пулӑшнипе пӗрле чакӑрӑр.

Пӗрлехлӗ ӗҫсем

Ятсене асӑнма йывӑр пулсан та ҫынсемпе пулни пӗлтерӗшлӗ. Пӗчӗк ушкӑнсем пысӑкрисенчен ҫӑмӑлрах. NIA ҫын килекен ҫынна аса илместе пултарнине, анчах унпа пулнине юратма пултарнине палӑртать. Килни страницине те пӑхӑр.

75. Пӗрре икӗ ҫын кӑна килтӗр. Шӑп вырӑнта кӗскерех тӗл пулни, пӑхма сӑнӳкерчӗксемпе.
76. Ҫемьепе видео ҫыхӑнӑв. Кӗске калаҫу, пӗр вӑхӑтра пӗр сасӑ. Телефон тата видео калаҫу страницине пӑхӑр.
77. Аса илӳ кафе пӑхӑр. Деменципе пурӑнакан ҫынсемпе вӗсене пӑхакансем валли уҫӑ тӗл пулмалли вӑхӑтсем. Айӗнчи «Area Agency on Aging» учрежденинчен мӗн пуррине ыйтса пӗлӗр.
78. Шӑп вӑхӑтра тухса ҫийӗр. NIA паллӑ, шӑп ресторанта нумай ҫын ҫук чухне ҫийме сӗнет, туалет патӗнчи сӗтеле.
79. Ватӑ ҫынсем центрӗне е кунти программӑна ҫитӗр. Вӑл ҫынсемпе пулать, эсир канатӑр.
80. Ачасемпе вӑхӑт ирттерӗр. Ачӑ-пӑчӑпа кӗскерех, ҫӑмӑл тӗл пулни е пӗчӗк ача валли кӗнеке вулани.
81. Кофе ӗҫсе пӗрле хаҫат пӑхӑр. Заголовоксене сасӑпа вулӑр. Йӗрке хыпарсенчен пӗлтерӗшлӗрех.
82. Урӑх ҫынна пулӑшӑр. Чиркӳ программисене хусӑр е суседа валли открытка хатӗрлӗр.

Тӗн тата чун ӗҫӗсем

Ҫын хӑйне йышӑннӑ йӑла йӗркине тытса пырӑр, ҫавӑн ҫуккине те юрӑхлӑр. NIA паллӑ служба, вулав, сӑваплӑ кӗвӗсем, кӗл, медитаци тата уяв йӗркисем пирки асӑнать.

83. Паллӑ служба ҫитӗр. Шӑпрах вӑхӑтне суйлӑр, йӑл-йӑр патӗнче ларӑр, унта пулакансене деменци пирки пӗлтерӗр.
84. Тухма йывӑр кунсенче служба онлайн пӑхӑр.
85. Пӗрле кӗл тунӑр е вулӑр. Паллӑ сӑмахсене ҫӑмӑл вулӑр. Ҫын паллакан пайӗсене пӗрле калама пултарать.
86. Хӑйсен йӑли тӑрӑх гимнсем е сӑваплӑ кӗвӗсем юрлӑр.
87. Уяв йӗркисене упраса хӑварӑр. Батарейллӑ свещӑсем, пил, яланах усӑ курнӑ илемсем.
88. Шӑп вӑхӑт ирттерӗр. Пахчара е хӗвел аннӑ патӗнче пӗрле ларӑр.

Чӗр-чунсем тата хайвансем

NIA чӗр-чуна ҫитерме, майлама, ҫӳретсе ҫӳреме е унпа ларма тата тытма сӗнет.

89. Ҫӑмӑл йытӑна е кушака майлӑр, вӑрӑм тата ҫӑмӑл хусканусемпе.
90. Чӗр-чуна пӗрле ҫитерӗр. Виҫне эсир, ӑна ҫын парӗ.
91. Йытӑпа пӗрле ҫӳрӗр. Тыткана эсир тытӑр.
92. Чӗр-чуна ҫамӑк ҫине лартса тытӑр. Ҫӑмӑл кушак ҫӑмӑл тума пултарать.
93. Килекен хайвансене йышӑнӑр. Хӑш-пӗр пӑхмалли вырӑнсенче тата кунти программӑсенче хайвансемпе тӗл пулусем пулать. Айӗнчерех ыйтса пӗлӗр.
94. Чӑнах пек курӑнакан ҫӑмӑл чӗр-чуна сӗнӗр. Чӗр-чун ҫук пулсан, хӑш-пӗр ҫынсем реаллӑ тӳпе кушака е йытӑна тытма юратаҫҫӗ. Ансат сӗнӗр, вӑйӑ вылянки пек мар, «ҫук» тенипе те килӗшӗр.

Ҫулталӑк ӗҫӗсем

Йӑласене упрарӑр, анчах ҫӑмӑллетӗр. NIA нумай ӗҫлӗ уявсенче тӗрӗс шутлама тата канмалли шӑп вырӑн хатӗрлеме сӗнет.

95. Ҫулталӑка кура хатӗрлӗр. Кавӑн, венок е сӗтел ҫинче ҫӗнӗ чечексем.
96. Уяв ҫимӗҫӗ хатӗрлӗр. Чуста ҫавӑрӑр е печеньене илемлӗр. Печӗ эсир тытӑр.
97. Илемсене ҫакӑр. Ҫӗмренмен илемсене, пӗршер пӗрре парса.
98. Ҫутӑсене пӑхма ҫӳрӗр. Каҫхи кӗске ҫӳрени пӗрле пулнинчен ытла ним те ыйтмасть.
99. Ҫуркунне чечек пӑррисем лартӑр. Кӗркунне кашпора лартӑр та кӑларса тухнине кӗтӗр.
100. Кукуруза хута тӑрӑр е пӑрҫа татӑр. Ҫулла терраса ҫинчи ӗҫ, ҫамӑкра корпа.
101. Уяв открыткисене хатӗрлӗр. Ҫын алӑ ҫырӗ, марка лартӗ е хупӗ; адрессене эсир тытӑр.

Ӗҫ килӗшмест пулсан мӗн тумалла?

Чарӑнӑр та каярах урӑхне тӑрӑшӑр. NIA кӑшкӑрнине сӑнама тата ҫын кӑмӑл пулсан пӑхса кӑна ларма ирӗк парма сӗнет. «Ҫук» тени чылай чухне ӗҫ йывӑр, вӑхӑт тӗрӗс мар е ырату, выҫӑлӑх, шав сассисем хӑрушлӑх пани пулма пултарать. Ӗҫе пӗчӗклетӗр, ирхинчерех тӑрӑшӑр е хӑвӑр пуҫлӑр та ҫын хутшӑннине пӑхӑр. Ан килет тесе каланӑ чухне тата каҫхи хӑрушлӑх страницисене пӑхӑр.

Ӗҫсене ҫимӗҫпе кану хушшине вырнаҫтарма ҫӑмӑл кун йӗрки страницине пӑхӑр. Хатӗр тытмалли хатӗрсем валли пичетлемелли ӗҫсем, ушкӑн ертсен пӑхмалли вырӑнри ушкӑн ӗҫӗсем страницисемпе усӑ курӑр. Хӑвӑн канӑвӑ та пӗлтерӗшлӗ: пӑхса тӑракан ҫын хӑйне пӑхни страницине пӑхӑр.